Brunelleschi Filippo

()

Brunelleschi Filippo (1377-1446) rze藕biarz, teoretyk, architekt florencki. Uwa偶any za jednego z czo艂owych tw贸rc贸w odrodzenia.

呕YCIORYS

Filippo Brunelleschi urodzi艂 si臋 w 1377 roku w zamo偶nej florenckiej rodzinie. Jego matka Giuliana di Giovanni pochodzi艂a ze znakomitego rodu Spinich, ojciec ser Brunellesco di Filippo Lapi by艂 notariuszem. Pocz膮tkowo rodzice chcieli aby Filippo kszta艂ci艂 si臋 na prawnika. Widz膮c jednak talent syna w rysunku, pos艂ali go do szko艂y kszta艂c膮cej przysz艂ych kupc贸w, architekt贸w, rzemie艣lnik贸w i artyst贸w. Brunelleschi przebywa艂 tam do 12 roku 偶ycia. Nast臋pnie ojciec powierzy艂 go pracowni przyjaciela rodziny, z艂otnika Benincasy Lottiego. M艂ody Brunelleschi doskonali艂 si臋 w rysunku, obr贸bce metali, wytwarza艂 tak偶e mechanizmy. Wed艂ug Manettiego jako jeden z pierwszych skonstruowa艂 budzik. W 1398 roku wyst膮pi艂 o przyj臋cie go do Arte della Seta- s艂ynnego w贸wczas we Florencji cechu jedwabnik贸w. Zosta艂 zarejestrowany 6 lat p贸藕niej, jako z艂otnik.

Za najwcze艣niejsze dzie艂o Brunelleschiego uznaje umieszczone na o艂tarzu San Jacopo w katedrze San Zeno w Pistoi rze藕by 艣w. Augustyna i 艣w. Jana, a tak偶e p艂ycin臋 z popiersiami Prorok贸w. Dzie艂a te powsta艂y w latach 1400-1401. W roku 1401 Brunelleschi bierze udzia艂 w konkursie na drugie drzwi baptysterium 艣w. Jana we Florencji, og艂oszony przez cech sukiennik贸w Calimala. O wykonanie drzwi rywalizowa艂o ze sob膮 opr贸cz Filippo sze艣ciu rze藕biarzy: Jacopo Della Quercia, Francesco di Valdambrino, Simone da Colle, Niccolo di Luca Spinelli z Arezzo, Niccolo di Pietro Lamberti i Lorenzo Ghiberti. Zadaniem kandydat贸w by艂o wykonanie w ci膮gu roku reliefu w formie czw贸rli艣cia z przedstawieniem Ofiarowania Izaaka. Rywalizacj臋 wygra艂 nieznany w贸wczas florencki z艂otnik Ghiberti. Jego praca w wi臋kszym stopniu trafi艂a w gust epoki i oczekiwania jury. W 1402 roku rozczarowany Brunelleschi wyjecha艂 do Rzymu w towarzystwie Donatella, aby studiowa膰 pozosta艂o艣ci architektury staro偶ytnej. Zatrudni艂 si臋 r贸wnie偶 jako z艂otnik.

Z lat m艂odo艣ci znana jest r贸wnie偶 rze藕biarska dzia艂alno艣膰 Brunelleschiego. Wykona艂 on mi臋dzy innymi rze藕b臋 Marii Magdaleny dla ko艣cio艂a Santo Spirito, Krucyfiks w ko艣ciele Santa Maria Novella (1410-1415), a tak偶e rze藕by Madonny z dzieci膮tkiem (1402-1405) i 艢w.Piotra (1412), w zewn臋trznych niszach ko艣cio艂a Orsanmichele.

W 1418 roku Brunelleschi bierze udzia艂 w konkursie na kopu艂臋 katedry Santa Maria del Fiore. Zadanie by艂o o tyle trudne, 偶e kopu艂a mia艂a mie膰 艣rednic臋 42 metr贸w, i by膰 wsparta na o艣miobocznym b臋bnie, 66 metr贸w nad ziemi膮. Koncepcja Brunelleschiego aby kopu艂a mia艂a podw贸jn膮 czasz臋 i lekk膮 form臋 najbardziej spodoba艂a si臋 komisji konkursowej. Brunelleschi wygra艂 konkurs i 7 sierpnia 1420 roku rozpocz臋to wznoszenie kopu艂y. Budowa zako艅czy艂a si臋 w 1446 roku. Na zwie艅czeniu kopu艂y umieszczono latarni臋 na kszta艂t 艣wi膮tyni ze z艂ot膮 kul膮 na szczycie. Do dzi艣 kopu艂a jest znakiem rozpoznawczym Florencji.

Kolejnym wa偶nym dzie艂em Brunelleschiego by艂 Szpital Niewini膮tek (Ospedale degli Innoceti) budowany w latach 1419-1446. By艂 to przytu艂ek dla podrzutk贸w i nieletnich matek. Brunelleschi jest autorem fasady zewn臋trznej. Zastosowa艂 tu po艂膮czenie bia艂ego tynku z szarym kamieniem, co nadaje budowli nowatorski charakter. Fasada ma 71 metr贸w d艂ugo艣ci i dzieli si臋 na 9 prz臋se艂 ze sklepieniami 偶agielkowymi i 艂ukami pe艂nymi. W 1436roku na pendentywach 艂uk贸w do艂膮czono 10 tond z terakoty z wizerunkami podrzutk贸w i niemowl膮t, kt贸re wykonano w warsztacie Andrea Della Robbia. Mia艂y one na celu wzbudzi膰 lito艣膰 i wsp贸艂czucie przechodni贸w, a tym samym zach臋ci膰 ich do sk艂adania datk贸w na przytu艂ek.

