Automatycznie zapisany szkic

Feminizm radykalny

()

Feminizm radykalny (zwany cz臋sto libertaria艅skim, cho膰 feminizm libertaria艅ski to jedynie jeden z od艂am贸w feminizmu radykalnego),聽 podobnie jak sam libertarianizm zak艂ada, i偶 w艂adza nie jest z艂em koniecznym, lecz w znacznym stopniu z艂em niekoniecznym. Libertarianie traktuj膮 bowiem prawa cz艂owieka jako form臋 w艂asno艣ci prywatnej a wi臋c indywiduum jest w艂a艣cicielem swojej osoby i zdolno艣ci. Przy takim za艣 uj臋ciu prawa te wywodz膮 si臋 jedynie z dw贸ch 藕r贸de艂: pierwotnie posiadanych przez cz艂owieka predyspozycji, oraz roszcze艅 do tych zasob贸w i zdolno艣ci, kt贸re inni godz膮 si臋 nam przekaza膰 (red. R. E. Goodin i F. Pettit, Warszawa 2002, s. 387). Genez膮 tego od艂amu feminizmu by艂a tzw. Nowa Lewica, jako 偶e cechuje go wrogo艣膰 do politycznej lewicy, oraz walka o prawa dla Afroamerykan贸w. Podzieli艂 si臋 on z czasem na feminizm radykalno-libertaria艅ski i radykalno-kulturowy. Do okre艣lenia feminizmu radykalnego u偶ywa si臋 tak偶e innych termin贸w, w臋偶szych lub szerszych, skupiaj膮cych si臋 najcz臋艣ciej na poszczeg贸lnych aspektach wchodz膮cych w zakres pogl膮d贸w tego nurtu: feminizm separatystyczny, r贸偶nicy, esencjalistyczny, kulturowy, wiktymiczny, cierpi臋tniczy, antyporno, antyseks (K. 艢l臋czka, Katowice 1999, s. 300). Kluczowymi za艣 terminami ideologicznymi s膮 tutaj: m臋ski szowinizm, patriarchat, seksizm, uciemi臋偶enie, wyzysk i zniewolenie kobiet, rewolucja p艂ciowa, teza: prywatne jest polityczne (tam偶e, s. 301).

Automatycznie zapisany szkic

Dzia艂ania podejmowane przez dzia艂aczki feminizmu radykalnego wywodz膮 si臋 z grup ruchu spo艂ecznego obejmuj膮cego w latach 60 ca艂e Stany Zjednoczone. By艂y to ruchy na rzecz praw obywatelskich, grupy ruchu politycznego nowej lewicy lub ruch pokojowy. Dlatego te偶 mianem feminizmu radykalnego ch臋tnie okre艣laj膮 swoje pogl膮dy te feministki, kt贸re uwa偶aj膮 si臋 za kontynuatorki Ruchu Wyzwolenia Kobiet z ko艅ca lat 60. Feministki te widzia艂y siebie bardziej jako rewolucjonistki ni偶 reformatorki, i 偶ywi艂y przekonanie, 偶e system p艂e膰 biologiczna a p艂e膰 kulturowa stanowi podstaw臋 opresji kobiet (R. Putnam Tong, Warszawa 2002, s. 64-65). Twierdzenie to mo偶na interpretowa膰 w nast臋puj膮cych rozumieniach: i偶 kobiety, historycznie rzecz ujmuj膮c, by艂y pierwsz膮 grup膮 podlegaj膮c膮 opresji; i偶 opresja ta jest najbardziej rozprzestrzeniona, poniewa偶 istnieje praktycznie w ka偶dym spo艂ecze艅stwie; i偶 opresja ta jest najg艂臋bsz膮 i najtrudniejsz膮 do usuni臋cia form膮 opresji; i偶 powoduje ona najwi臋ksze cierpienia, cho膰 cierpienie to mo偶e nie zosta膰 rozpoznane z powodu seksistowskich uprzedze艅; oraz i偶 opresja kobiet jest modelowym wr臋cz przyk艂adem wyja艣niaj膮cym wszelkie inne formy opresji (tam偶e, s. 65-66). A wi臋c wszelkie formy opresji s膮 wynikiem m臋skiej supremacji (zar贸wno dyskryminacja rasowa, klasowa i wszystkie inne s膮 wt贸rne wzgl臋dem dyskryminacji p艂ciowej) (M. Humm, Warszawa 1993, s. 67-68).

