Kontrkultura

()

Kontrkultura pojawi艂a si臋 i upowszechni艂a w 1969 roku. Jego tw贸rc膮 by艂 Theodore Roszak, ameryka艅ski historyk i teoretyk kultury. Zdaniem jego 鈥kontrkultura wyra偶a si臋 zar贸wno w sprzeciwie wobec kultury zastanej, jak i w pr贸bach tworzenia kultury nowej, maj膮cej zast膮pi膰 zanegowan膮 rzeczywisto艣膰 kulturow膮鈥.

Centrum kontrkultury by艂y Stany Zjednoczone. Pierwszymi zwiastunami kontrkultury byli diggersi (diggerzy), hipsterzy i beatnicy. Kontrkultury te, kwestionuj膮c funkcjonalno艣膰 zastanej kultury, nie postulowa艂y jej zniszczenia, lecz ulepszenie, a nawet ubogacenie o nowe formy. By艂y to 鈥瀔ontrkultury pozytywne鈥. Na antypodach znajdowa艂y si臋 grupy subkulturowe tzw. 鈥瀖otocyklist贸w鈥 do kt贸rych nale偶eli: ridersi, motocykli艣ci, Anio艂owie Piekie艂, rockersi. Te grupy z kolei by艂y to 鈥瀔ontrkultury negatywne鈥: negatywne, poniewa偶 zatrzymywa艂y si臋 na negacji.

Kiedy prezydentem Stan贸w Zjednoczonych zosta艂 demokrata John Fitzgerald Kennedy w uczonych kr臋gach i uniwersyteckich kampusach Ameryki dosz艂o do konfrontacji pogl膮d贸w m艂odej lewicuj膮cej generacji z konserwatywn膮 jedno艣ci膮, na kt贸rym budowano pot臋g臋 kraju. W Stanach pojawi艂a si臋 tzw. Nowa Lewica, kt贸ra pod koniec lat sze艣膰dziesi膮tych pr贸bowa艂a nada膰 ruchom m艂odzie偶owym polityczny charakter. W akademickich o艣rodkach du偶膮 rol臋 odgrywa艂a za艂o偶ona w 1960 roku organizacja studencka SDS (Studenci dla Demokratycznego Spo艂ecze艅stwa). Jej za艂o偶yciele Tom Hayden i Mike Klonsky, g艂osili has艂a zbudowania nowego demokratycznego spo艂ecze艅stwa opartego na zasadzie demokracji uczestnicz膮cej.

Strajki na uniwersytecie w Berkeley w 1964 roku oraz ustanowiony tam Ruch Wolnego S艂owa sta艂y si臋 wzorem nast臋pnych bunt贸w, kt贸re ogarn臋艂y ju偶 ca艂e Stany Zjednoczone.

Ruch kontrkulturowy zdynamizowa艂 r贸偶ne wydarzenia polityczne: szok spowodowany zab贸jstwem prezydenta J. F. Kennedy鈥檈go (1963), kryzys kuba艅ski, narastaj膮ca przemoc na ulicach ameryka艅skich, przed艂u偶aj膮c膮 si臋 wojna w Wietnamie. Wszystko to podwa偶y艂o wiar臋 w to co m贸wi艂a ameryka艅ska elita m艂odym ludziom o systemie warto艣ci i uprawnieniach rz膮du.

Kryzys nadszed艂 w 1968 roku. W kwietniu zostaje zastrzelony Marcin Luter King oraz przyw贸dca Czarnych Panter, Malcolm X w czerwcu natomiast zostaje zamordowany brat prezydenta 鈥 senator Robert Kennedy. W 172 miastach ameryka艅skich wybuchaj膮 zamieszki. Niepok贸j i niezadowolenie przechodz膮 na ca艂y kraj. W艂adze decyduj膮 si臋 na podj臋cie dzia艂a艅 represyjnych. W 1970 roku Gwardia Narodowa strzela do demonstrant贸w w Ohio i Missisipi. Wtedy ostatecznie przysz艂y nadzieje na szybkie i korzystne zmiany porz膮dku kulturowego i spo艂ecznego, tak jak przewidywali to uczestnicy kontrkultury.

