Czarny feminizm 1 - Tw贸j G艂os 馃摙 e-TG.pl

Czarny feminizm

()

R贸偶nice pomi臋dzy od艂amami feminizmu wynikaj膮 zazwyczaj z r贸偶nic dotycz膮cych interpretacji niekt贸rych zagadnie艅 lub z r贸偶nicy do艣wiadcze艅. W Stanach Zjednoczonych bia艂ym feministkom trudno przychodzi艂o pogodzenie si臋 z faktem, i偶 do艣wiadczenia nazywane przez nie po prostu 鈥瀔obiecymi鈥, nie przek艂ada艂y si臋 na do艣wiadczenia kobiet o innym kolorze sk贸ry. Ta odmienno艣膰 do艣wiadcze艅 by艂a niekiedy tak znaczna, 偶e okre艣lanie ich jako 鈥瀔obiecych鈥 podczas gdy by艂y skrajnie odmienne, traktowane by艂o jako rodzaj wykluczenia (red. R. E. Goodin i F. Pettit, Warszawa 2002, s. 353). Czarne kobiety zwraca艂y uwag臋 na ten brak wra偶liwo艣ci ze strony bia艂ych feministek, uwa偶aj膮c, 偶e nie maj膮 one podstaw do wypowiadania si臋 w imieniu wszystkich kobiet. Przyk艂adem mo偶e聽 by膰 tu nie艣wiadome pos艂ugiwanie si臋 j臋zykiem rasizmu przy pr贸bach u偶ycia prze偶y膰 i do艣wiadcze艅 ludzi o czarnym kolorze sk贸ry jako metafory sytuacji kobiet w og贸le. To dlatego Audre Lorde zarzuci艂a Mary Daly, 偶e m贸wi膮c o kobietach kolorowych traktuje je wy艂膮cznie jako ofiary, nie opisuj膮c ca艂ego zakresu ich do艣wiadcze艅 (M. Humm, Warszawa 1993). Problemem, jak uwa偶a wiele czarnych feministek, jest tu tak偶e radzenie sobie ze stereotypami dotycz膮cymi kobiet bia艂ych i kolorowych. 鈥濩zarne kobiety s膮 przedstawiane jako g艂o艣ne, uparte, despotyczne i og贸lnie niemoralne, podczas gdy bia艂e kobiety, jako kontrast, s膮 stereotypowo opisywane jako niebieskookie i cnotliwe, takie, kt贸re powinno si臋 stawia膰 na piedestale鈥 (red. G. Lerner, Nowy Jork 1992, s. 590). Sytuacja ta uleg艂a dzi艣 zmianie, w dyskusjach dotycz膮cych kobiet maj膮 sw贸j g艂os tak偶e przedstawicielki innych ni偶 bia艂a ras, i wywodz膮ce si臋 z innych ni偶 艣rednia klas.

 

Automatycznie zapisany szkic

Audre Lorde

Bycie czarn膮 kobiet膮 oznacza podw贸jn膮 dyskryminacj臋 鈥 nie tylko ze wzgl臋du na fakt bycia kobiet膮 (dyskryminacja p艂ciowa), ale te偶 ze wzgl臋du na kolor sk贸ry (dyskryminacja rasowa). Na upo艣ledzenie spo艂eczne czarnych kobiet sk艂ada si臋 te偶 wi臋cej czynnik贸w ni偶 w przypadku kobiet bia艂ych. Wyros艂y na gruncie ameryka艅skim czarny feminizm to teoria opisuj膮ca problemy i d膮偶enia nie tylko kobiet czarnych, ale te偶 innych o nie-bia艂ym odcieniu sk贸ry. Ta odmiana feminizmu stawia w centrum uwagi w艂a艣nie problemy kobiet nale偶膮cych do mniejszo艣ci etnicznych. Dzia艂aczki tego ruchu przyczyny nier贸wno艣ci p艂ci uzupe艂niaj膮 spu艣cizn膮 niewolnictwa oraz segregacji rasowej. Patricia Hill-Collins w swojej ksi膮偶ce, Black Feminist Thought (My艣l Czarnej Feministki, 1991), zdefiniowa艂a dzia艂aczki czarnego feminizmu jako 鈥瀔obiety, kt贸re teoretyzuj膮 do艣wiadczenia i idee podzielane przez zwyczajne czarne kobiety, tworz膮c unikaln膮 wizj臋 ich samych, spo艂eczno艣ci, w kt贸rej 偶yj膮, jak i og贸lnie spo艂ecze艅stwa鈥 (en.wikipedia.org).

