Hipnoza

()

Czym jest hipnoza i co za jej pomoc膮 tak naprawd臋 mo偶na dokona膰 jest do dzi艣 dnia przedmiotem bada艅 naukowych. Je艣li znamy na og贸艂 jej mo偶liwe zastosowania i si艂y, niewiadomo jeszcze czym tak naprawd臋 ona jest; stanem zwi臋kszonej motywacji? odmiennym stanem 艣wiadomo艣ci? Czy po prostu zagran膮 przez dan膮 osob臋 rol膮?. Jedno jest pewne, mimo dost臋pnej literatury, ludzie na og贸艂 maja b艂臋dne wyobra偶enia na temat hipnozy. Jak maj膮 zwyczaj, zamiast czyta膰 i szuka膰 odpowiedzi, nie艣wiadomie 艂atwo popadaj膮 w sid艂a stereotyp贸w; gdzie fantazja i mity s膮 na og贸l pobudzane i nasilane przez telewizj臋, estradowymi pokazami i niefachow膮 literatur膮 na ten temat. Innymi s艂owami; pseudo-wiedza poprzedza wiedz臋 naukow膮.

Krotki rys historyczny.

Kiedy zacz臋to stosowa膰 hipnoz臋? Kiedy j膮 鈥瀘dnaleziono鈥? To pytania, na kt贸re prawdopodobnie nigdy nie znajdziemy odpowiedzi. Wielu badaczy uwa偶a, i偶 by艂a ona stosowana ju偶 w staro偶ytno艣ci, podczas wielu rytua艂贸w charakteru religijnego czy leczniczego, lecz fragmentaryczno艣膰 zachowanych 藕r贸de艂: 鈥炩ie pozwala stwierdzi膰, czy 鈥 na przyk艂ad- tak zwane 鈥瀕eczenie snem鈥 (w greckich 鈥炁泈i膮tyniach sn贸w鈥) mia艂o rzeczywisty zwi膮zek z hipnoz膮, w dzisiejszym rozumieniu tego terminu, czy raczej role odegra艂o tu skojarzenie zwi膮zane z tym, ze 鈥hipnoza鈥 pochodzi od greckiego s艂owa hypnos oznaczaj膮cego sen.鈥漑1] Tak wiec, od czas贸w staro偶ytno艣ci do ok. drugiej polowy聽 XVIII w. prawie nie dysponujemy聽 informacjami o hipnozie, prawdopodobnie nie budzi艂a ona wi臋kszego zainteresowania; podejrzewa si臋, 偶e niekt贸re osoby mog艂y z niej korzysta膰, jak na przyk艂ad Paracelsus, ale s膮 to na og贸艂 pojedyncze przypadki prawie nie udokumentowane.

Dopiero w okresie nowo偶ytnym, wraz z pojawieniem si臋 niemieckiego lekarza Franza Mesmera zacz膮艂 si臋 bujny okres zainteresowania hipnoz膮. Franz-Anton Mesmer, doktor medycyny na Uniwersytecie Wiede艅skim, uwa偶a艂 偶e u ka偶dego cz艂owieka istnieje i oddzia艂uje specyficzna energia, zwana fluidem magnetycznym. Mesmer聽 my艣la艂, 偶e fluid magnetyczny jednej osoby mo偶e oddzia艂ywa膰 na drug膮, powoduj膮c donios艂e zmiany psychiczne i somatyczne, i w taki oto spos贸b leczy膰 choroby, kt贸re jego zdaniem by艂y spowodowane zaburzeniami w dystrybucji tego fluidu. Na skutek z艂ego roz艂o偶enia owego fluidu w organizmie nie tylko pojawia艂y si臋 choroby, ale tak偶e zjawiska op臋tania, egzorcyzmu i cudowne uzdrowienia. Metoda Mesmera polega艂a na poddawaniu osoby leczonej serii zabieg贸w cielesnych maj膮cych na celu wywo艂ania konwulsji. Oddzia艂ywanie lecznicze tych konwulsji polega艂o na harmonijnym rozprowadzaniu fluidu w ciele. Z czasem jednak zacz臋to zauwa偶a膰 ze to nie konwulsje maja krytyczne znaczenie lecz specyficzny stan w kt贸ry dana osoba zostaje wprowadzona. Ten stan bywa艂 po kolej nazywany snem magnetycznym, somnambulizmem, a偶 w ko艅cu hipnoz膮. R贸wnie偶 z czasem odrzucono ide臋 fluidu uniwersalnego i zacz臋to zauwa偶a膰 zjawiska przeniesienia i przeciw-przeniesienia, jak i r贸wnie偶 moc oddzia艂ywania sugestii.

