Carmina Burana

()

Carmina Burana

Zbi贸r 艣redniowiecznych manuskrypt贸w zawieraj膮cych 1000 pie艣ni i wierszy, powsta艂ych ok. 1225 roku. Odnaleziono je w 1803 roku w klasztorze Benediktbeuern, po艂o偶onym u podn贸偶a bawarskich Alp. Obecnie znajduj膮 si臋 w Bibliotece Miejskiej w Monachium. Przeprowadzone badania dowodz膮, 偶e r臋kopisy prawdopodobnie pochodz膮 z klasztoru w Seckau. Tytu艂 Pie艣ni z Beuern manuskryptom nada艂 Johann Andreas Schmeller, kt贸ry w 1847 roku przygotowa艂 je do druku.

Tekst 鈥 w wi臋kszo艣ci napisany jest po 艂acinie, cz臋艣膰 w j臋zyku starodolnoniemieckim i starofrancuskim. Zawiera sporo makaronizm贸w (obcych wyraz贸w i zwrot贸w wplecionych w tekst). Wiersze i pie艣ni pisane by艂y przez student贸w, duchownych, goliard贸w ( ze st.-fr. 鈥樑糰r艂ok, hulaka, oszust鈥). W艣r贸d autor贸w wymienia si臋: Piotra z Blois, Waltera z Chatillon, a tak偶e anonimowego tw贸rc臋 zwanego Arcypoet膮 (autora Spowiedzi).

Pie艣ni maj膮 zr贸偶nicowan膮 tematyk臋 鈥 od religijnej, mi艂osnej, po pijack膮 i krytyczn膮 wobec Ko艣cio艂a; s膮 sentencje o znikomo艣ci szcz臋艣cia, satyra na panuj膮c膮 hierarchi臋, pochwa艂a uciech ziemskich.

Zbi贸r sk艂ada si臋 z 6 cz臋艣ci:
1.Carmina ecclesiastica (pie艣ni o religijnym temacie)
2.Carmina moralia et satirica (moralistyczne/satyryczne pie艣ni)
3.Carmina amatoria (pie艣ni mi艂osne)
4.Carmina potoria (pijackie pie艣ni 鈥 zawieraj膮 tak偶e pie艣ni o hazardzie i parodie)
5.Ludi (sztuka religijna)
6.Supplementum (wersje niekt贸rych wcze艣niejszych tekst贸w z wariacjami na ich temat)
Pewna cz臋艣膰 tekst贸w zawiera zapis neum 鈥 form臋 notacji muzycznej, obejmuj膮cej znaki w formie kropek i kresek podaj膮cych przebieg melodii.

Carmina Burana Carla Orffa

To kantata (utw贸r przeznaczony do 艣piewania, w odr贸偶nieniu od utwor贸w instrumentalnych. Oznacza kompozycj臋 muzyczn膮 pisan膮 na jeden lub wi臋cej g艂os贸w z towarzyszeniem instrument贸w). Sk艂ada si臋 z trzech cz臋艣ci: O wio艣nie, W gospodzie, O mi艂o艣ci. Rozpoczyna si臋 prologiem, w kt贸rym ch贸r 艣piewa wezwanie do bogini szcz臋艣cia Fortuny, kt贸rej kaprysy s膮 zmienne jak ksi臋偶yc, kt贸ra ludzi uszcz臋艣liwia i wynosi, aby ich nast臋pnie str膮ca膰 i nie szcz臋dzi膰 im cios贸w srogich. Po raz pierwszy utw贸r wykonano 8 czerwca 1937 r. we Frankfurcie n. Menem, w inscenizacji Oscara W盲lterlina. Orff dokona艂 dowolnego wyboru tekst贸w 艣redniowiecznych, nie trzyma艂 si臋 orygina艂u; nie skorzysta艂 tak偶e z zapisu neum. Jak pisze Karol Stromenger: (Orff) nie trzyma艂 si臋 bynajmniej u艣wi臋conych tradycj膮 nakaz贸w o dramatycznej akcji, stworzy艂 sobie w艂asny styl dowcipnie graj膮cy prymitywem, a tak偶e aparat d藕wi臋kowy w艂asnego pomys艂u. Styl Orffa okre艣la si臋 cz臋sto jako 鈥瀗eoprymitywizm鈥. W jego tw贸rczo艣ci, zw艂aszcza po 1930 roku, kiedy nast膮pi艂 zwrot w kierunku muzyki dawnej, mo偶na wyodr臋bni膰 elementy pierwotne: rytm i powtarzalno艣膰. Kolorystyka instrumentalna jest przede wszystkim perkusyjna, podkre艣laj膮ca nadrz臋dn膮 rol臋 rytmu. Wyj膮tkow膮 rol臋 w utworach scenicznych pe艂ni ch贸r, co najpe艂niej ilustruje Carmina Burana.

