Gest

()

Gest jako rodzaj komunikacji niewerbalnej

Gesty i inne ruch cia艂a towarzysz膮 niemal ka偶dej rozmowie. Gdy m贸wimy, bardzo cz臋sto pomagamy sobie 鈥瀔re艣l膮c鈥 r臋koma w powietrzu r贸偶ne kszta艂ty, kiwamy g艂ow膮, podrapujemy si臋 za uchem, uderzamy si臋 w piersi, zaciskamy pi臋艣ci, grozimy palcem itp. Ka偶dy z tych gest贸w ma swoje znaczenie. Stanowi膮 one w ten spos贸b nieod艂膮czny element procesu komunikowania si臋 oraz wa偶ne dope艂nienie komunikacji werbalnej. Mog膮 one r贸wnie偶 stanowi膰 sygna艂y o naszym samopoczuciu lub stanie emocjonalnym. S膮 one cz臋艣ci膮 planu wypowiedzi, i koduj膮 te aspekty my艣li, kt贸re pomini臋to w s艂owach. Ziewaj膮c 鈥 sygnalizujemy zazwyczaj zm臋czenie, senno艣膰 lub znudzenie. Wymachuj膮c r臋koma mo偶emy wyrazi膰 swoj膮 z艂o艣膰, ale r贸wnie偶 podkre艣li膰 wag臋 tego, o czym m贸wimy. Wachlowanie mo偶e oznacza膰 zm臋czenie lub po prostu reakcj臋 na wysok膮 temperatur臋. Odpowiednio dobrane i u偶ywane gesty, pomagaj膮 w rozumieniu przekazywanych komunikat贸w lecz nie nale偶y ich nadu偶ywa膰. Gesty powinny by膰 dostosowane do wypowiadanych s艂贸w; w innym przypadku mog膮 doprowadzi膰 do rozd藕wi臋ku mi臋dzy tym, co m贸wimy, a tym, co pokazujemy, czyni膮c nasz komunikat chaotycznym i niezrozumia艂ym.[1]

Wed艂ug definicji przedstawionej w Ma艂ym S艂owniku J臋zyka Polskiego, poj臋cie gestu oznacza 鈥瀝uch cia艂a towarzysz膮cy mowie, podkre艣laj膮cy tre艣膰 tego, o czym si臋 m贸wi, tak偶e zast臋puj膮cy mow臋.鈥漑2]. Gest na艣laduj膮c natur臋 zjawisk, nie zalicza艂 si臋 do dzia艂a艅 kulturowych lecz naturalnych. Dla du偶ej grupy etnolog贸w 鈥瀏esty pozostaj膮 domen膮 psycholog贸w, sytuuj膮c si臋 po stronie zindywidualizowanych i motywowanych fizjologicznie zachowa艅, a nie po stronie dzia艂a艅 kulturowych , w przeciwie艅stwie do rytua艂贸w, obrz臋d贸w itp. Zgodnie z tym sposobem my艣lenia Gest pozostaje zwyk艂ym wyrazem, uzewn臋trznieniem emocji, przez co nie dostrzega si臋 zupe艂nie jego wk艂adu w mo偶liwo艣ci poznania struktury spo艂ecznej czy pewnych praktyk i wzor贸w kulturowych.鈥漑3] Badania nad gestami d膮偶膮 do opisania 鈥瀗iesko艅czonego zbioru r贸偶norodnych komunikat贸w jako manifestacji sko艅czonego, podzielanego przez u偶ytkownik贸w kodu, kodu b臋d膮cego zbiorem praw s艂u偶膮cych do spo艂ecznie poprawniej konstrukcji oraz interpretacji tych偶e komunikat贸w鈥漑4]. S膮 one okre艣lane jako j臋zyk, kt贸ry 鈥瀘piera si臋- podobnie jak mowa 鈥 tak偶e na specyficznym doborze s艂贸w. (鈥) Ma on w艂asn膮 struktur臋 j臋zykow膮 i charakteryzuje si臋 realno艣ci膮 psychologicznej analizy lingwistycznej. Ma w艂asn膮 gramatyk臋 i interpunkcj臋. Ka偶dy Gest jest odpowiednikiem jednego s艂owa. Gesty jako ca艂o艣膰 odbierane s膮 jednoznacznie.鈥漑5] Gesty rozumiane s膮 zatem jako kod, a wi臋c system wyra藕nych, spo艂ecznych konwencji i zmienny element rytua艂贸w. 鈥濻艂owo 鈥 Gest zaczyna by膰 wi膮zane z gestykulacj膮, mimik膮, porozumiewaniem si臋 na migi, albowiem odnoszone jest tak偶e do wielo kszta艂tu ruch贸w, pozycji i zachowa艅 ludzkiego cia艂a dokonywanych dla transmisji najrozmaitszych informacji w trakcie procesu wzrokowej komunikacji.鈥漑6] Gest jest jednostk膮 znacz膮c膮 w akcie komunikowania. Jest on tworzywem kod贸w kinezycznych, a 艣rodki komunikacji niewerbalnej- gesty, towarzysz膮, rozcz艂onkowuj膮, ilustruj膮 wypowiedzi s艂owne, czyli reguluj膮 je, 鈥瀞ygnalizuj膮 uwag臋 mi臋dzy nadawc膮 a odbiorc膮 (m贸wi膮cym- s艂uchaj膮cym), s艂u偶膮 samo przedstawieniu si臋, wskazywaniu stopni zale偶no艣ci, w艂adzy i panowania, informuj膮, w jaki spos贸b wypowiedzi jednego z partner贸w interakcji trafiaj膮 do drugiego, s艂u偶膮 wi臋c tak偶e metakomunikacji鈥漑7].

