Automatycznie zapisany szkic

Impresjonizm

()

Impresjonizm

Impresjonizm, b臋d膮cy prawdziw膮 rewolucj膮 malarsk膮, jest kierunkiem artystycznym, kt贸ry rozwin膮艂 si臋 we Francji (ogarniaj膮c z czasem inne kraje) w drugiej po艂owie XIX wieku i trwa艂 przez pierwsz膮 膰wier膰 XX wieku Kierunek ten wypracowa艂 鈥瀞ystem malowania polegaj膮cy na odtwarzaniu w spos贸b czysty i bezpo艣redni doznanego materialnie wra偶enia鈥. Impresjonista postawi艂 przed sob膮 zadanie przedstawienia rzeczy wed艂ug w艂asnych wra偶e艅, bez troski powszechnie przyj臋te zasady.鈥[1]

鈥濸eriodyzacj臋 impresjonizmu mo偶na uj膮膰 w trzy klamry podokres贸w: 1. okres kszta艂towania si臋 przes艂anek impresjonizmu; 2. okres dojrza艂o艣ci doktryny analitycznej impresjonizmu i zbiorowych manifestacji wystawowych; 3. okres syntezy malarskiej impresjonizmu konkretyzowanej na indywidualnych drogach tw贸rczo艣ci artyst贸w wycofuj膮cych si臋 z bie偶膮cych kampanii na forum wystawowym.

Ka偶dy z tych okres贸w ma swoj膮 specyficzn膮 problematyk臋. Najog贸lniej mo偶na by powiedzie膰, 偶e pierwszy z nich cechuje skupienie uwagi na przedmiotach i malarskich 艣rodkach ich przedstawiania; drugi na warto艣ciach samego procederu malowania i relacjach mi臋dzy prawd膮 偶ycia a prawd膮 malarskich na nie reakcji; trzeci na suwerennych w艂asno艣ciach obrazu jako zwierciad艂a, nie 偶ycia bie偶膮cego, lecz wrodzonych t臋sknot do doskona艂o艣ci i harmonii, budowanego na wiecznych prawach malarskiej transpozycji wyci膮ganych z do艣wiadcze艅 impresjonizmu analitycznego z lekcji ca艂ej historycznej przesz艂o艣ci malarstwa.

A oto orientacyjne daty podzia艂贸w: 1. od zarania dzia艂alno艣ci tw贸rczej inicjator贸w ruchu (ok. 1855) do wojny prusko-francuskiej (1870), po kt贸rej w ostrym tempie rozwijaj膮 oni now膮 problematyk臋 鈥 protoimpresjonizm; 2. od 1874 do 1886 鈥 okres propagowania impresjonizmu poprzez dzia艂alno艣膰 wystawow膮 zorganizowanej grupy 鈥 impresjonizm analityczny; 3. od 1886do schy艂ku 偶ycia ostatnich impresjonist贸w 鈥 wej艣cie przes艂anek tego ruchu do mechanizmu dalszych przemian artystycznych we Francji i Europie; przej艣cie do zamkni臋tej tw贸rczo艣ci osobistej 鈥 impresjonizm syntetyczny.鈥[2]

鈥濵alarstwo, kt贸re dziennikarz pisma 鈥濩harivari鈥 okre艣li艂 w 1874 roku mianem impresjonizmu, istnia艂o ju偶 od pewnego czasu, zanim zosta艂o tak ochrzczone. Obraz, kt贸ry da艂 nazw臋 kierunkowi 鈥 s艂awny widok portu w Hawrze, zatytu艂owany przez Moneta Impresja 鈥 wsch贸d s艂o艅ca powsta艂 ju偶 w 1872 roku. Pocz膮tki malarstwa impresjonistycznego si臋gaj膮 po艂owy lat sze艣膰dziesi膮tych. Monet pracowa艂 w贸wczas w贸wczas Pary偶u, w lesie Fontainebleau lub na pla偶ach Normandii. S艂ucha艂 rad Boudina i Jongkinda, studiowa艂 dzie艂a Courbeta, Dorota, i barbizo艅czyk贸w. Przyjaciele Moneta 鈥 Renoir, Pissarro, Sisley, Bazille 鈥 podzielali jego podziw dla tych samych tw贸rc贸w i pod膮偶ali w swej artystycznej drodze w tym samym kierunku.