Jeszcze przez wiele lat hipnoza napotyka艂a si臋 z ostr膮 opozycj膮 ze strony 艣rodowisk naukowych, by w ko艅cu, po wielu wysi艂kach takich ludzi jak Puysegur, Deleuze, De Villers Virey, Noizet, Faria, Braida (to za jego spraw臋 w XIX w. nazwano magnetyzm zwierz臋cy hipnoz膮) ,by w ko艅cu dotrze膰 do Libeaulta i Bernheima oraz Charcota, kt贸rzy zapocz膮tkowali ostry sp贸r miedzy szko艂a w Nancy i Salpetriere. To w czasach Bernheima i Charcota hipnoza zosta艂a uznana za przedmiot bada艅 naukowych. Warto zauwa偶y膰 ze po 艣mierci Charcota zainteresowanie hipnoz膮 wyra藕nie os艂ab艂o, by w latach trzydziestych XX w. znowu si臋 o偶ywi膰 poprzez prac臋 Clarka Hulla.

Mity i fakty hipnozy

Jak ju偶 wy偶ej wspomnia艂am, wi臋kszo艣膰 ludzi ma na og贸艂 b艂臋dne wyobra偶enia na temat hipnozy. Na og贸l s膮 to pogl膮dy przenikni臋te l臋kiem, kt贸re maj膮 swoje 藕r贸d艂o w telewizji czy niefachowej literaturze. S膮 to zazwyczaj pogl膮dy typu: lek przed nie obudzeniem si臋, strata kontroli nad w艂asnymi dzia艂aniami, czy mniej powszechny, lek przed op臋taniem. Spr贸buje te wyobra偶enia rozwia膰 w tym podpunkcie.

L臋k przed nie obudzeniem si臋: w praktyce mo偶na spotka膰 si臋 tylko z dwoma przypadkami nie obudzenia si臋. Pierwszy jest mimowolny, a drugi wynika ze stanu pacjenta. W pierwszym, osoba badana osi膮ga stan bardzo g艂臋bokiej hipnozy, i w takim stanie nie reaguje na 偶adne bod藕ce, w tym i na polecenia hipnologa. W takich przypadkach wystarczy zostawi膰 pacjenta w spokoju, gdy偶 stan hipnozy po jakim艣 czasie przechodzi w normalny sen i osoba badana budzi si臋 sama. W drugim za艣 przypadku, kt贸ry wyst臋puje rzadziej ni偶 pierwszy, osoba badana z powodu przyjemnego stanu nie chce si臋 budzi膰, i mimo polece艅 hipnologa nie daje si臋 wyprowadzi膰 z transu. W takim przypadku post臋puje si臋 tak samo jak w pierwszym. Zostawia si臋 osob臋 badan膮 w spokoju by trans hipnotyczny sam przeszed艂 w stanu zwyczajnego snu. Nie istniej膮 偶adne udokumentowane przypadki w kt贸rych osoba poddana hipnozie nie obudzi艂a si臋 z transu. Oba przypadki wyst臋puj膮 bardzo rzadko.

Strata kontroli nad sob膮: Wsp贸艂cze艣nie naukowcy uwa偶aj膮, 偶e tak naprawd臋 bycie hipnotyzowanym nie wi膮偶e si臋 ze strat膮 kontroli nad sob膮. Sam fakt wpadania w trans jest tego dowodem, gdy偶 bez odpowiedniego nastawienia jest niemal偶e niemo偶liwe zahipnotyzowanie drugiej osoby. Warto te偶 wspomnie膰, i偶 w trakcie transu r贸wnie偶 jest niemo偶liwe zmuszania osoby badanej do wykonania dzia艂a艅 sprzecznych z jej zasadami etycznymi czy przekonaniami, 鈥濳a偶da pr贸ba nak艂onienia do takich zachowa艅 (oczywi艣cie w granicach dopuszczalnych w kontek艣cie bada艅 naukowych) ko艅czy艂a si臋 przebudzeniem osoby zahipnotyzowanej i odmowa realizacji podanej sugestii鈥.[2] Powszechnie uwa偶a si臋, 偶e zamiast 鈥瀙ozbywa膰 si臋鈥 kontroli, hipnoza jest w stanie umo偶liwi膰 jednostce nowe sposoby sprawowania kontroli nad sob膮, w kt贸rych hipnolog, jako trener, mo偶e t臋 jednostk臋 wy膰wiczy膰.