Argyle i Zimbardo wykazuj膮, 偶e 鈥瀕iczba i rodzaj wykonywanych podczas interakcji gest贸w wp艂ywa na wzajemne ustosunkowanie jej uczestnik贸w. [鈥 Osoba cz臋艣ciej gestykuluj膮ca wywo艂uje sympati臋 i d膮偶enie do wsp贸艂pracy ze strony innych. (鈥) gestykulacja jest wska藕nikiem afiliatywno艣ci danej osoby. Sztywno艣膰 i nadmierna kontrola gest贸w mo偶e wzbudza膰 reakcje przeciwne np. zdystansowanie.鈥漑8]

W 1967 roku ukaza艂a si臋 ksi膮偶ka Paula Watzlawicka, Janet Beavin i Dona Jacksona Pragmatics of Human Communication. Wysun臋li niej tez臋, kt贸ra sta艂a si臋 obiektem wielu bada艅 i przemy艣le艅 naukowc贸w badaj膮cych procesy komunikacyjne, psychologiczne itp. Stwierdzili w niej, 偶e 鈥瀔a偶de zachowanie jest komunikacj膮鈥 i dalej: 鈥瀗ie mo偶na nie komunikowa膰鈥漑9]. Stwierdzenie to, sk艂oni艂o naukowc贸w do analizowania tego czy 鈥瀔omunikacja jest to偶sama z pos艂ugiwaniem si臋 znakami, a je偶eli tak, to czy rzeczywi艣cie ka偶de zachowanie jest znakiem鈥漑10]. Zdaniem Girarda znak zawsze 艣wiadczy o zamierzeniu zakomunikowania jakiego艣 sensu. Twierdzi on, i偶 鈥瀦nak jest bod藕cem (czyli substancj膮 zmys艂ow膮), kt贸rego obraz my艣lowy jest skojarzony w naszym umy艣le z obrazem innego bod藕ca i kt贸rego funkcj膮 jest wywo艂anie tego ostatniego woli porozumienia si臋.鈥漑11]

Poatyos o gestach pisa艂 nast臋puj膮co: 鈥濸rzez Gest rozumiem 艣wiadome lub nie艣wiadome ruchy cia艂a, wykonywane g艂贸wnie przez g艂ow臋, sam膮 twarz, lub ko艅czyny, wyuczone lub somatogenne, i s艂u偶膮ce jako g艂贸wne narz臋dzie komunikacyjne, zale偶ne lub niezale偶ne od j臋zyka werbalnego, symultaniczne lub alternatywne w stosunku do j臋zyka werbalnego i zmieniaj膮ce si臋 przez warunkuj膮cy je podk艂ad (u艣miechy, ruchy oczu, przywo艂ywanie gestem).鈥漑12] Gesty mog膮 ;podkre艣la膰 tre艣膰 tego, o czym si臋 m贸wi jak si臋 m贸wi (np. uderzenie pi臋艣ci膮 w st贸艂 w celu podkre艣lenia emocji) a tak偶e mog膮 by膰 ca艂kowicie niezale偶ne od mowy. Gest podobnie jak akt mowy przekazuje pewne tre艣ci, kt贸re wywo艂uj膮 pewien skutek. Na podstawie analizy wielu bada艅 i r贸偶nych definicji mo偶na stwierdzi膰, 偶e gestem jest 鈥瀔a偶dy znacz膮cy (czyli komunikuj膮cy i posiadaj膮cy interakcyjny charakter)聽 ruch i uk艂ad (w przestrzeni i w czasie) cia艂a, wraz z towarzysz膮cym mu kontekstem dzia艂a艅, zwi膮zanych z min procesem wytwarzania znaczenia.鈥漑13] Zdaniem Bogus艂awy Dobek- Ostrowskiej, 鈥瀞am Gest nie niesie uniwersalnie jednoznacznej informacji i znaczenia, lecz odsy艂a do kulturowej kompetencji interpretatora, kt贸ra wymaga u偶ycia w procesie interpretacji wielu nak艂adaj膮cych si臋 kryteri贸w i kontekst贸w symbolicznych. Autonomia gestu nigdy nie jest pe艂na.鈥漑14] Gesty dodaj膮 wra偶e艅 wizualnych naszej wypowiedzi. S膮 z艂o偶onym zachowaniem i praktycznie ka偶de nasze zachowanie mo偶emy uzna膰 za pewien rodzaj gestu.

