Automatycznie zapisany szkic

Sebastian Fabian Klonowic

()

Sebastian Fabian Klonowic (Klonowicz), poeta i rajca lubelski, urodzi艂 si臋 oko艂o roku 1545 w Sulmierzycach w Wielkopolsce. Jego rodzicami byli tamtejsi mieszczanie Anna z Pietrza艂k贸w i Jan Klon. Ojciec by艂 dzier偶awc膮 folwarku i po艂o偶onego nad rzek膮 Orl膮 m艂yna D艂ugo艂臋ka.

Niewiele wiemy o dzieci艅stwie i m艂odo艣ci Klonowica. Prawdopodobnie po uko艅czeniu miejscowej szko艂y parafialnej wyjecha艂 na dalsz膮 nauk臋 za granic臋. 艢wiadczy膰 o tym mo偶e dobra znajomo艣膰 艂aciny i greki oraz j臋zyka niemieckiego, a tak偶e literatury zagranicznej. Po studiach wiele podr贸偶owa艂, mi臋dzy innymi do Pezinoku na terenie dzisiejszej S艂owacji, czeskiego Krumlova, czy te偶 Przemy艣la i Lwowa.

W Lublinie osiad艂 oko艂o roku 1568, o czym 艣wiadcz膮 wykonane jego r臋k膮 wpisy w ksi臋gach miejskich. By膰 mo偶e odbywa艂 w贸wczas聽 praktyki w kancelarii miejskiej pe艂ni膮c rol臋 podpiska. Prac臋 w kancelarii rozpocz膮艂 na dobre 23 lipca 1574 roku, porz膮dkuj膮c pozostawione po 艣mierci pisarza rady miejskiej Adama Wojs艂awskiego akta. W roku nast臋pnym wyst臋powa艂 ju偶 w dokumentach jako notarius civitatis lublinensis, czyli pisarz miejski, a w styczniu 1576 roku obj膮艂 stanowisko pisarza w贸jtowskiego i sprawowa艂 t臋 funkcj臋 do roku 1584. W latach 1583 鈥 1585 Klonowic pe艂ni艂 rol臋 艂awnika s膮du miejskiego. Przez kilka nast臋pnych lat nie sprawowa艂 w Lublinie 偶adnego urz臋du, odnotowane s膮 za to w ksi臋gach jego liczne wyjazdy do Zamo艣cia, gdzie wyst臋powa艂 mi臋dzy innymi jako plenipotent interes贸w tamtejszego rajcy Emanuela Mazapety. Kanclerz Jan Zamoyski powo艂a艂 go 9 czerwca 1589 roku na stanowisko nauczyciela i superintendenta szko艂y zamojskiej. W roku 1592 Klonowic powr贸ci艂 do Lublina i obj膮艂, wymagaj膮cy dobrej znajomo艣ci prawa miejskiego, urz膮d w贸jta (s膮dowego). Dwa lata p贸藕niej, 9 stycznia 1594 roku, obj膮艂 godno艣膰 rajcy lubelskiego, a tym samym, na mocy ordynacji miejskiej, zosta艂 mianowany burmistrzem. Sprawowa艂 ten urz膮d r贸wnie偶 w latach 1595, 1599 i 1601.

Oko艂o roku 1580 Klonowic o偶eni艂 si臋 z Agnieszk膮 Wi艣lick膮, c贸rk膮 mieszczanina lubelskiego Jana i Ma艂gorzaty z Bachus贸w Wi艣lickiej. Owocem tego zwi膮zku by艂o jedno dziecko 鈥 c贸rka Zuzanna. Ma艂偶e艅stwo nie nale偶a艂o do udanych. W roku 1597 Agnieszka oskar偶ona zosta艂a o zdrad臋 m臋偶a z niejakim Melchiorem Z艂otniczkiem. W ksi臋gach miejskich pojawiaj膮 si臋 r贸wnie偶 艣wiadectwa zatarg贸w Klonowica z te艣ciow膮, spor贸w o maj膮tek, b贸jek z jego udzia艂em oraz k艂贸tni mi臋dzys膮siedzkich. Na skutek tych okoliczno艣ci, pod koniec 偶ycia popad艂 w niedostatek. Zmar艂 29 sierpnia 1602 roku w prowadzonym przez jezuit贸w Szpitalu 艢wi臋tego 艁azarza. Zosta艂 pochowany w ko艣ciele parafialnym pod wezwaniem 艢w. Micha艂a w Lublinie, gdzie umieszczono tablic臋 nagrobn膮 (z wyryt膮 b艂臋dnie dat膮 艣mierci 鈥 1608 r.), ufundowan膮 mu przez krewnego Sebastiana Kajka z Sulmierzyc. Po rozbi贸rce ko艣cio艂a w po艂owie XIX wieku, tablic臋 przeniesiono do kaplicy Matki Boskiej w lubelskiej katedrze.