 

Automatycznie zapisany szkic

Angela Davis

Automatycznie zapisany szkic

Patricia Hill Collins

 

 

 

 

 

 

 

 

Feminizm ten rozwija艂 si臋 w nawi膮zaniu do lewicowego aktywizmu, jak r贸wnie偶 feminizmu socjalistycznego. Pocz膮tkowo ruchowi przy艣wieca艂 cel w postaci stworzenia koalicji z innymi post臋powymi ruchami politycznymi (M. Humm, Warszawa 1993, s. 63). W ostatnich latach za艣, opracowywane s膮 koncepcje (przez takie autorki jak np. Barbara Smith, Gloria Hull czy Alice Walker), koncentruj膮ce si臋 wok贸艂 problem贸w maj膮cych bezpo艣redni zwi膮zek z warunkami 偶ycia, i w ten spos贸b聽 odpowiadaj膮ce potrzebom czarnych kobiet (Tam偶e).聽 Teoretyczne prace pisane w duchu czarnego feminizmu analizuj膮 tak偶e siostrzan膮 solidarno艣膰 (sisterhood) z bia艂ymi feministkami. Celem jest tu rozwik艂anie problem贸w zwi膮zanych z kategoriami p艂ci kulturowej, rasy i klasy, a wi臋c tych, kt贸re sta艂y u 藕r贸d艂a wyodr臋bnienia si臋 tego od艂amu feminizmu. Czarne feministki uwa偶aj膮 bowiem, i偶 jedynie synteza wymienionych wy偶ej zagadnie艅 i koncentracja na opresji jako do艣wiadczeniu z艂o偶onym, kt贸re nale偶y zwalcza膰 we wszystkich aspektach, mo偶e przynie艣膰 oczekiwan膮 zmian臋 (Tam偶e). The Combahee River Collective wysun膮艂 w 1974 r. tez臋, 偶e wyzwolenie czarnych kobiet oznacza wolno艣膰 dla wszystkich ludzi, jako 偶e zak艂ada ono koniec rasizmu, seksizmu i opresji klasowej. Jedn膮 z teorii, kt贸ra powsta艂a w nawi膮zaniu do czarnego feminizmu jest kobiecyzm (womanism), zapocz膮tkowany przez Alice Walker (en.wikipedia.org). Obecnie wi臋c rozwijane s膮 nowe koncepcje teoretyczne, pozwalaj膮ce odpowiednio opisa膰 wszystkie warto艣ci, zachowania, postawy i przekonania czarnych kobiet.

Automatycznie zapisany szkic

Czarny feminizm

Czarne feministki uwa偶aj膮, i偶 jedynie kobiety o tym kolorze sk贸ry s膮 w stanie w pe艂ni poj膮膰 i zwalcza膰 seksizm czarnych m臋偶czyzn. Chodzi tu o rol臋, jaka kulturowe wzorce p艂ci (gender) odegra艂y w my艣leniu czarnych m臋偶czyzn (M. Humm, Warszawa 1993, s. 63). Nale偶y wspomnie膰 tu tak偶e o teorii rodziny. Czarne feministki s膮dz膮, i偶 teza m贸wi膮ca o tym, 偶e rodzina jest ostoj膮 patriarchatu nie ca艂kiem sprawdza si臋 w spo艂eczno艣ci czarnych, gdzie rodzina stanowi trzon solidarno艣ci przeciw rasizmowi (tam偶e).

Wsp贸艂czesny czarny feminizm jest politycznym i spo艂ecznym ruchem, kt贸ry wyr贸s艂 na gruncie braku identyfikacji zar贸wno z Ruchem na rzecz Praw Obywatelskich, jak i Ruchem Feministycznym lat 60 i 70 (patrz: historia). Jednym z podstawowych tekst贸w czarnego feminizmu jest dzie艂o Mary Ann Weathers pt. Argument dla Wyzwolenia Czarnych Kobiet jako Rewolucyjnej Si艂y (An Argument for Black Women鈥檚 Liberation as a Revolutionary Force), opublikowane w 1969 r. w 16 numerze radykalnego magazynu feministyczego: Koniec zabawy i gier: Magazyn o Wyzwoleniu Kobiet (No More Fun and Games: A Journal of Female Liberation). Weathers napis膮艂a tam: 鈥 Wszystkie kobiety cierpi膮 z powodu opresji, nawet bia艂e kobiety, szczeg贸lnie ubogie bia艂e kobiety, i szczeg贸lnie kobiety india艅skie, meksyka艅skie, pochodz膮ce z Puerto Rico lub kraj贸w Orientalnych, a tak偶e czarne, kt贸rych opresja jest potrojona w por贸wnaniu z wszystkimi wymienionymi wy偶ej kobietami. Ale opresja jest nam wszystkim wsp贸lna. To oznacza, 偶e mo偶emy zacz膮膰 ze sob膮 rozmawia膰 i zacz膮膰 budowa膰 wi臋zy, kt贸re pomog膮 dokona膰 transformacji i stworz膮 rewolucyjn膮 si艂臋鈥 (en.wikipedia.org). W roku 1970, Trzeci 艢wiatowy Sojusz Kobiecy (the Third World Women鈥檚 Alliance) opublikowa艂聽 Manifest Czarnych Kobiet, w kt贸rym zwr贸cono uwag臋, i偶 czarna kobieta potrzebuje by膰 inaczej definiowana, a jej problemy inaczej postrzegane ni偶 problemy np. kobiet bia艂ych (Tam偶e).