Znaczenie gest贸w聽 w codziennych relacjach mi臋dzyludzkich jest bardzo du偶e. Pomagaj膮 uzupe艂nia膰 wypowied藕 a niekiedy j膮 podtrzymuj膮 by nie zosta艂a przerwana. Gest贸w nabytych cz艂owiek uczy si臋 od rodziny, w szkole, od przyjaci贸艂, z telewizji. Natomiast gesty wrodzone to takie, kt贸re urodzi艂y si臋 wraz z nami, gesty instynktowne, kt贸rych nikt nas nie nauczy艂, czasami nawet nie jeste艣my ich 艣wiadomi. 鈥Gest zawsze jest symbolem pe艂nym i nierozk艂adalnym, inaczej ni偶 symbole wyrazowe.鈥漑15] Jest traktowany jako 鈥瀞amodzielny komunikat, a w badaniach przyjmuje si臋, i偶 w ontogenezie Gest jest prekursorem aktu mowy鈥漑16].聽 Gesty zawsze towarzysz膮 rozmowie nawet podczas rozmowy telefonicznej. 艢wiadczy to o tym, 偶e 鈥瀗asze my艣lenie ma charakter syntetyczny mimo analitycznego rozcz艂onkowania j臋zyka.鈥漑17] Gdy mowie nie towarzysz膮 gesty, wymaga ona wtedy dodatkowego wk艂adu uczestnik贸w interakcji w jej przebieg. Niezb臋dne jest wtedy szczeg贸lne obrazowanie i metaforyzacja, wi臋kszy wysi艂ek percepcyjny od odbiorcy i wi臋ksza werbalizacja od nadawcy. Dzieje si臋 tak, poniewa偶 鈥瀏esty stanowi膮 znak globalnego procesowania, w艂a艣ciwego pierwotnym funkcjom my艣lenia鈥漑18].聽 Lyons pisze o tym nast臋puj膮co: 鈥濲e艣li wymaganych element贸w paralingwistycznych zabraknie, uczestnik贸w rozmowy ogarnia dezorientacja, zdenerwowanie lub gniew; trac膮 w膮tek tego, co m贸wi膮, i zaczynaj膮 si臋 wyra偶a膰 miej lub wi臋cej niespokojnie, a nawet w og贸le przestaj膮 m贸wi膰; s艂owem z braku odpowiednich kluczy paralingwistycznych rozmowa zostaje zahamowana lub nawet uniemo偶liwiona鈥漑19].

Katarzyna Kozak uwa偶a, i偶 gesty i ich werbalne frazeologiczne odpowiedniki posiadaj膮 charakter metaforyczny. W jej opinii, 鈥 na proces ten ma wp艂yw leksykalizacja i konwencjonalizacja opis贸w gest贸w i zachowa艅. Werbalne odpowiedniki gest贸w i wyraz贸w twarzy utrwalaj膮 si臋 w j臋zyku w szczeg贸lnej formie leksykalnej. Ponadto gesty uwarunkowane biologicznie s膮聽 interpretowane wed艂ug konwencji panuj膮cych w danej spo艂eczno艣ci kulturowej, nios膮 jasne warto艣ci metaforyczne poniewa偶 ilustruj膮 to, co w danej kulturze uwa偶a si臋 za typowe dla odpowiednich prze偶y膰 i sygna艂贸w. Natomiast gesty i idiomy zaczerpni臋te z innej kultury lub j臋zyka ulegaj膮 modyfikacjom semantycznym.鈥漑20] Dalej pisze: 鈥濬razeologia gestu podlega zmianom diachronicznym, ale nie ulega zmianie jej warto艣膰 ekspresywna w wyra偶aniu emocji, s膮d贸w, zwyczaj贸w, dlatego w j臋zyku pisanym frazeologizmy zwi膮zane z mow膮 cia艂a s膮 cennym narz臋dziem opisu zachowa艅 ludzkich.鈥漑21]