W 1421 roku zlecono Brunelleschiemu przebudow臋 bazyliki ambrozja艅skiej San Lorenzo. Mia艂a ona dotychczas form臋 roma艅sk膮. Architekt zaprojektowa艂 tr贸jnawow膮 bazylik臋, na planie krzy偶a 艂aci艅skiego . Nawa g艂贸wna sklepiona jest drewnianym kasetonem, nawy boczne sklepione s膮 偶aglasto. Strop wsparty jest na monolitowych kolumnach z bogato zdobionymi kapitelami toska艅skimi z li艣膰mi akantu. Kaplice oddzielone murem, umieszczone s膮 w arkadach. Ko艣ci贸艂 do dzi艣 ma nieotynkowan膮 fasad臋, co daje mu surowy charakter.

Dzie艂em wykonanym w ca艂o艣ci przez Brunelleschiego jest Stara Zakrystia w ko艣ciele San Lorenzo, powsta艂a na zam贸wienie Giovanniego di Averado z rodziny Medyceuszy w 1420 roku. Zakrystia zaprojektowana na planie prostok膮ta, nakryta kopu艂膮 na pendentywach, mie艣ci w posadzce gr贸b fundatora. Brunelleschi po raz kolejny zastosowa艂 po艂膮czenie bia艂ego marmuru z szarym kamieniem. Wn臋trze zdobi膮 rze藕by z warsztatu Donatella. W latach 40 dodano do Zakrystii cztery okr膮g艂e p艂askorze藕by ze scenami z 偶ycia 艣w. Jana, a u wylotu sklepienia ponad 2-metrowe stiukowe tonda z wizerunkiem ewangelist贸w.

W latach 1430-1461 powstawa艂a zaprojektowana przez Brunelleschiego Kaplica Pazzich przy ko艣ciele Santa Croce we Florencji. Zleceniodawc膮 tego projektu by艂 zamo偶ny kupiec i bankier Andrea di Guglielmo Pazzi. Kaplica ma plan prostok膮ta o wymiarach 17,9 m x 10,5 m. Jej centraln膮 cz臋艣膰 przykryto podzielon膮 na 12 p贸l kopu艂膮 wspart膮 na b臋bnie, kt贸ry opiera si臋 na pendentywach. Wn臋trze jest silnie zrytmizowane, na 艣cianach znajduj膮 si臋 tonda z terakoty przedstawiaj膮ce 12 aposto艂贸w z warsztatu Lucca della Robbia. Detale Brunelleschi podkre艣li艂 szarym kamieniem, w pendentywach kolumn umie艣ci艂 czterokolorowe medaliony z wizerunkami ewangelist贸w. Wn臋trze kaplicy uderza sw膮 oszcz臋dno艣ci膮 i przejrzysto艣ci膮.

W 1433 roku Brunelleschi zacz膮艂 wznoszenie ko艣cio艂a Santo Spirito (艣w. Ducha) we Florencji. Koncepcj膮 architekta by艂o, aby budowla by艂a bli藕niaczo podobna ko艣cio艂a San Lorenzo, jednak z racji tego 偶e wznoszono j膮 po 艣mierci Brunelleschiego, nast膮pi艂y zmiany w projekcie. Santo Spirito jest tr贸jnawow膮 bazylik膮, na planie krzy偶a greckiego. Nawa boczna okalaj膮ca naw臋 g艂贸wn膮 i poprzeczn膮 posiada sklepienia 偶agielkowe, nawa g艂贸wna przykryta jest stropem kasetonowym. Na skrzy偶owaniu naw mie艣ci si臋 kopu艂a wsparta na 偶aglach i niskim b臋bnie. Zasadnicz膮 r贸偶nic膮 mi臋dzy ko艣cio艂em Santo Spirito a San Lorenzo jest brak w tym pierwszym mur贸w mi臋dzy kaplicami, a tak偶e pozbawione dekoracji arkady mi臋dzy kolumnami. Do dzi艣 fasada ko艣cio艂a jest nieotynkowana. W nocy z 15 na 16 sierpnia 1466 roku, Brunelleschi umiera we Florencji. Gr贸b pocz膮tkowo umieszczony w kampanili Giotta, przeniesiono uroczy艣cie 30 grudnia do katedry.

1)Katedra Santa Maria del Fiore z kopu艂膮 wykonan膮 przez Bruneleschiego

2)Ospedale degli Innocetti

3)Stara Zakrystia w ko艣ciele San Lorenzo

4)Wn臋trze kaplicy Pazzich

5)Ko艣ci贸艂 San Lorenzo

6)Ko艣ci贸艂 San Spirito

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Carmina Burana

Poprzedni wpis

Dialog mi臋dzykulturowy

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.