Po skandalu, kt贸ry wywo艂a艂a Olimpia, arty艣ci ci zgrupowali si臋 wok贸艂 Maneta. Mieli te same pogl膮dy na temat oficjalnego malarstwa, co autor Olimpii, nie chcieli jednak na艣ladowa膰 jego stylu. 艢wiadczy膰 mo偶e o tym obraz Kobiety w ogrodzie, namalowany mi臋dzy 1866 a 1867 rokiem przez Moneta. Artysta tworzy艂 swoje dzie艂o ca艂kowicie w plenerze; ju偶 sam ten fakt jest innowacj膮. Cienie na twarzach, jasnych ubraniach nie s膮 tu k艂adzione za pomoc膮 ciemnych ton贸w 鈥 zaznaczane zimnymi odcieniami zieleni i b艂臋kit贸w, wywo艂uj膮cych gr臋 kolor贸w, kt贸ra jest niezale偶na od formy ukazanych przedmiot贸w, kt贸ra wr臋cz rozbija t臋 form臋. Oczywi艣cie, rozbicie owo jest tu zaledwie zapowiadane, a spowijaj膮ca wszystko powietrzna mgie艂ka 鈥 ledwo dostrzegalna. Artysta nie od偶egnuje si臋 jeszcze od rysunku, stanowi膮cego punkt wyj艣cia obraz贸w malowanych w pracowni, a nie w plenerze. Nowy spos贸b malowania jest bardziej widoczny w pejza偶ach, kt贸re Monet i Renoir tworzyli w 1869 roku w s艂awnym k膮pielisku la Grenouillere: postacie ludzkie przedstawione s膮 tam z oddalenia, a uwaga artyst贸w skupiona jest przede wszystkim na efekcie 艣wiat艂a i powietrza. Zjawiska te stan膮 si臋 ulubionymi motywami w malarstwie impresjonistycznym. Pobyt Moneta i Pissarra w Londynie podczas wojny 1870 roku przyspieszy艂 rozw贸j kierunku. Dwaj arty艣ci podziwiali w Londynie dzie艂a Constable麓a i Tunera i mimo 偶e nie traktowali ich obraz贸w jako wzor贸w do na艣ladowania, odnale藕li w angielskim malarstwie pejza偶owym pokrewie艅stwa i zach臋t臋 do w艂asnych poszukiwa艅.

Pierwsza wystawa, zorganizowana w 1874 roku w pracowni fotograficznej Nadara, w kt贸rej wzi臋li udzia艂 prekursorzy nowego malarstwa, jest w historii sztuki tak wa偶nym wydarzeniem, 偶e mo偶na by przypuszcza膰, i偶 jej uczestnicy musieli sobie zdawa膰 spraw臋 z jej znaczenia. Lecz wcale tak nie by艂o. Arty艣ci bior膮cy w niej udzia艂 przedstawili si臋 publiczno艣ci jako, Soci茅t茅 anonyme coop茅rative d鈥檃rtistes peintres, sculpteurs, graveus etc. (Stowarzyszenie sp贸艂dzielcze artyst贸w, malarzy, rze藕biarzy, rytownik贸w itd.). Nie wyst膮pili z 偶adnym manifestem ani programem. Nie chcieli tworzy膰 偶adnej szko艂y. Reprezentowali przy tym r贸偶ne tendencje i r贸偶ny poziom artystyczny. Spo艣r贸d trzydziestu malarzy tylko o艣miu mia艂o zyska膰 s艂aw臋 jako reprezentanci impresjonizmu. Byli w艣r贸d nich Monet, Renoir, Pissarro, Sisley, Berthe Morisot, Uillaumin, Degas, C茅zanne (Bazille nie wzi膮艂 udzia艂u w wystawie, gdy偶 zgin膮艂 na wojnie 1870 roku).