Tw贸rczo艣膰

Klonowic podpisywa艂 zazwyczaj utwory literackie 艂aci艅skim t艂umaczeniem swojego nazwiska: Acernus (艂ac. acer 鈥 klon). Pierwszymi pr贸bami by艂y dla niego wypisywane (w latach 1572 鈥 1582) na marginesach protoko艂贸w urz臋dowych kr贸tkie wiersze 艂aci艅skie o tre艣ci nabo偶nej. Ksi臋gi w贸jtowskie, kt贸re prowadzi艂, nierzadko opatrywa艂 sporz膮dzon膮 przez siebie inwokacj膮, jak r贸wnie偶 sentencjami i wierszami o charakterze religijnym.

Jedn膮 z cenniejszych zapisek Klonowica jest sporz膮dzona w roku 1575 relacja o po偶arze Lublina, kt贸ry mia艂 miejsce w nocy z 7 na 8 maja tego偶 roku (w niekt贸rych opracowaniach pojawia si臋 cz臋sto b艂臋dna data tego wydarzenia 鈥 15 maja 1574 r.). Napisana zosta艂a po 艂acinie, proz膮 i dostarcza wielu cennych informacji o 贸wczesnej architekturze miasta. Lublin pojawia si臋 r贸wnie偶 w kilku innych utworach Klonowica. Wydany w 1582 roku 艂aci艅ski cykl dystych贸w o mi艂o艣ci chrze艣cija艅skiej Philtron, poprzedza dedykacja skierowana do senior贸w lubelskiego Bractwa Literackiego, w kt贸rej poeta stwierdza, i偶 miasto to jest 鈥瀌arami nieba darzone obficie. […] godne by膰 Boga mieszkaniem i kr贸l贸w siedzib膮鈥. Po艣wi臋cony opisowi Rusi Czerwonej poemat Roxolania (1584), zawiera wzmiank臋 o bogactwach tutejszego rynku towarowego i szlakach handlowych, kt贸re prowadz膮 przez Lublin. W wydanych w roku 1585 呕alach nagrobnych Klonowic po偶egna艂, zmar艂ego rok wcze艣niej w Lublinie, innego poet臋 zwi膮zanego z miastem, Jana Kochanowskiego.

Pierwszym pisanym po polsku utworem Klonowica by艂 przek艂ad poematu Vitae regum Polonorum Klemensa Janickiego. Ukaza艂 si臋 on w roku 1576 pod tytu艂em Kr贸l贸w i ksi膮偶膮t polskich […] zawarcie i opis nowo uczyniony (w nast臋pnych wydaniach: Pami臋tnik ksi膮偶膮t i kr贸l贸w polskich) i traktowany by艂 w szko艂ach jako podr臋cznik do nauki historii Polski. Kolejnym polskim utworem Klonowica by艂 Flis, to jest spuszczanie statk贸w Wis艂膮 i inszymi rzekami do niej przypadaj膮cymi (1595), napisany podczas podr贸偶y statkiem z Warszawy do Gda艅ska. Utw贸r ten zawiera cenne informacje o prawach, jakimi rz膮dzili si臋 flisacy, o u偶ywanej przez nich gwarze, obejmuje r贸wnie偶 szereg praktycznych rad dotycz膮cych 偶eglugi po Wi艣le. W roku 1600 Klonowic wyda艂 Worek Judasz贸w to jest z艂e nabycie maj臋tno艣ci. Jest to utw贸r satyryczny, w kt贸rym autor ukaza艂 w艂asne obserwacje dotycz膮ce 艣rodowiska przest臋pczego i dzia艂alno艣ci staropolskiego s膮downictwa.