Status spo艂eczny kobiet por贸wnuje si臋 w tym nurcie do skolonizowanej ludno艣ci Trzeciego 艢wiata, a celem jest nie r贸wno艣膰, ale wyzwolenie, obudzenie 艣wiadomo艣ci. (red. J. Derek, Bielsko-Bia艂a 2006, s. 467). Feministki radykalne s膮dz膮, 偶e ucisk kobiet jest efektem uznania 鈥瀔lasy kobiet鈥 za ni偶sz膮 od 鈥瀔lasy m臋偶czyzn鈥, na podstawie kulturowych r贸偶nic mi臋dzy p艂ciami. Jednym z zada艅 jest wi臋c zniesienie systemu klas p艂ciowych (M. Humm, Warszawa 1993, s. 68).

Automatycznie zapisany szkic

Do najwa偶niejszych za艂o偶e艅 feminizmu radykalnego nale偶膮:

  1. Patriarchat (pocz膮tkowo okre艣lany jako m臋ska supremacja b膮d藕 m臋ski szowinizm) (K. 艢l臋czka, Katowice 1999, s. 320) 鈥 przekonanie, i偶 jest on najwa偶niejsz膮 i najgro藕niejsz膮 dla kobiet cech膮 istniej膮cych system贸w spo艂ecznych, jako 偶e jest systemem dominacji m臋偶czyzn nad kobietami, a tym samym jest 藕r贸d艂em opresji (do艣wiadczenia seksizmu) (M. Humm, Warszawa 1993, s. 68 oraz red. J. Derek, Bielsko-Bia艂a 2006, s. 468). Wi膮偶e si臋 to z聽 poj臋ciem patriarchalnej rodziny judeochrze艣cija艅skiej, kt贸ra jest modelem dla wszystkich spo艂ecznych instytucji, struktur ekonomicznych czy polityki mi臋dzynarodowej (K. 艢l臋czka, Katowice 1999, s. 323).
  2. Prywatne jest polityczne (The perspnal is political) 鈥 g艂o艣ne has艂o radykalnego feminizmu, zwi膮zane z negacj膮 rozr贸偶nienia na sfer臋 prywatn膮 i publiczn膮. Jest to przekonanie, 偶e osobiste do艣wiadczenia s膮 rezultatem systemu spo艂ecznego, rodzina za艣 to swoiste 鈥瀗ajs艂absze ogniwo鈥, w kt贸rym zaczyna si臋 ucisk (red. J. Derek, Bielsko-Bia艂a 2006, s. 468). Oto przyk艂ad: 鈥濶ie jest kwesti膮 przypadku, czy twojej szczeg贸lnej sytuacji, 偶e kto艣 ci臋 zgwa艂ci艂, masz niskie zarobki, nie okazano ci szacunku, musia艂a艣 znosi膰 nagabywanie seksualne, zawsze na ciebie spadaj膮 prace domowe. Sta艂o si臋 tak dlatego, 偶e 偶yjesz w systemie patriarchalnym i jeste艣 kobiet膮, wi臋c twoja sytuacja jest rezultatem seksistowskich zasad tego spo艂ecznego systemu. Zatem to, co osobiste (co ci si臋 zdarzy艂o), jest polityczne (jako rezultat systemu) (M. Humm, Warszawa 1993, s. 68). Z tym pogl膮dem zgadzaj膮 si臋 niemal wszystkie nurty feminizmu.
  3. Kobiecocentryzm 鈥 przekonanie, 偶e b臋dzie on podstaw膮 zorientowania przysz艂ego spo艂ecze艅stwa (tam偶e).
  4. Wymiar lingwistyczny 鈥 wraz z wymiarem literaturoznawczym zosta艂 on wprowadzony w艂a艣nie przez Feminizm radykalny. Wi膮偶e si臋 z pr贸bami kreowania nowego kobiecego j臋zyka, teorii (tam偶e, s. 69).
  5. Kobiety jako klasa, kasta 鈥 por贸wnanie, ukazuj膮ce kobiety w zdominowanym przez m臋偶czyzn spo艂ecze艅stwie jako przede wszystkim kast臋 s艂u偶ebn膮 (wg A. Leo), b膮d藕 klas臋, jako przeciwie艅stwo do 鈥瀔lasy m臋偶czyzn鈥. 鈥濸oza jeszcze niewolnikami, nie ma innej grupy, kt贸r膮 wyodr臋bniono w celu tak systematycznie zorganizowanej聽 eksploatacji i podporz膮dkowania, jak klasa kobiet鈥 (K. 艢leczka, Katowice 1999, s. 326). Tak wi臋c kobiety nale偶膮 do uciskanej klasy, a system r贸l spo艂ecznych nie jest po prostu zwyk艂ym podzia艂em pracy, ale jest 藕r贸d艂em ucisku kobiet (tam偶e, s. 329).
  6. Uprzedmiotowienie kobiet 鈥 przemoc m臋偶czyzn wobec kobiet. Przekonanie, i偶 m臋偶czy藕ni, poprzez u偶ycie przemocy, przypominaj膮 kobietom o ich podporz膮dkowaniu, inaczej m贸wi膮c o ich przedmiotowym charakterze. Najcz臋艣ciej poruszanymi przez feministki radykalne problemami w tym temacie s膮: seks z m臋偶czyzn膮 (uprzedmiotowienie seksualne), molestowanie seksualne, gwa艂t, prostytucja, pornografia, pozanaturalne techniki reprodukcyjne, a tak偶e bulimia i anoreksja (tam偶e s. 334-343).
  7. Socjalizacja okalecza kobietyFeminizm radykalny g艂osi, i偶 socjalizacja wp艂ywa na wiele wa偶nych aspekt贸w 偶ycia kobiet, takich jak seksualno艣膰 (np. heteroseksualizm traktowany jest jako skutek socjalizacji), ma艂偶e艅stwo, rodzina, rodzenie, praca (tam偶e, s. 348- 358).