Malarzy impresjonizmu 艂膮czy sprzeciw wobec zasad malarstwa oficjalnego, niech臋膰 wobec uznawanych temat贸w historycznych, mitologicznych, sentymentalnych, wobec 鈥瀢yidealizowanej鈥 faktury tego malarstwa i jego przy膰mionej, asfaltowej kolorystyki. 艁膮czy艂o ich tak偶e pragnienie, by tworzy膰 sztuk臋 aktualn膮: tematy obraz贸w czerpano z codziennej rzeczywisto艣ci swojej epoki, a swoje odczucia chcieli wyra偶a膰 ze szczero艣ci膮 i spontaniczno艣ci膮. Dlatego w艂a艣nie zmuszeni byli 艂ama膰 i odrzuca膰 zasady odwiecznej tradycji malarskiej. Impresjoni艣ci zgadzali si臋, co do tego, 偶e w swoich obrazach pragn膮艂 utrwali膰 nie to, co wiedz膮 o rzeczach, lecz tylko to, co mog膮 dostrzec w momencie malowania.

Analiza zjawisk 艣wietlnych doprowadzi艂a tak偶e artyst贸w do nowych wynalazk贸w w dziedzinie techniki malarskiej. K艂ad膮c na swoich paletach tylko kolory podstawowe (kolory widma s艂onecznego), zacz臋li pos艂ugiwa膰 si臋 prawami oddzia艂ywania barw dope艂niaj膮cych. Widz膮c, i偶 barwy dope艂niaj膮ce po艂o偶one obok siebie wzmagaj膮 swoje dzia艂anie, a zamieszane ze sob膮 wzajemnie si臋 znosz膮, impresjoni艣ci k艂adli na p艂贸tno czyste farby drobnymi kropkami lub kreskami. Nie zawsze przy tym, co prawda, unikali wzajemnego ich przenikania i mieszania si臋 ze sob膮. Z zasady, bowiem maluj膮c kierowali si臋 instynktem, a nie jakim艣 przyj臋tym systemem. Malarstwo impresjonist贸w sta艂o si臋 znacznie bardziej wyraziste ni偶 obrazy ich poprzednik贸w od czas贸w Leonarda da Vinci. Przedstawiony w nim 艣wiat ma w sobie 艣wie偶o艣膰, m艂odzie艅czo艣膰. Obrazy impresjonist贸w uderzaj膮 przede wszystkim r贸偶norodno艣ci膮 艣wiat艂a nie znan膮 dotychczas sztuce europejskiej鈥.[3]

鈥濻ocjologia grupy.
Uderza w o czy, 偶e s膮 to m艂odzi szukaj膮cy nie zawodu, nie pracy, z kt贸rej b臋dzie si臋 偶y艂o, lecz sztuki, kt贸ra zaspokoi ich wewn臋trzn膮 potrzeb臋 tw贸rczo艣ci. Sztuka jest im potrzebna jako platforma konkretyzacji w艂asnej osobowo艣ci.

Jest to zjawisko, kt贸re nie by艂oby powsta艂o bez zarysowania nowego stosunku do sztuki w ideologii romantycznej. Nie oznacza to jednak, 偶e estetyka romantyzmu poci膮ga艂a jeszcze nowe pokolenie. M贸wimy jedynie o tym, 偶e po epoce romantyzmu zasz艂a istotna zmiana stosunku adept贸w do problemu zawodu artystycznego na nowych, innych ni偶 dawniej zasadach opiera膰 si臋 zacz臋艂a krystalizacja kadry artystycznej.
Wi臋kszo艣膰 czo艂owych przedstawicieli p贸藕niejszego, nowatorskiego ruchu kieruje si臋 ku malarstwu wbrew obliczeniom szansy 偶yciowej dokonywanym przez ich rodziny.

Impresjoni艣ci s膮 pierwsz膮 formacj膮 artystyczn膮 korzystaj膮c膮 z dobrodziejstw rozwoju komunikacji zar贸wno w zakresie rozszerzania w艂asnych horyzont贸w przez poznanie dalekich kultur, jak i dla szybkiego zaznajomienia odleg艂ych kraj贸w z charakterem i warto艣ciami w艂asnej sztuki. 呕aden inny nurt w sztukach plastycznych nie by艂 tak wcze艣nie, bezpo艣rednio i silnie zwi膮zany z nowoczesnym procesem internacjonalizacji kultury鈥.[4]

