Grawitacyjny model handlu

()

Grawitacyjny model handlu

Patrz膮c na handel 艣wiatowy jako ca艂o艣膰, ekonomi艣ci odkryli, 偶e rozmiary handlu mi臋dzy dowolnymi dwoma krajami do艣膰 dok艂adnie opisuje r贸wnanie:

T (i,j) = A x Y (i) x Y (j) / D (i,j)

gdzie:

A 鈥 sta艂a,
T (i,j) 鈥 warto艣膰 handlu mi臋dzy krajem (i) i krajem (j),

Y (i) 鈥 warto艣膰 PKB kraju (i) (produkt krajowy brutto to ca艂kowita warto艣膰 towar贸w i us艂ug wyprodukowanych przez gospodark臋 danego kraju),

Y (j) 鈥 warto艣膰 PKB kraju (j),

D (i,j) 鈥 odleg艂o艣膰 mi臋dzy krajami (i) i (j).

Wz贸r ten oznacza to, 偶e warto艣膰 wymiany handlowej mi臋dzy dowolnymi dwoma krajami jest proporcjonalna (przy innych czynnikach niezmienionych) do iloczynu PKB obu tych kraj贸w oraz maleje wraz ze wzrostem odleg艂o艣ci mi臋dzy krajami.

R贸wnanie te to w艂a艣nie grawitacyjny model handlu. Powodem przyj臋cia takiej nazwy jest analogia do prawa grawitacji odkrytego przez Newtona: przyci膮ganie mi臋dzy dwoma obiektami jest proporcjonalne do ich mas i maleje wraz ze wzrostem odleg艂o艣ci mi臋dzy nimi.

Dlaczego model grawitacyjny dzia艂a? M贸wi膮c og贸lnie, du偶e gospodarki wydaj膮 du偶o na import (przyw贸z towar贸w) dlatego, 偶e maj膮 du偶e dochody. S膮 r贸wnie偶 w stanie przyci膮gn膮膰 du偶膮 cz臋艣膰 wydatk贸w innych kraj贸w (czyli du偶o eksportowa膰), gdy偶 produkuj膮 szerok膮 gam臋 produkt贸w. Zatem handel osi膮ga tym wi臋ksze rozmiary, im wi臋kszy jest cho膰by jeden z partner贸w wymiany.

Bardzo uproszczony przyk艂ad liczbowy pomo偶e wyja艣ni膰 dlaczego warto艣膰 wymiany handlowej mi臋dzy dwoma krajami jest mniej wi臋cej proporcjonalna do ich PKB.

Poniewa偶 PKB danego kraju jest r贸wny warto艣ci us艂ug i produkt贸w sprzedawanych w tym kraju, jest r贸wnie偶 鈥 z definicji 鈥 r贸wny ca艂kowitym wydatkom na te dobra i us艂ugi. St膮d udzia艂 danego kraju w 艣wiatowym PKB jest r贸wny udzia艂owi ca艂kowitych wydatk贸w 艣wiata na dobra pochodz膮ce z tego kraju. Na przyk艂ad w 2004 roku udzia艂 USA w 艣wiatowym PKB wynosi艂 oko艂o 25%.

Za艂贸偶my, 偶e ka偶dy na 艣wiecie wydaje sw贸j doch贸d w takich samych proporcjach. Je艣li wi臋c udzia艂 Stan贸w Zjednoczonych w 艣wiatowych wydatkach jest r贸wny 25%, to ka偶dy obywatel 艣wiata wydaje na dobra i us艂ugi pochodz膮ce z tego kraju 25% swojego dochodu.

Wyobra藕my sobie, 偶e 艣wiat sk艂ada si臋 z czterech kraj贸w: A, B, C i D. Kraje A i B s膮 du偶ymi krajami, kt贸rych udzia艂y w 艣wiatowych wydatkach osi膮gaj膮 po 40%, za艣 kraje C i D to kraje ma艂e, maj膮ce po 10% udzia艂u w wydatkach ca艂ego 艣wiata. Wsp贸lne wydatki ca艂ego 艣wiata ustalmy na 10 bilion贸w dolar贸w. Zatem wydatki kraj贸w A i B wynosz膮 po 4 biliony, kraj贸w C i D 鈥 po 1 bilionie.

Czyli wed艂ug wzoru:

T (A,B) = 1,6 x 1,6 / D (A,B)
T (A,C) = 1,6 x 0,4 / D (A,C)
T (A,D) = 1,6 x 0,4 / D (A,D)

Najlepiej wi臋c krajowi A jest handlowa膰 z krajem B, pod warunkiem, 偶e odleg艂o艣膰 do tego kraju jest mniejsza ni偶 cztery odleg艂o艣ci do kraju C lub kraju D.

Dla kraju C:

T (C,A) = 0,4 x 1,6 / D (C,A)
T (C,B) = 0,4 x 1,6 / D (C,B)
T (C,D) = 0,4 x 0,4 / D (C,D)

Krajowi C bardziej op艂aca si臋 handlowa膰 z wi臋kszymi krajami A i B, a nie z najbli偶szym ma艂ym s膮siadem D, o ile kraje A i B nie le偶膮 dalej ni偶 cztery odleg艂o艣ci do kraju D.

Tyle teoria w warunkach idealnych.

W rzeczywisto艣ci w podj臋ciu decyzji z kim handlowa膰 bierze si臋 pod rozwag臋 r贸wnie偶 inne czynniki takie jak: zapotrzebowanie na towar produkowany w danym kraju, ceny i jako艣膰 towar贸w przeznaczonych do handlu, 艂atwo艣膰 przeprowadzenia transakcji (fizyczna dystrybucja, ograniczenia handlowe, c艂a), podobie艅stwa kulturowe, tradycje historyczne, spos贸b prowadzenia transakcji.

Dzi臋ki temu mniejsze kraje o wybitnych towarach mog膮 odgrywa膰 ca艂kiem spor膮 rol臋 w 艣wiatowym rynku i dzi臋ki temu mie膰 fundusze na dalszy intensywny rozw贸j (mniej wi臋cej tak zrobi艂a Japonia lub ostatnio Irlandia).

Wpis pochodzi z ksi膮偶ki 鈥濫konomia mi臋dzynarodowa. Teoria i polityka鈥 Paula Krugmana i Maurice鈥檃 Obstfelda (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007). Ksi膮偶ka ta jest podr臋cznikiem do przedmiot贸w: mi臋dzynarodowe stosunki gospodarcze, ekonomia mi臋dzynarodowa, teoria handlu mi臋dzynarodowego, polityka handlu mi臋dzynarodowego. Wszelkie skr贸ty i uzupe艂nienia za zgod膮 Wydawcy.

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Zygmunt Gloger

Poprzedni wpis

Tadeusz Lucjan Gronowski

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.