Ruch na rzecz Praw Obywatelskich nie tylko skupia艂 si臋 jedynie na opresji czarnych m臋偶czyzn, ale wr臋cz wiele czarnych kobiet odczu艂o seksizm ze strony grup zwi膮zanych z tym ruchem (np. Studenckiego Pokojowego Komitetu Koordynuj膮cego 鈥 Student Nonviolent Coordinating Committee). Z kolei Ruch Feministyczny skupia艂 si臋 jedynie na problemach kobiet bia艂ych (o czym wi臋cej w historii). Z powodu swojej pozycji 鈥瀙omi臋dzy鈥, czarne kobiety by艂y ignorowane przez oba ruchy. St膮d tytu艂 wydanej w 1982 r. ksi膮偶ki Glorii Hull, Patricii Bell Scott i Barbary Smith 鈥 Wszystkie kobiety s膮 bia艂e, wszyscy czarni to m臋偶czy藕ni, ale niekt贸re z nas s膮 odwa偶ne (Tam偶e).

Czarne kobiety zacz臋艂y wi臋c tworzy膰 w艂asn膮 teori臋 i organizacje odpowiadaj膮ce ich potrzebom. Tak powsta艂a Narodowa Organizacja Czarnych Feministek (1973). Wspomniany ju偶 The Combahee River Collective zaanga偶owa艂 si臋 w r贸偶ne publikacje dotycz膮ce feminizmu, ukazuj膮c specyficzn膮 sytuacj臋 czarnych kobiet i dodaj膮c now膮 perspektyw臋 do Women鈥檚 studies (feminizmu akademickiego), zdominowanego do tej pory przez bia艂e feministki.

Troch臋 historii:

Po wojnie kobiety walczy艂y o prawa wyborcze. Afro-ameryka艅skie kobiety, takie jak Ida B. Wells-Barnett i Mary Church Terrel nalega艂y, aby kobiety czarnosk贸re zosta艂y w艂膮czone w kampani臋, kt贸rej celem by艂o zapewnienie wszystkim kobietom prawa do g艂osowania. Przeciwstawiaj膮c si臋 ich wysi艂kom, Susan B. Anthony wykluczy艂a czarne kobiety z Narodowego Ruchu Sufra偶ystek argumentuj膮c, i偶 ich udzia艂 m贸g艂by spowodowa膰 spadek liczby g艂os贸w, oczekiwanych od polityk贸w i kobiet z Po艂udnia. W odpowiedzi Bernett i Terrel napisa艂y: 鈥 Chocia偶 Susan Anthony mo偶e by膰 postrzegana jako kobieta zas艂u偶ona dla sufra偶ystek, to jednak potwierdzi艂a, i偶 bia艂e kobiety s膮 nastawione na segregacj臋鈥 (E. M. Teipe, California 2007, s.177). Sta艂o si臋 jasne, 偶e kobiecy ruch sufra偶ystek by艂 tak naprawd臋 ruchem bia艂ych sufra偶ystek. Dopiero po 60 latach czarne kobiety zosta艂y ponownie w艂膮czone w ruch feministyczny. Po zetkni臋ciu z tak膮 dyskryminacj膮, Bernett postanowi艂a stworzy膰 w艂asn膮 organizacj臋, za cel obieraj膮c zmian臋 socjaln膮 w 艣rodowisku czarnych kobiet. Powsta艂 wi臋c Alpha Suffrage Club of Chicago (Tam偶e).

Czarne kobiety by艂y aktywne, dzia艂aj膮c w wielu organizacjach. Ich najwa偶niejszy w owym czasie cel 鈥 kampania przeciw linczowi, zosta艂a w艂膮czona w zakres dzia艂a艅 Federacji Klub贸w Kobiet Kolorowych (Federation of Colored Women鈥檚 Clubs), pocz膮wszy od roku 1922 (Tam偶e, s. 247). Zacz臋to skupia膰 si臋 bardziej na oddzieleniu czarnej to偶samo艣ci i zjednoczeniu wszystkich czarnych ludzi, ni偶 na wtopieniu si臋 w bia艂e spo艂ecze艅stwo. By艂 to swoisty zal膮偶ek rozwini臋tego 50 lat p贸藕niej ruchu o nazwie Black is Beautiful (Czarne jest Pi臋kne), kt贸ry tak偶e mia艂 na celu akcentowanie 鈥瀋zarnej dumy鈥 (Tam偶e).