Lek przed op臋taniem: O tym zagadnieniu jest trudniej m贸wi膰, gdy偶 jest rzadko spotykany w literaturze fachowej. Osoby utrzymuj膮ce stanowisko wed艂ug kt贸rego kto艣 mo偶e by膰 op臋tany czy przej臋ty przez jak膮艣 form臋 bytu(duch, demon) czy energie stanowi膮c膮 bytem oddzielnym od osoby poddanej hipnozie, s膮 lud藕mi nie zajmuj膮cymi si臋 hipnoz膮 fachowo. Trudno jest spotyka膰 si臋 takim stanowiskiem w艣r贸d naukowc贸w. Ludzie wierz膮cy w op臋tanie cz臋sto przywo艂aj膮 przypadki, w kt贸rych osoba badana jest w stanie m贸wi膰 j臋zykami lub zachowuje si臋 zupe艂nie inaczej ni偶 ma zwyczaj. My艣l臋, 偶e przy tym zagadnieniu wa偶ne jest pami臋tanie o tym, i偶 m贸wienie innym j臋zykiem jest zjawiskiem znanym, zawsze by艂y to przypadki, w kt贸rych osoba badana u偶ywa艂a j臋zyka zapomnianego wiele lat temu, jak na przyk艂ad przypadek, kt贸ry聽 przytrafi艂 si臋 Erichowi Fromowi , w kt贸rym azjata urodzony w USA podczas hipnozy zacz膮艂 m贸wi膰 dialektem japo艅skim, z kt贸rym mia艂 styczno艣膰 we wczesnym dzieci艅stwie i o kt贸rego istnieniu w og贸le nie pami臋ta艂.[3] Istotne te偶 jest, i偶 podczas hipnozy, w zale偶no艣ci od pacjenta, mog膮 wyj艣膰 na wierzch nie艣wiadome konflikty i emocje, kt贸re czasem bywaj膮 zaskakuj膮ce. Na os膮dzanie czy op臋tanie jest czy nie jest mo偶liwe, jest jeszcze za wcze艣nie, ale pami臋taj膮c owoce pracy C.G.Junga nad zjawiskami tego typu; 偶e jak si臋 zacznie dog艂臋bnie bada膰 tego typu zjawiska, zazwyczaj informacje s膮 z drugiej r臋ki, prawie nigdy nie mo偶na spotka膰 naocznego 艣wiadka tego typu zjawiska.

Zastosowanie hipnozy

Wsp贸艂czesne zastosowanie hipnozy jest bardzo szerokie, lecz wci膮偶 ma艂o popularne. G艂贸wnie bywa ona wykorzystywana do znieczule艅 (Chirurdzy, traumatolodzy, stomatologowie) i psychoterapii. Istniej膮 o艣rodki, w kt贸rych leczy si臋 g艂ownie hipnoza, zazwyczaj takie dolegliwo艣ci jak oty艂o艣膰, na艂ogi (od narkotyk贸w do zwyk艂ych papieros贸w), astm臋, itd.