Kontrkultura w Stanach Zjednoczonych nie by艂a dzie艂em wy艂膮cznie m艂odzie偶y, popiera艂o j膮 wielu wybitnych przedstawicieli nauki, sztuki, filozofii, literatury. W艣r贸d nich byli poeci i pisarze: Norman Mailer, Gregory Corso, William Barroughs, Carlos Castaneda, autor ksi膮偶ki Nauki Don Juana, Jack Kerouac, Allen Ginsberg, teoretycy 鈥瀢yzwolonego seksu鈥 Norman Brown i Charles Reich, filozof i socjolog Paul Goodman, Allan Watts, Gridley Wright (jeden z 鈥瀙rorok贸w鈥 ruchu hipisowskiego i za艂o偶yciel komuny Strawberry Fields). Szczeg贸ln膮 rol臋 wart膮 przybli偶enia w ameryka艅skiej kontrkulturze odegrali: Theodore Roszak, Timothy Leary, Allen Ginsberg.

Theodore Roszak 鈥 tw贸rca terminu kontrkultura, ideolog i sympatyk zjawiska kontrkultury. Roszak ruch kontrkultury przyr贸wnuje do zderzenia chrze艣cija艅stwa z cywilizacj膮 rzymsk膮 i dlatego, jego zdaniem mo偶na ten ruch uwa偶a膰 za prze艂om rozpoczynaj膮cy now膮 er臋.

Timothy Leary 鈥 profesor psychologii, kt贸ry przeprowadza艂 ze studentami eksperymenty z LSD. Zaanga偶owa艂 si臋 on w ruch hipisowski i bra艂 udzia艂 w wielu s艂ynnych zlotach. W 1963 roku zosta艂 wyrzucony z uczelni za propagowanie narkotyk贸w. M艂odzie偶, kt贸ra by艂a nim zafascynowana nazywa艂a go 鈥濵esjaszem LSD鈥, a starsze pokolenie 鈥 znienawidzi艂o nazywaj膮c 鈥瀞zalonym doktorem鈥. W San Francisco za艂o偶y艂 on Lig臋 Odkry膰 Duchowych, kt贸rej celem by艂o propagowanie kultury narkotyk贸w. W swoich eksperymentach Leary powo艂ywa艂 si臋 na niemieckiego pisarza Hermanna Hessego, autora Wilka stepowego, najch臋tniej czytanej powie艣ci w czasach kontrkultury ko艅ca lat sze艣膰dziesi膮tych. Wed艂ug Leary鈥檈go Hesse po powrocie z Indii, w ci膮gu d艂ugich miesi臋cy sp臋dzonych na medytacjach i eksperymentach ze 艣rodkami psychoaktywnymi mia艂 doj艣膰 do przekonania, 偶e kultura w jakiej si臋 wychowa艂, potrzebuje duchowego dope艂nienia ze Wschodu; Leary szuka艂 tego dope艂nienia w LSD. 鈥濵y艣l za siebie, podwa偶aj autorytety鈥 鈥 takie by艂o ostatnie przes艂anie Leary鈥檈go dla wszystkich m艂odych ludzi na 艣wiecie.

Allen Ginsberg by艂 najg艂o艣niejszym przedstawicielem tzw. pokolenia beatnik贸w lat sze艣膰dziesi膮tych. Za s艂ynny poemat Ameryka otrzyma艂 najwy偶sz膮 ameryka艅sk膮 nagrod臋 literack膮 National Book Award. Ponadto najbardziej znane jego utwory to Kadysz, Skowyt uwa偶any za bibli臋 pokolenia beatnik贸w. Ginsberg m贸wi艂 o sobie, 偶e jest 呕ydem, buddyst膮 i homoseksualist膮, co nara偶a艂o go na r贸偶ne prze艣ladowania. W 1974 roku Ginsberg za艂o偶y艂 szko艂臋 poetyck膮 im. Jacka Kerouaka, kt贸ra by艂a cz臋艣ci膮 colleg鈥檜 Tybeta艅czyka Trungpy, duchowego przewodnika poety. Allen Ginsberg zna艂 dobrze r贸wnie偶 poezj臋 polsk膮, dzi臋ki t艂umaczeniom Czes艂awa Mi艂osza.

Kontrkultura zakwestionowa艂a wszelkie podzia艂y na tw贸rc贸w i odbiorc贸w kultury, artyst贸w i publiczno艣膰, nauczycieli i uczni贸w, a tak偶e 鈥 podzia艂 na rz膮dz膮cych i rz膮dzonych.