W owym czasie czarny ruch kwit艂 w ko艣cio艂ach. W 1992 r. powsta艂a Rada Kobiet Afryka艅skiego Metodystycznego Ko艣cio艂a Episkopalnego (AME). Rada ta zainicjowa艂a dialog pomi臋dzy czarnymi i bia艂ymi kobietami z Po艂udnia. Innym przyk艂adem mo偶e by膰 Chrze艣cija艅ska Organizacja M艂odych Kobiet (YWCA 鈥 Young Women鈥檚 Christian Association), za艂o偶ona w 1858 r. Mia艂a ona na celu pom贸c kobietom 鈥 sportowcom, jak r贸wnie偶 tym, kt贸re potrzebowa艂y wsparcia finansowego i niezale偶no艣ci, b膮d藕 te偶 azylu chroni膮cego je przed bezdomno艣ci膮. W 1992 r. YWCA stworzy艂a komitet z艂o偶ony z czarnych i bia艂ych kobiet, kt贸ry mia艂 na celu rozwa偶anie problem贸w rasowych (Tam偶e).

Czarny Ruch na rzecz Praw Obywatelskich (The Black Civil Rights Movement) inspirowa艂 ubogich ludzi klasy pracuj膮cej, Indian (Native Americans), a tak偶e kobiety do zorganizowania si臋 i dzia艂ania w celu wyzwolenia i wywalczenia r贸wno艣ci wobec prawa (Tam偶e, s. 299). Jednym z przejaw贸w tych dzia艂a艅 by艂o utworzenie Pomocy Rodzinom z Niepe艂noletnymi Dzie膰mi (Aid to Families with Dependent Children). Johnnie Tillmon, inicjatorka programu podkre艣la艂a, i偶 istnieje stereotyp, jakoby czarne kobiety cz臋艣ciej korzysta艂y z pomocy spo艂ecznej. Okaza艂o si臋 jednak, i偶 to bia艂e kobiety polegaj膮 na pomocy pa艅stwa w du偶o wi臋kszym stopniu (Tam偶e).

Nale偶y pami臋ta膰, i偶 czarnosk贸re feministki odegra艂y ogromn膮 rol臋 w Ruchu na rzecz Praw Obywatelskich. Organizowa艂y marsze, przewodzi艂y protestom, rozprowadza艂y ulotki. Akcje, jak ta o nazwie 鈥濶ie kupuj tam, gdzie nie mo偶esz pracowa膰鈥, by艂y pomys艂em w艂a艣nie kobiet o czarnym kolorze sk贸ry 鈥 w tym przypadku Elli Baker i Daisy Bates. To one namawia艂y do wyra偶ania sprzeciwu wobec dyskryminacji i nawo艂ywa艂y do bojkotu sklep贸w praktykuj膮cych dyskryminacj臋 przy zatrudnianiu pracownik贸w (Tam偶e, s. 298). Kobiety afro-ameryka艅skie stopniowo wywalcza艂y sobie prawa, najpierw te najbardziej podstawowe, z czasem za艣 te, kt贸re jeszcze niedawno wydawa艂y si臋 nieosi膮galne. Zacz臋艂y mi臋dzy innymi startowa膰 w wyborach politycznych. Tutaj w historii zapisa艂a si臋 Shirley Chisholm, kt贸ra w 1968 r., jako pierwsza czarna kobieta, wybrana zosta艂a do Kongresu Stan贸w Zjednoczonych (United States Congress) (Tam偶e, s. 303).]

 

Automatycznie zapisany szkic

Shirley Chisholm

Przyk艂ady te pokazuj膮, i偶 niezb臋dne by艂o wyodr臋bnienie si臋 czarnego feminizmu. Po艂膮czenie dyskryminacji p艂ci i rasy, jak r贸wnie偶 zupe艂nie inna sytuacji spo艂eczna, wymaga艂y odmiennych dzia艂a艅 i odmiennych rozwi膮za艅.

Bibliografia:

  1. Black Women in White America, p. red. G. Lerner, Nowy Jork 1992.
  2. Humm M., S艂ownik feminizmu, Warszawa 1993.
  3. Przewodnik po wsp贸艂czesnej filozofii politycznej, p. red. R. E. Goodina i F. Pettita, Warszawa 2002.
  4. Teipe E. M., Different Voices 鈥 Women in United States History, California 2007.
  5. We are your sisters. Black Women in the Nineteeth Century, p. red. D. Sterling, New York, 1997.

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Cyprian Kamil Norwid

Poprzedni wpis

Czarownice

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.