鈥濭eneza psychologiczna impresjonizmu 鈥 przesad rysunku. Je艣li si臋 za艂o偶y, 偶e dzie艂o sztuki malarskiej objawia umys艂, dusz臋, to czyni to wy艂膮cznie za po艣rednictwem oka; najpierw, wi臋c jest oko, tak jak ucho w muzyce; impresjonista jest malarzem nowoczesnym, kt贸ry obdarzony niepowszedni膮 wra偶liwo艣ci膮 oka, zapominaj膮c o obrazach gromadzonych przez wieki w muzeach, zapominaj膮c o wykszta艂ceniu szkolnym z optyki (rysunek perspektywa, koloryt) dzi臋ki pasji 偶ycia i 艣mia艂ej i bezpo艣redniej obserwacji 艣wietlnych spektakl贸w na 艣wie偶ym powietrzu, to znaczy poza pracowni膮 o艣wietlon膮 rysunek 45 procentach, b膮d藕 na ulicy, b膮d藕 na wsi, we wn臋trzu, zdo艂a艂 przywr贸ci膰 oku naturalno艣膰, widzeniu naturalno艣膰 malarstwu naiwno艣膰 obserwacji鈥.[5]

WYBRANI TW脫RCY IMPRESJONIZMU

1. Cezanne Paul (1839-1906)
Wielkie k膮pi膮ce si臋
Gracze Degas karty
Martwa natura z koszykiem

2. Degas Edgar (1834-1917)
D偶okeje
Cztery tancerki
Tancerka widziana z profilu

3. Gauguin Paul (1848-1903)
Autoportret z 呕贸艂tym Chrystusem
呕niwa w Bretanii
Macierzy艅stwo

4. Manet Edouard (1832-1883)
艢niadanie na trawie
Ch艂opiec z wi艣niami
Olimpia

5. Monet Claude (1840-1926)
Impresja wsch贸d s艂o艅ca
Parlament w Londynie
Katedra w Rouen

6. Morisot Berthe (1841-1895)
Letni dzie艅
Dziewczynka z klatk膮
M艂oda kobieta szyj膮ca w ogrodzie

7. Pissarro Camille (1830-1903)
Czerwone dachy
M艂oda kobieta w oknie
Ch艂opka

8. Renoir Auguste (1841-1919)
Hu艣tawka
Dziewczynka z koszykiem mkwiat贸w
Dziewczynka z konewk膮

9. Seurat Georges (1859-1891)
Niedzielne popo艂udnie na wyspie Grande Jatce
M臋偶czyzna maluj膮cy 艂贸d藕
Portret Paula Signaca

10. Sisley Alfred (1839-1899)
Mg艂a
Pow贸d藕 Port-Marly
Spacer

11. Toulouse-Lautrec Henri de (1864-1901)
Na wyscigach
Kobieta wkladaj膮ca po艅czoch臋
Portret pani Lucy

12. Gogh Vincent Van (1853-1890)
Gwie藕dzista noc
Autoportret z obci臋tym uchem
Pole zbo偶a i cyprysy

WYSTAWY IMPRESJONIST脫W

Pierwsza wystawa 鈥 15 kwietnia 鈥 15 maja 1874, w atelier fotografa Nadara przy boulevard des Campucines 35. Udzia艂 trzydziestu artyst贸w: Astruc, Attendu, Bilard, Boudin, Brackquemond, Brandon, Buremu, Cals, C茅zanne, Colin, Debras, Degas, Gauillaumin, Latouche, Lepic, L茅pine, Levert, Meyer, de Molins, Monet, Berthe Morisot, Mulot-Durivage, de Nittis, A. Ottin, L. A. Otiin, Pissarro, Renoir, Robert, Rouart, Sisley.

Druga wystawa 鈥 kwiecie艅 1876, w galerii Jurand-Ruela na rue Le Peletier 11. Udzia艂 dwudziestu artyst贸w: Bazille (umar艂, w 1870, lecz zwi膮zany z grup膮), Bilard, Buremu, Cals, Caillebotte, Degas, Desboutin, Fran莽ois, Legros, Levert, Lepic, J. B. Millet, Monet, Berthe Morisot, L. A. Otton, Pissarro, Renoir, Rouart, Sisley, Tillot.

Trzecia wystawa 鈥 kwiecie艅 1877, na rue Le Peletier 6. Udzia艂 osiemnastu artyst贸w: Caillebotte, Cals, C茅zanne, Cordey, Degas, Guillaumin, Jacques Fran莽ois, Lamy, Levert, MMarueau, Monet, Berthe Morisot, Piette, Pissarro, Renoir, Rouart, Sisley, Tillot.