CARMINA BURANA

O wio艣nie(ch贸r) Kiedy wiosna oka偶e ziemi sw膮 twarz weso艂膮;
(solo barytonu) Czy ci臋 nie budzi wiosennego s艂o艅ca blask?
(ch贸r) Patrz, mi艂a, ut臋skniona wiosna budzi now膮 偶ycia ch臋膰;
( ch艂opski taniec, dwuch贸ralny, 艂aci艅sko- niemiecki 艣piew o wio艣nie).
Dziewcz臋ta prosz膮 farbiarza, aby da艂 im farby: Kramarzu, farby mi potrzeba.
(korow贸d, 偶artobliwy ch贸r) Kto si臋 tu uwija? 鈥 to dziewcz臋ta upatruj膮 sobie m臋偶贸w. (pie艣艅 taneczna) Chod藕, chod藕, m贸j wybrany. Gdyby ca艂y 艣wiat by艂 m贸j 鈥 ch贸r 艣piewa w radosnym zapale.

W gospodzie 鈥 Ta cz臋艣膰 opiewa ziemskie rozkosze. Baryton intonuje pochwa艂臋 doczesnego 偶ycia: 呕ar si臋 we mnie wznieca, po czym ch贸r 艣piewa: Niegdy艣, na jeziorze; tenor z 偶akowskim humorem twierdzi, 偶e jest 鈥瀘patem Kuku艂czego Grodu鈥. Baryton podejmuje kpiarski ton i parodiuj膮c psalmodie plebana klasztoru 艣piewa o ryzykownej grze w ko艣ci, po czym wzywa do pijatyki swoich kompan贸w, kt贸rzy odpowiadaj膮: Kiedy jeste艣my przy kielichach鈥 niech zginie, kto g臋b臋 sobie na nas strz臋pi鈥

O mi艂o艣ci 鈥 Sopran 艣piewa o powabach mi艂o艣ci; odpowiada mu ch贸r: Amor wsz臋dzie buja. Dalej tenor odzywa si臋 sentymentalnie: Dzie艅 i noc do siebie s膮 podobne, na co sopran 艣piewa o Dzieweczce w kubraczku czerwonym. Baryton odpowiada, 偶e: Serce jego nie zna spokoju. Kilku m臋偶czyzn, w stylu dawnych chansons, opowiada, o tym jak si臋 czuj膮 dziewczyna i ch艂opiec podczas spotkania. Niepok贸j oczekiwania na schadzk臋 wyra偶a ch贸r: Przyjd藕, ach przyjd藕. Sopran wyg艂asza sentencj臋, 偶e: Serce na wag臋 k艂adzie uczucia; co nie przeszkadza chwali膰 ch贸rowi: Weso艂e nasze czasy. Szcz臋艣liwe czasy, o kt贸rych 艣piewa艂 ch贸r prze偶ywa tak偶e kobieta, kiedy m贸wi: Najdro偶szy 鈥 jam twoja. Ch贸r intonuje hymn do bogini mi艂o艣ci: Cze艣膰 ci, najpi臋kniejsza! 艢wiatem rz膮dzi jednak Fortuna 鈥 nieub艂agana i zmienna w swych wyrokach. Powtarza si臋 refleksja wyra偶ona w prologu. Powraca ko艂o Fortuny 鈥 obraca si臋, wywy偶sza i str膮ca ludzi.

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Brunelleschi Filippo

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.