Drukowana bezimiennie w latach 1587 鈥 1600 w Krakowie Victoria Deorum jest najobszerniejszym, licz膮cym 44 rozdzia艂y, utworem Klonowica. Jest to pisany po 艂acinie traktat moralizatorsko-filozoficzny, b臋d膮cy zarazem kompendium wiedzy na temat pogl膮d贸w politycznych, moralnych czy spo艂ecznych samego autora. Rozdzia艂 41 tego dzie艂a prze艂o偶y艂 Klonowic na polski w 1597 roku, nadaj膮c mu tytu艂 Po偶ar. Upomnienie do gaszenia i wr贸偶ba o upadku mocy tureckiej. Poemat Gorais, wydany dopiero w 1875 roku i dedykowany Adamowi Gorajskiemu, po艣wi臋ci艂 poeta cz艂onkom rodu Gorajskich. W czasie swego pobytu w Zamo艣ciu Klonowic dokona艂 przek艂adu Katonowych wierszy podw贸jnych. Praca ta s艂u偶y艂a p贸藕niej w szko艂ach jako podr臋cznik nauki moralnej. Poeta przet艂umaczy艂 tak偶e kilka dzie艂 J贸zefa Wereszczy艅skiego, opata klasztoru benedyktyn贸w w Sieciechowie.

Sebastian Klonowic wprowadzi艂 do literatury polskiej szereg temat贸w, kt贸rych nie poruszali pisarze szlacheckiego pochodzenia. By艂y to na przyk艂ad obrazy z 偶ycia flisak贸w wi艣lanych, ch艂op贸w na Rusi Czerwonej, czy te偶 pospolitych z艂oczy艅c贸w. Chocia偶 poecie brakowa艂o bujnej wyobra藕ni, jego utwory cechowa艂y si臋 kwiecisto艣ci膮 stylu i ciekaw膮 tre艣ci膮. Zarzuca mu si臋 jednak zbytni膮 sk艂onno艣膰 do moralizowania oraz zanieczyszczanie j臋zyka wulgaryzmami i wyrazami obcego pochodzenia.

Wybrane utwory:

  • Przek艂ad Vitae regum Polonorum Klemensa Janickiego, pt. Kr贸l贸w i ksi膮偶膮t polskich […] zawarcie i opis nowo uczyniony, 1576.
  • Philtron, 1582.
  • Roxolania, 1584.
  • 呕ale nagrobne na szlachetnie urodzonego i znacznie uczonego m臋偶a, nieboszczyka pana Kochanowskiego, 1585.
  • Victoria Deorum. In qua continetur veri herois educatio, 1587 鈥 1600.
  • Po偶ar. Upomnienie do gaszenia i wr贸偶ba o upadku mocy tureckiej, 1597.
  • Flis, to jest Spuszczanie statk贸w Wis艂膮 i inszymi rzekami do niej przypadaj膮cymi, 1595.
  • Worek Judasz贸w to jest z艂e nabycie maj臋tno艣ci, 1600.
  • Gorais, wyd. 1875.

Bibliografia

  1. Grychowski, August; 1974, Lublin i Lubelszczyzna w 偶yciu i tw贸rczo艣ci pisarzy polskich od 艣redniowiecza do 1968 r., Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.
  2. Ciecha艅ski, Pawe艂 (red); 1835, Sebastyan Klonowicz (Acernus), w: Przyjaciel Ludu, czyli tygodnik potrzebnych i po偶ytecznych wiadomo艣ci, R.1, T.2, nr 47, s. 375 鈥 376, nr 48, s. 379.
  3. Stankowa, Maria; 1967, Sebastian Klonowic (Klonowicz). Pisarz i rajca miasta Lublina (karta z dziej贸w ksi膮g miejskich lubelskich), w: Archeion, R. 46, s. 93 鈥 109.
  4. Starnawski, Jerzy; 1997, Lublin w literaturze i literatura o Lublinie. Od Kad艂ubka do Czechowicza, w: Tadeusz Radzik, Adam Witusik (red), Lublin w dziejach o kulturze Polski, Lublin: Krajowa Agencja Wydawnicza, s. 271 鈥 284.
  5. Szczygie艂, Ryszard; 1993, Klonowic (Klonowicz) Sebastian Fabian, w: Tadeusz Radzik, Jan Skarbek, Adam Witusik, S艂ownik biograficzny miasta Lublina, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Sk艂odowskiej, T. 1, s. 131 鈥 134.

2) Rys. w: 1835, Przyjaciel Ludu; czyli tygodnik potrzebnych i po偶ytecznych wiadomo艣ci, R.1, T.2, nr 47, s. 376.

 

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Kirke – Minotologia, Mity, Odyseusz

Poprzedni wpis

Komunikacja: interpersonalna, werbalna – procedury, schematy i sposoby komunikowania

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.