Czwarta wystawa 鈥 10 kwietnai 鈥 11 maja 1879, na evenue de l鈥橭pera 28. Udzia艂 szesnastu artyst贸w: Bracquemond, pani Bracquemond, Callebotte, Cals, Mary Cassatt, Degas, Forain, Gauguin, Lebourg, Monet, Piette, Pissarro, Rouart, Henry Somm, Tillot, Zandomeneghi.

Pi膮ta wystawa 鈥 1-30 kwietnia 1880, na rue de Pyramides 10. Udzia艂 osiemnastu artyst贸w: Bracquemond, pani Bracquemond, Caillebotte, Mary Cassat, Degas, Forain, Gauguin, Guillaumin, Lebourg, Levert, Berthe, Morisot, Pissarro, Raffa毛lli, Rouart, Tillot, E. Vidal, Mignon, Zandomeneghi.

Sz贸sta wystawa 鈥 2 kwietnia 1 maja 1881, na boulevard des Capucines 35, w oficynie przy atelier Nadara. Udzia艂 trzynastu artyst贸w: Mary Cassatt, Degas, Foratin, Gauguin, Guillaumin, Berthe Morisot, Pissarro, Raffa毛lli, Rouart, Tillot, E. Vidal, Mignon, Zandomeneghi.

Si贸dma wystawa 鈥 1882, na faubourg Sanit-Honor茅251, u Jurand-Ruela. Udzia艂 dziewi臋ciu artyst贸w: Caillebotte, Gauguin,Gauillaumin, Monet, Berthe Morisot, Pissarro, Renoir, Sisley, Mignon.

脫sma wystawa 鈥 15 maja 鈥 15 czerwca 1886, na rue Laffitte 1. Udzia艂 osiemnastu artyst贸w: pani Bracquemond, Mary Cassatt, Degas, Forain, Gauguin, Guillaumion, Berthe Morisot, Camille Pissarro, Lucie Pissarro, O. Redon, Rouart, Schuffenecker, Seurat, Signac, Tillot, Mignon, Zandomeneghi鈥.[6]

NAJWA呕NIEJSZE CECHY MALARSTWA IMPRESJONIZMU

  • kolory jasne, 艣wietliste
  • barwy t臋czy
  • dominuj膮cym kolorem jest b艂臋kit
  • brak 艣wiat艂a czarnego
  • miejsca ocienione zaznaczone kolorem jasno 鈥 lub szarob艂臋kitnym
  • alla prima 鈥 technika malarska, szybki spos贸b malowania bez wykonanego wcze艣niej na p艂贸tnie szkicu
  • zatarte granice malowanych przedmiot贸w
  • nak艂adanie farby niewielkimi plamkami sprawia, 偶e powierzchnia obrazu zdaje si臋 dr偶e膰 i wibrowa膰
  • kompozycja otwarta 鈥 obraz stwarza wra偶enie wycinka z rozleg艂ego widoku
  • formy nieczytelne
  • odrzucenie zasad komponowania (brak perspektywy 艣wiat艂ocienia)
Impresjonizm

Impresjonizm

Bonnard Pierre, Zatoka w pobli偶u Cannes, po 1935 鈥 zbiory prywatne

Impresjonizm

Impresjonizm

C茅zanne Paul, Dom powieszonego, 1873 鈥 Luwr, Pary偶.

Impresjonizm

Impresjonizm

C茅zanne Paul, Graj膮cy w karty, 1890鈥92 鈥 Mus茅e d麓Orsay, Pary偶

Impresjonizm

Impresjonizm

C茅zanne Paul, Wielkie k膮pi膮ce si臋, 1898鈥1906 鈥 Filadelfia, Philadelphia Museum of Art

Impresjonizm

Impresjonizm

Derain Andr茅, Postacie na 艂膮ce, 1906 鈥 kolekcja prywatna, Pary偶

Impresjonizm

Impresjonizm

Edgar Degas, B艂臋kitne tancerki, 1890 鈥 Mus茅e d鈥橭rsay, Pary偶

Impresjonizm

Impresjonizm

Gauguin Paul, Kobiety z Tahiti, 1892 鈥 Staatliche Kunstsammlungen Dresden, Drezno