Celem nurtu radykalnego (w teorii), jest po kobiecemu zorganizowana ludzko艣膰 鈥 stworzy膰 艣wiat bez wojen, bez agresji w stosunkach mi臋dzyludzkich, przyjazny przyrodzie i聽 偶yj膮cy z ni膮 w symbiozie, nie goni膮cy za zyskiem (tam偶e, s. 317).

Do g艂贸wnych autorek feminizmu radykalnego nale偶膮: Kate Millett (kt贸ra wielokrotnie podkre艣la艂a, i偶 relacja kobieta 鈥 m臋偶czyzna jest paradygmatem wszelkich relacji w艂adzy) (red. J. Derek, Bielsko-Bia艂a 2006, s. 468); Shulamith Firestone, Robin Morgan, Mary Daly (kt贸ra analizowa艂a opresyjno艣膰 religii i instytucji ko艣cielnych) (tam偶e), Andrea Dworkin, Catherine MacKinnon i inne. Za pionierki uwa偶a si臋 Charlotte Perkins Gilman, Emm臋 Goldman i Margaret Sanger (M. Humm, Warszawa 1993, s. 68 oraz K. 艢l臋czka, Katowice 1999, s. 301).

 

Automatycznie zapisany szkic

Mary Daly

 

Automatycznie zapisany szkic

Kate Millet

Feminizm radykalny przedefiniowa艂 natur臋 polityki, k艂ad膮c nacisk na system r贸l p艂ciowych, jako podstaw臋 wszystkich instytucji i stosunk贸w spo艂ecznych. Wa偶na jest jego rola w聽 na艣wietleniu i upolitycznieniu problem贸w, kt贸re dot膮d by艂y traktowane jako prywatne. Feministki radykalne stara艂y si臋 te偶 uwra偶liwi膰 spo艂ecze艅stwo na bezpo艣rednie przypadki przemocy wobec kobiet (takie, jak wy偶ej wymienione 鈥 gwa艂t, pornografia, molestowanie seksualne) (red. J. Derek, Bielsko-Bia艂a 2006, s. 468). Nurt ten bywa krytykowany przez przedstawicielki innych od艂am贸w feminizmu. Najcz臋stszymi zarzutami s膮: brak historycznej perspektywy w my艣leniu o naturze opresji czy skupianie si臋 g艂贸wnie na problematyce seksualno艣ci i socjalizacji, a nie na zagadnieniach 偶ycia spo艂ecznego. feminizm ten bada 艣wiadomo艣膰 i kultur臋, obszary nie艣wiadomo艣ci, analizuje psychiczne, seksualne i ideologiczne struktury, a wszystko to w perspektywie faktycznie istniej膮cych nier贸wno艣ci (M. Humm, Warszawa 1993, s. 68).

Automatycznie zapisany szkic

Bibliografia:

  1. Humm M, S艂ownik teorii feminizmu, Warszawa 1993.
  2. Przewodnik po wsp贸艂czesnej filozofii politycznej, p. red. R. E. Goodina i F. Pettita, Warszawa 2002.
  3. Putnam Tong R., My艣l feministyczna. Wprowadzenie, Warszawa 2002.
  4. S艂ownik my艣li spo艂eczno-politycznej, p. red. J. Dereka, Bielsko-Bia艂a 2006.
  5. 艢l臋czka K, feminizm. Ideologie i koncepcje spo艂eczne wsp贸艂czesnego feminizmu, Katowice 1999.

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Feminizm marksistowski

Poprzedni wpis

Feminizm socjalistyczny

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.