Roman Pola艅ski

()

Roman Pola艅ski, re偶yser filmowy i teatralny, scenarzysta, producent i聽 aktor,聽 artysta o burzliwym 偶yciorysie, urodzi艂 si臋 18 sierpnia w 1933 roku聽 w Pary偶u. Cztery lata p贸藕niej czyli w 1997 roku wraz z rodzin膮 przyjecha艂 do Polski. W czasie II wojny 艣wiatowej z powodu jego 偶ydowskiego pochodzenia znalaz艂 si臋 w krakowskim getcie. Po dw贸ch latach, podczas likwidacji, ucieka i ukrywa si臋 u ch艂opskiej rodziny we wsi Wysoka, niedaleko Wadowic. Ju偶 jako聽 czternastoletni ch艂opiec grywa w teatrze radiowym i na scenie. Swoj膮 pierwsz膮 powa偶niejsz膮 rol臋 zgra艂 w filmie Pokolenie Andrzeja Wajdy. Studiowa艂 re偶yseri臋 filmow膮 na PWST w 艁odzi[1]. W czasie studi贸w realizowa艂 kilka etiud i film贸w kr贸tkometra偶owych, w tym g艂o艣ny film 鈥Dwaj ludzie z szaf膮鈥. Re偶yserskim debiutem pe艂nometra偶owym Pola艅skiego聽 jest film 鈥N贸偶 w wodzie鈥漑2] Jednak po nieprzyjaznym przyj臋ciu filmu przez krytyk贸w i w艂adze, Pola艅ski wyjecha艂 na sta艂e z Polski. Od 1964 roku tworzy filmy w Europie, (jego pierwszym angloj臋zycznym filmem by艂 鈥濿str臋t鈥), a od 1968 tak偶e w USA, gdzie nakr臋ci艂 psychologiczny thriller 鈥Dziecko Rosemary鈥, kt贸ry odni贸s艂 niezwyk艂y sukces, zar贸wno kasowy, jak i artystyczny.

Po dramatycznych i szokuj膮cych wydarzeniach w 1969 roku, kiedy to zosta艂 oskar偶ony o uwiedzenie i zgwa艂cenie jeszcze nieletniej聽 wtedy聽 Samanthy Gailey, Pola艅ski opu艣ci艂 Ameryk臋, i powr贸ci艂 do Francji gdzie mieszka do dzisiaj. Do pracy w filmie re偶yser powr贸ci艂 dopiero w 1971 roku realizuj膮c w Wielkiej Brytanii 鈥Tragedie Makbeta鈥 wed艂ug Szekspira. Na wyspach film zosta艂 oceniony bardzo dobrze, z krytyk膮 jednak spotka艂 si臋 w USA. Dopiero film 鈥Chinatown鈥, kt贸ry zosta艂 nominowany w 11 kategoriach do Oscara, przywr贸ci艂 Pola艅skiemu jego dawny blask[3].

W 1978 roku Pola艅ski zrealizowa艂 swoje nast臋pne dzie艂o pt. 鈥Tess鈥, film zrealizowany w schemacie melodramatu.

Jednak nie we wszystkich jego filmach krytycy dopatrzyli si臋 tw贸rczego talentu i s艂ynnego artyzmu, np. film 鈥淧iraci鈥, czy 鈥淒ziewi膮te wrota鈥,ale nawet te artystycznie s艂absze wpisuj膮 si臋 w ca艂o艣膰, jak膮聽 jest autorskie kino Pola艅skiego.

Jego ostatnie dzie艂o, 鈥Pianista鈥 (2001), uhonorowane wieloma Oskarami, jest swoistym dope艂nieniem pe艂nej waha艅 drogi tw贸rczej. Film o wojennych losach kompozytora i pianisty W艂adys艂awa Szpilmana, zrealizowany przez Pola艅skiego w wieku prawie 70 lat, zdaj臋 si臋 by膰 prze艂omowy w jego 偶yciorysie, zar贸wno jako tw贸rcy, jak i cz艂owieka. Po raz pierwszy Pola艅ski wraca pami臋ci膮 do tematu koszmaru wojennego prze偶ytego w dzieci艅stwie, dot膮d zamkni臋tego traum膮. Wcze艣niej odrzuca艂 propozycj臋 podj臋cia tematu zag艂ady, odm贸wi艂 re偶yserowania 鈥Listy Schindlera鈥 Jerzego Kosi艅skiego. Film realizowany w Polsce i prezentowany w barwach Polski, jest te偶 poniek膮d powrotem re偶ysera do kraju jako tw贸rcy filmowego[4]. Jednak z powodu nadal aktualnego listu go艅czego wystawionego przez ameryka艅skie w艂adze w zwi膮zku ze spraw膮聽 Samanthy Gailey, Pola艅ski nie m贸g艂 odebra膰 statuetki Oskara, nagrody za re偶yserie.

Jego tw贸rczo艣膰 by艂a wyj膮tkowo podatna na interpretacj臋 biograficzn膮, w pewnym sensie sta艂 si臋 ofiar膮 zbyt sugestywnego j臋zyka swoich film贸w. Prawie wszystkie filmy, jakie zrealizowa艂, krytycy, a za nimi widzowie, odnosili do r贸偶nych wydarze艅 z jego prywatnego 偶ycia. Robili to z g艂臋bokim przekonaniem, 偶e oto 鈥re偶yser sam te wydarzenia umie艣ci艂 w swoich filmach鈥漑5].

Filmografia/ najwa偶niejsze dzie艂a artysty

re偶yser i scenarzysta

  • Rower (1955 r.)
  • Morderstwo, U艣miech z臋biczny, Rozbijemy zabaw臋 (1957 r.)
  • Dwaj ludzie z szaf膮 (1958 r.)
  • Ssaki, Gruby i chudy (1961 r.) producent
  • N贸偶 w wodzie, Wstr臋t, Matnia (1962-1966 r.)
  • Nieustraszeni pogromcy wampir贸w (1967 r.)
  • Dziecko Rosemary (1968 r.)
  • Tragedia Makbeta (1971 r.)
  • Chinatown (1974 r.)
  • Tess, Piraci, Frantic (1979-1988 r.)
  • 艢mier膰 i dziewczyna (1994 r.)
  • Dziewi膮te wrota (1999 r.) producent
  • Pianista (2001 r.) producent
  • Olivier Twist (2005 r.) producent

Bibliografia

  1. Feeney F. X., Roman Pola艅ski, Londyn 2006
  2. Michalak B. , Polskie Oskary, Warszawa 2000
  3. Stach贸wna G. , Pola艅ski od A do Z, Krak贸w 2002
  4. Stach贸wna G. , Roman Pola艅ski i jego filmy, Warszawa-艁贸d藕 1994

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Riabinin Jan

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.