Impresjonizm

Impresjonizm

Gauguin Paul, Manao tupapau, 1848鈥1903 鈥 kolekcja prywatna, Nowy Jork

Impresjonizm

Impresjonizm

Gierymski Aleksander, W altanie, 1882 鈥 Muzeum Narodowe, Warszawa

Impresjonizm

Impresjonizm

Gogh Vincent van, Autoportret z zabanda偶owanym uchem, 1889 鈥 zbiory prywatne, Chicago

Impresjonizm

Impresjonizm

Gogh Vincent van, Autoportret, 1890 鈥 Luwr, Pary偶

Impresjonizm

Impresjonizm

Gogh Vincent van, Droga z cyprysami, 1890 鈥 Rijksmuseum Kr枚ller-M眉ller, Otterlo

Impresjonizm

Impresjonizm

Gogh Vincent van, Listonosz Roulin, 1889 鈥 Rijksmuseum Kr枚ller-M眉ller, Otterlo

Impresjonizm

Impresjonizm

Matisse Henri, Portret 偶ony, 1902 鈥 Statens Museum for Kunst, Kopenhaga

Impresjonizm

Impresjonizm

Monet Claude, Impresja. Wsch贸d s艂o艅ca, 1872 鈥 Muzeum Marmottan, Pary偶

Impresjonizm

Impresjonizm

Pankiewicz J贸zef, Targ na kwiaty, przy ko艣ciele 艣w. Magdaleny w Pary偶u, 1890 鈥 Muzeum Narodowe, Pozna艅

Impresjonizm

Impresjonizm

Renoir August, Bal w Le Moulin de la Galette, 1876 鈥 Mus茅e d鈥橭rsay, Pary偶

Impresjonizm

Impresjonizm

Renoir August, Jeanne Samary, 1877 鈥 Muzeum Sztuk Plastycznych im. A.S. Puszkina, Moskwa

Impresjonizm

Impresjonizm

Seurat Georges Caf猫-Concert, kreda i gwasz na papierze, 1887鈥88 鈥 Museum of Art, Providence

Impresjonizm

Impresjonizm

Seurat Georges, K膮piel w Asnieres, 1883鈥84 鈥 National Gallery, Londyn

Impresjonizm

Impresjonizm

Sisley Alfred, Aleja w Argenteuil, 1872 鈥 National Gallery of Art, Waszyngton

Impresjonizm

Impresjonizm

Sisley Alfred, Pow贸d藕 w Port Marly, 1876 鈥 Mus茅e des Beaux-Arts, Rouen

Impresjonizm

Impresjonizm

Vlaminck Maurice Holowniki na Sekwanie, 1906 鈥 Kolekcja Mrs John Hay Whitney, Nowy York

Przypisy:
[1]Andrzejewska Halina, Encyklopedia impresjonizmu, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1991.
[2]K臋pi艅ski Zdzis艂aw, Impresjonizm, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1986.
[3]Mulle Joseph-Emile, Impresjonizm, Arkady, Warszawa 1993.
[4]K臋pi艅ski Zdzis艂aw, Impresjonizm, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1976
[5]5 Andrzejewska Halina, Encyklopedia impresjonizmu, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1991
[6]ibidem
[7]Ilustracje pochodz膮 z:
鈥 Encyklopedia multimedialna, Malarstwo i rze藕ba od staro偶ytno艣ci do wsp贸艂czesno艣ci, Warszawa 2006.
鈥 Encyklopedia multimedialna, Malarstwo, Polskie Media Amercom, Warszawa 2005.

Wybrana literatura przedmiotu:

Andrzejeswka Halina, Impresjonizm, Wydawnictwa Szkolne i Filmowe, Warszawa 1991.
K臋pi艅ski Zdzis艂aw, Impresjonizm, Wydawnictwa Szkolne i Filmowe, Warszawa 1976.
K臋pi艅ski Zdzis艂aw, Impresjonizm, Wydawnictwa Szkolne i Filmowe, Warszawa 1986.
Muller Joseph-Emile, Impresjonizm, Arkady, Warszawa 1993.
Encyklopedia multimedialna, Malarstwo i rze藕ba od staro偶ytno艣ci do wsp贸艂czesno艣ci, Warszawa 2006.
Encyklopedia multimedialna, Malarstwo, Polskie Media Amercom, Warszawa 2005.

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Indianie Hopi

Poprzedni wpis

Intertekstualno艣膰

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.