Do u艣mierzenia b贸lu bywa stosowana g艂ownie w przypadkach kiedy pacjent cierpi na alergie na 艣rodki znieczulaj膮ce. Wykorzystywano hipnoz臋 jako analgezj臋 lub anestezj臋 bez u偶ycia 艣rodk贸w chemicznych przy takich operacjach jak: Chirurgia jamy brzusznej (Tinterow 1960), Wyrostek robaczkowy (Kroger i DeLee 1957), Ci臋cie cesarskie (Taugher 1958, Tinterow 1960, Bonilla, Quigley i Bowers 1961), Amputacja piersi (Mason 1955), Chirurgia serca (Marmer 1959, Tinterow 1960), Wyci臋cie prostaty (Schwarcz 1965), Wyci臋cie jajnika (Bartlett 1971), itd.[4]

Jako ciekawostk臋 mo偶na wspomnie膰, i偶 prowadzono badania wed艂ug kt贸rych mo偶na ni膮 leczy膰 kurzajki. Warto te偶 wspomnie膰 (lecz jest to jeszcze kwestia sporu i bada艅) o wp艂ywie hipnozy na some, jak na przyk艂ad w przypadkach wywo艂aniu sugesti, oparze艅 na ciele.

Czym w ko艅cu jest hipnoza!? 鈥 Sp贸r o nature:

Czym jest hipnoza?. Odpowied藕 na to pytanie nadal wywo艂uje spory. Mimo tego, 偶e nadal jej聽 nie posiadamy, wsp贸艂cze艣nie mo偶na spotka膰 dwa g艂贸wne stanowiska wyja艣niaj膮ce natur臋 hipnozy. S膮 to: stanowisko transowe i stanowisko nietransowe.

Zwolennicy stanowiska transowego, uwa偶aj膮 i偶 鈥炩 hipnoza jest zmiennym stanem 艣wiadomo艣ci, r贸偶nym od stanu czuwania i stanu snu鈥︹漑5]. R贸wnie偶 twierdz膮, 偶e mo偶na go wywo艂ywa膰 poprzez indukcje hipnotyczn膮, lecz mo偶e wyst臋powa膰 spontanicznie, a g艂臋boko艣膰 owego stanu mo偶e by膰 ro偶na.

Zwolennicy stanowiska nietransowego, uwa偶aj膮 i偶 鈥炩 pojecie hipnozy jako zmienionego stanu 艣wiadomo艣ci jest poj臋ciem zb臋dnym i myl膮cym鈥︹漑6]. Twierdz膮, i偶 mo偶na uj膮膰 hipnoz臋 w kategoriach r贸l spo艂ecznych. Zachowania hipnotyczne nie s膮 niczym wi臋cej jak tylko efektem 鈥瀙ozytywnych nastawie艅, oczekiwa艅 i motywacji i maj膮 charakter dzia艂a艅, a nie zdarze艅鈥漑7]

Mimo owego sporu i wielu niewiadomych, jedno jest pewne; hipnoza jest ju偶 dzisiaj w pe艂ni akceptowan膮 dziedzin膮 bada艅 naukowych, posiadaj膮c膮 swoj膮 specyficzno艣膰 i metodologi臋 bada艅, kt贸re zosta艂y wykorzystywane r贸wnie偶 w innych dziedzinach nauk spo艂ecznych. Do odnalezienia odpowiedzi na nurtuj膮ce naukowc贸w pytania jeszcze d艂uga droga do przekroczenia, droga kt贸ra z pewno艣ci膮 jeszcze nam przysporzy wielu niespodzianek.

Bibliografia:

  1. Chertok L., Miedzy wiedza a niewiedza. Studium nad hipnozy. Ksi膮偶ka i Wiedza, 鈥濳iW鈥, Warszawa 1987
  2. Chertok聽 L.,聽 De聽 Saussure聽 R.,聽 Rewolucja聽 psychoterapeutyczna.聽 Od聽 Mesmera聽 do聽 Freuda. PWN,聽 Warszawa聽 1988
  3. Gheorgiu聽 Vladimir聽 A.,聽 Hipnoza. Wiedza聽 Powszechna,聽 Warszawa聽 1984
  4. P.D. Ouspensky, Fragmentos de una Ense帽anza Desconocida. Ganesha 1990 s 94-95, 220, 391.
  5. Philip G. Zimbardo, Richad J. Gerrig, Psychologia i 偶ycie. PWN, Warszawa 2006, s 157-158.
  6. Spencer A. Rathus, Psychologia wsp贸艂czesna. GWP, Gda艅sk 2004, s 285-289
  7. Strelau, Jan., Siuta, Jerzy., Psychologia, Tom II. GWP, Gda艅sk 2000, s 511-521

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

艢wi臋te Ksi臋gi Hinduizmu

Poprzedni wpis

Holografia

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.