Psychologia mi臋dzykulturowa

()

Zgodnie 聽z definicj膮 Johna Berry鈥檈go psychologia mi臋dzykulturowa to badanie 鈥瀙odobie艅stw i r贸偶nic w indywidualnym funkcjonowaniu ludzi nale偶膮cych do r贸偶nych grup kulturowych i etniczno-kulturowych, badanie relacji mi臋dzy czynnikami psychologicznymi, spo艂eczno- kulturowymi i biologicznymi oraz badanie zmian zachodz膮cych w zakresie tych czynnik贸w鈥漑J. Strelau, D. Doli艅ski, 2008, s. 451].Psychologia mi臋dzykulturowa jest dyscyplin膮 stosunkowo m艂od膮. Jej powstanie wi膮偶e si臋 z za艂o偶eniem International Journal of Psychology w Pary偶u w roku 1966 oraz Journal of Cross- Cultural Psychology (JCCP) w Stanach Zjednoczonych w roku 1970.[J. Strelau, D. Doli艅ski, 2008, s. 451].

G艂贸wnym celem psychologii mi臋dzykulturowej jest prowadzenie bada艅 analizuj膮cych r贸偶nice i podobie艅stwa w zachowaniach ludzi z r贸偶nych kultur a nast臋pnie por贸wnywanie danych otrzymanych w r贸偶nych grupach kulturowych. To podej艣cie badawcze skupia si臋 przede wszystkim na tym, czy wiedza dotycz膮ca ludzi z jednej kultury oraz ich zachowania odnosz膮 si臋 r贸wnie偶 do przedstawicieli innych kultur. Dlatego najwa偶niejszym zadaniem psychologii mi臋dzykulturowej jest stworzenie modeli teoretycznych wyja艣niaj膮cych podobie艅stwa i r贸偶nice kulturowe. Badanie i uznawanie r贸偶nic kulturowych nie powinno przys艂ania膰 faktu, 偶e istniej膮 pewne cechy wsp贸lne wszystkim kulturom, zwane uniwersaliami kulturowymi odnosz膮ce si臋 do przedstawicieli wszystkich kultur. Z kolei aktywno艣ci w kt贸re anga偶uj膮 si臋 wszyscy ludzie bez wyj膮tku, stanowi膮 podstaw臋, by uznawa膰 istnienie uniwersali贸w psychologicznych. Doda膰 nale偶y 偶e psychologia mi臋dzykulturowa nie jest zainteresowana por贸wnywaniem kultur jako celem samym w sobie lecz nadal pozostaje psychologi膮, poniewa偶 obiektem jej analiz jest jednostka i jej funkcjonowanie w r贸偶nych kontekstach kulturowych- wiedza kulturowa za艣 jest niezb臋dnym elementem w procesie wyja艣niania owych r贸偶nic.

Podstawowymi poj臋ciami w psychologii mi臋dzykulturowej s膮: etyka i emika. Termin etyka (etics)odnosi si臋 do tych aspekt贸w 偶ycia, kt贸re wydaja si臋 niezmienne w r贸偶nych kulturach, czyli do prawd i zasad uniwersalnych, czy te偶 ponadkulturowych. S艂owo emika (emics) dotyczy tych aspekt贸w 偶ycia, kt贸re wydaj膮 si臋 r贸偶ni膰 w zale偶no艣ci od kultury, czyli do prawd i zasad specyficznych kulturowo. Terminy te wywodz膮 si臋 z nauki o j臋zyku (Pike,1954) natomiast Berry (1969) by艂 jednym z pierwszych autor贸w, kt贸rzy zastosowali te poj臋cia lingwistyczne do opisywania uniwersalnych i zale偶nych od kultury aspekt贸w zachowa艅.[D. Matsumoto, L. Juang, 2007, s. 38]

Poj臋cie kultury w psychologii

Terminem 鈥瀔ultura鈥 w j臋zyku potocznym i w codziennych rozmowach pos艂ugujemy si臋 aby opisywa膰 i wyja艣nia膰 szerokie spektrum czynno艣ci, zachowa艅, zdarze艅 i struktur obecnych w naszym 偶yciu.

Czasami pos艂ugujemy si臋 nim maj膮c na my艣li ras臋, narodowo艣膰 lub przynale偶no艣膰 etniczn膮. Jeszcze inne zastosowanie dotycz膮 trend贸w w muzyce w sztuce, w modzie a tak偶e rytua艂贸w, tradycji i dziedzictwa spo艂ecznego. Kultura 鈥搝 ca艂ym jej bogactwem i z艂o偶ono艣ci膮- jest przeogromna.

W psychologii poj臋cie 鈥 kultura鈥 ma problem z jedn膮 g艂贸wn膮 definicj膮. Dlatego przytocz臋 jedn膮, najbardziej u偶yteczn膮 i wa偶n膮 dla zrozumienia wp艂ywu kultury na jednostki.