W miejsce demokracji liberalnej chcia艂a zbudowa膰 demokracj臋 bezpo艣redni膮 鈥 ma艂ych wsp贸lnot, samorz膮dnych, niezale偶nych, w kt贸rych wszyscy cz艂onkowie wsp贸lnie decydowaliby o wa偶nych dla 偶ycia spo艂ecznego sprawach.

Kontrkultura wnioskowa艂a obalenie dotychczasowej struktury ekonomicznej pa艅stw uprzemys艂owionych. W spo艂ecze艅stwach tych dokona艂a si臋 degradacja godno艣ci pracy. Taka praca pozbawiona godno艣ci sta艂a si臋 czym艣 przymusowym, a cz艂owiek pracuj膮cy zosta艂 pozbawiony wp艂ywu na jej przebieg.

Cech膮 istotn膮 m艂odzie偶owej kontrkultury by艂o zwracanie uwagi na rol臋 zaspokojenia potrzeb duchowych, przede wszystkim potrzeby samorealizacji.

Has艂a propagowane przez kontrkultur臋 pr贸bowano wciela膰 w 偶ycie. M艂ode pokolenie, odrzucaj膮c przewa偶aj膮c膮 kultur臋, porzucali szko艂y i uczelnie podejmowali r贸偶ne dzia艂ania o charakterze kontrkulturowym. Organizowali strajki okupacyjne, bojkoty. Sta艂o si臋 to bardzo widoczne w sferze religii. Podczas gdy odrzucono ko艣cio艂y, natchnienia szukano zwykle w religiach Wschodu.

Odrzucon膮 sztuk臋 pr贸bowano zast膮pi膰 nowymi formami ekspresji. Najpe艂niej wyrazi艂a si臋 ona w muzyce rockowej i protest songach. Cech膮 charakterystyczn膮 tej muzyki by艂o to, 偶e koncerty przeistacza艂y si臋 w demonstracje, w kt贸rych zaciera艂a si臋 r贸偶nica mi臋dzy tw贸rcami i odbiorcami. Publiczno艣膰 i zespo艂y tworzyli na scenie jedn膮 grup臋. Zachowania jednych i drugich nawzajem si臋 dope艂nia艂y. Teksty 艣piewanych piosenek wyra偶a艂y to, co by艂o w tym czasie najbardziej dla m艂odzie偶y aktualne, dlatego cz臋sto by艂y zmieniane, tworzone anonimowo pod naciskiem aktualnych wydarze艅. Tym sposobem realizowano has艂o propagowania tw贸rczo艣ci. Wa偶nym punktem rozwoju nowej muzyki by艂 festiwal Woodstock w 1969 roku.

Istotn膮 obok muzyki form膮 ekspresji by艂 teatr uliczny. Teatr by艂 niezale偶ny od wszelkich schemat贸w, nie by艂o w nim podzia艂u na scen臋 i widowni臋. Tre艣ci膮 granej sztuki by艂o to co w tym czasie niepokoi艂o m艂odzie偶. To doprowadzi艂o do powstania 鈥瀟eatru wsp贸lnoty鈥 i 鈥瀟eatru otwartego鈥.

Has艂em kontrkultury by艂o: lepiej uprawia膰 mi艂o艣膰 ni偶 zabija膰 na wojnie. Has艂o to rozbrzmiewa艂o na s艂ynnym kontrkulturowym widowisku teatralnym 鈥濬estiwal 偶ycia鈥 kt贸ry odbywa艂 si臋 w Chicago. Festiwal ten sta艂 si臋 drug膮 鈥 po Woodstock 鈥 wielk膮 manifestacj膮 ruchu kontrkultury.

Wybrana literatura przedmiotu:

  1. Filipiak Marian, Od subkultury do kultury alternatywnej. Wprowadzenie do subkultur m艂odzie偶owych, Lublin 1999.
  2. J臋drzejewski Marek, M艂odzie偶 a subkultury. Problematyka edukacyjna, Warszawa 1999.
  3. Piotrowski Przemys艂aw, Subkultury m艂odzie偶owe. Aspekty psychospo艂eczne, Warszawa 2003.

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Konformizm

Poprzedni wpis

Kolektyw my艣lowy i styl my艣lowy

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.