Gest jest symbolem a wi臋c reprezentuje pewne informacje przekazywane w procesie komunikowania si臋. Jak wykazuje Calbris, symboliczno艣膰 gest贸w, objawia si臋 tym, w jaki spos贸b reprezentuje on znaczenie. Podczas tego procesu, wykorzystuje paralelizm mi臋dzy tre艣ci膮 a form膮, poruszaj膮c si臋 od konkretu do abstrakcji w procesie wizualnej metaforyzacji. Gest nie nawi膮zuje do konkretu i nie jest jego odzwierciedleniem, lecz wyst臋puje jako cz臋艣膰 dzia艂ania b臋d膮cego kulturowym wyobra偶eniem konkretu, wizj膮, metafor膮.[22] Zdaniem Furdala, 鈥瀎razeologia gestyczna ukazuje j臋zykowy obraz 艣wiata jego u偶ytkownik贸w: stereotypy, przes膮dy, zwyczaje. Warto艣ciowanie zachowa艅 i postaw, kontakty mi臋dzykulturowe鈥漑23].

Bibliografia

  1. 1. Antas J., Gest, mowa a my艣l [w:] J臋zykowa kategoryzacja 艣wiata, Lublin 1996.
  2. 2. Brocki M., J臋zyk cia艂a聽 w uj臋ciu antropologicznym, Wroc艂aw 2001.
  3. 3. Dobek- Ostrowska B., Podstawy komunikowania spo艂ecznego, Wroc艂aw 1999.
  4. 4. Etnolingwistyka. Problem j臋zyka i kultury nr.19, Lublin 2007.
  5. 5. Go藕dziak E., Komunikowanie niewerbalne. Pr贸ba definicji, [w:] 鈥濴ud鈥, t.67.
  6. 6. Grochowalska M., Gestykulacja i mowa. O niewerbalnym komunikowaniu si臋 dzieci w wieku przedszkolnym, Krak贸w 2002.
  7. 7. Ma艂y s艂ownik j臋zyka polskiego, Warszawa 1994.
  8. 8. N臋cki Z., Komunikowanie interpersonalne, Wroc艂aw 1992.
  9. 9. Orzechowski S., Gesty a wiarygodno艣膰, Lublin 2001.
  10. 10. Tkaczyk L., Komunikacja niewerbalna. Postawa. Mimika. Gest, Wroc艂aw 1996.
  11. 11. Za艂azi艅ska A., Schematy my艣li wyra偶one w gestach, Krak贸w 2001.

[1] N臋cki Z., Komunikowanie interpersonalne, Wroc艂aw 1992, s. 86.

[2] Ma艂y s艂ownik j臋zyka polskiego, Warszawa 1994, s. 54.

[3] Brocki M., J臋zyk cia艂a聽 w uj臋ciu antropologicznym, Wroc艂aw 2001, s.26.

[4] Ibidem, s. 267.

[5] Tkaczyk L., Komunikacja niewerbalna. Postawa. Mimika. Gest, Wroc艂aw 1996, s.9.

[6] Grochowalska M., Gestykulacja i mowa. O niewerbalnym komunikowaniu si臋 dzieci w wieku przedszkolnym,

Krak贸w 2002, s. 14.

[7] Brocki M., J臋zyk cia艂a聽 w uj臋ciu antropologicznym, Op. cit s.75.

[8] Orzechowski S., Gesty a wiarygodno艣膰, Lublin, s.2.

[9] Za艂azi艅ska A., Niewerbalna struktura dialogu, Krak贸w 2006, s. 49.

[10] Ibidem.

[11] Ibidem, s.49.

[12] Ibidem, s.93.

<[13] Za艂azi艅ska A., Schematy my艣li wyra偶one w gestach, Krak贸w 2001, s. 12.

[14] Dobek- Ostrowska B., Podstawy komunikowania spo艂ecznego, Wroc艂aw 1999, s.24.

[15] Antas J., Gest, mowa a my艣l [w:] J臋zykowa kategoryzacja 艣wiata, Lublin 1996, s.91.

[16] Grochowalska M., Gestykulacja i mowa, Op. cit., s. 13.

[17] Antas J., Gest, mowa a my艣l [w:] J臋zykowa kategoryzacja 艣wiata, Lublin 1996, s.91.

[18] Go藕dziak E., Komunikowanie niewerbalne. Pr贸ba definicji, [w:] 鈥濴ud鈥, t.67, s. 50.

[19] Za艂azi艅ska A., Schematy my艣li wyra偶one w gestach, Krak贸w 2001, s. 20.

[20] Etnolingwistyka. Problem j臋zyka i kultury nr.19, Lublin 2007, s.154.

[21] Ibidem.

[22] Brocki M., J臋zyk cia艂a聽 w uj臋ciu antropologicznym, Op. cit., s.246.

[23] Furdal A., J臋zykoznawstwo otwarte, Wroc艂aw 2000, s.54.

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Georg Simmel

Poprzedni wpis

Vincent van Gogh

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.