Kultura 鈥瀓ako dynamiczny system regu艂-jawnych i ukrytych, ustanawianych przez grupy i maj膮cych zapewni膰 im przetrwanie, dotycz膮cych warto艣ci, przekona艅, norm i zachowa艅, podzielanych przez grup臋, lecz w r贸偶nym stopniu uznawanych przez poszczeg贸lne jednostki w ramach grupy, przekazywanych z pokolenia na pokolenie, stosunkowo trwa艂ych, lecz mog膮cych si臋 zmienia膰 z up艂ywem czasu鈥漑D. Matsumoto, L. Juang, 2007, s.26].

Dodajmy jeszcze 偶e w psychologii mi臋dzykulturowej kultura jest zmienn膮 niezale偶n膮, a zmiennymi zale偶nymi s膮 zachowania, przekonania, postawy i 聽procesy psychiczne.

Relacje mi臋dzy kultur膮 a psychologi膮

Berry i wsp贸艂pracownicy wyr贸偶nili trzy podej艣cia teoretyczne: absolutystyczne, relatywistyczne i uniwersalistyczne.

W podej艣ciu absolutystycznym zak艂ada si臋 偶e w艂a艣ciwo艣ci cz艂owieka i jego funkcjonowanie s膮 zasadniczo takie same we wszystkich kulturach. Z tej perspektywy kultura odgrywa minimaln膮 rol臋 w przypisywaniu znaczenia i manifestacji ludzkich charakterystyk.

W podej艣ciu relatywistycznym przyjmuje si臋, 偶e wszystkie ludzkie zachowania s膮 nacechowane kulturowo. Zrozumienie i wyja艣nienie zachowania cz艂owieka nale偶膮cego do danej kultury jest mo偶liwe tylko z poziomu tej kultury.

Trzecie podej艣cie uniwersalistyczne, zajmuje miejsce po艣rednie. Uniwersalizm zak艂ada, 偶e podstawowe procesy psychologiczne s膮 wsp贸lne wszystkim ludziom, natomiast kultura determinuje rozw贸j i manifestacje owych proces贸w[J. Strelau, D. Doli艅ski,2008, s.455-456].

Jak wi臋c widzimy kultura wywiera przemo偶ny wp艂yw na nasze 偶ycie. Oddzia艂uje na j臋zyk, jakim si臋 pos艂ugujemy na nasz spos贸b spostrzegania 艣wiata, na nasze zachowania i postawy. Kultura jest dla psychologii tym, czym powietrze dla ludzi albo woda dla ryb- czym艣 wszechobecnym lecz niewidzialnym. Nie my艣limy o niej zbyt cz臋sto, ale jeste艣my w niej zanurzeni i na ka偶dym kroku ulegamy jej wp艂ywowi. Dopiero wtedy, gdy wchodzimy w interakcje z osobami z innych kultur- co w naszym zr贸偶nicowanym kulturowo i nieustannie kurcz膮cym si臋 艣wiecie zdarza si臋 coraz cz臋艣ciej- zaczynamy zastanawia膰 si臋 nad kultur膮. Dzisiaj zdajemy sobie spraw臋 z faktu, 偶e kultura stanowi istotne 藕r贸d艂o r贸偶nic psychologicznych, kt贸re wymagaj膮 wyja艣nienia.

Jednym z najbardziej rozpowszechnionych zjawisk psychologicznych jest efekt powszechnej (fa艂szywej) zgodno艣ci. Do regu艂y nale偶y przekonanie, 偶e inny cz艂owiek my艣li i czuje tak samo, co ja. W jednakowym stopniu dotyczy to bliskiej osoby, np. swojego brata, jak i kompletnie nie znanych ludzi, np. grenlandzkich Eskimos贸w. Ma艂o komu przychodzi do g艂owy, 偶e przecie偶 inny cz艂owiek jest w odmiennej sytuacji, 偶e ma odmienny 偶yciorys itp. St膮d te偶 powszechne jest przekonanie, 偶e ludzie s膮 pod ka偶dym wzgl臋dem tacy sami, a je艣li ju偶 s膮 odmienni, to jest to objaw z艂ej woli z ich strony. Gorzej, gdy to przekonanie podzielaj膮 psychologowie, nauczyciele, czy politycy. Temu w艂a艣nie sposobowi my艣lenia przeciwstawia si臋 psychologia mi臋dzykulturowa.

Bibliografia:

  1. J. Strelau, D. Doli艅艣ki, Psychologia, t. 2, Gda艅sk 2007.
  2. D. Matsumoto, L. Juang, Psychologia mi臋dzykulturowa, Gda艅sk 2007.
  3. H. Benesch, Atlas psychologii, t.2, 2003.

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Reklama 鈥 艣rodek komunikacji masowej

Poprzedni wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.