Automatycznie zapisany szkic

Francisco Goya

()

Francisco Goya (w艂a艣ciwie Francisco Jos茅 Goya y Lucientes) –聽 wybitny malarz, grafik, rysownik i karykaturzysta hiszpa艅ski. Nadworny malarz dynastii Burbon贸w (Karola III, Karola IV i Ferdynanda VII).

Urodzi艂 si臋 30 marca 1746 roku w Fuendetodos ko艂o Saragossy. By艂 synem Francisca de Paula Jos茅 Goi (poz艂otnika pochodzenia baskijskiego) i Gracii Lucientes (szlachcianki arago艅skiej). 聽W Wieku 3 lat przeni贸s艂 si臋 wraz z rodzin膮 do Saragossy. Jego talent zosta艂 odktyty ju偶 w dzieci艅stwie, w wieku 14 lat uczy艂 si臋 malarstwa w pracowni Jos茅 Luz谩na y Martinez. Tam powsta艂o jego pierwsze dzie艂o, by艂a to szafka na relikwie w ko艣ciele w Fuenedetodos, wykona艂 j膮 w wieku 16 lat. Relikwiarz zosta艂 zniszczony wraz z ko艣cio艂em podczas hiszpa艅kiej wojny domowej w latach 30. W roku 1764 i 1766 ubiega艂 si臋 o przyj臋cie do Kr贸lewskiej Akademii San Fernando, jego kandydatura zosta艂a dwukrotnie odrzucona. W 1770 roku wyjecha艂 do Italii, gdzie kontynuowa艂 nauk臋 malarstwa. Rok p贸藕niej wzi膮艂 udzia艂 w konkursie Akademii Sztuk Pi臋knych w Parmie, na kt贸rym zdoby艂 II nagrod臋 (obraz Zwyci臋ski Hannibal z wysoko艣ci Alp spogl膮da na r贸wniny W艂och). Po powrocie do Saragossy po艣lubi艂 Josef臋 Bayeu (25 lipca 1773 r.), siostr臋 Francisca Bayeu, kt贸rego uwa偶a艂 za swego mistrza. 呕ona urodzi艂a mu kilkoro dzieci, jednak prze偶y艂 tylko jeden syn Francisco Javier (ur. 1784 r.). Po 艣lubie Goya pracowa艂 nad zam贸wieniem dla klasztoru Aula Dei, dzi臋ki niej otrzyma艂 kr贸lewskie wezwanie do Madrytu.

W 1775 rok Goya wyjecha艂 do stolicy, gdzie podj膮艂 prac臋 w Kr贸lewskiej Manufakturze Arras贸w Santa Barbara, parc臋 t臋 otrzyma艂 nie z powodu swojego talentu, ale koneksji rodzinnych, sp臋dzi艂 tam z przerwami 20 lat. Nie by艂o to zaj臋cie dobrze p艂atne ani presti偶owe, jednak pozwoli艂o Goi zadomowi膰 si臋 w du偶ym mie艣cie. Na projektowanych tapiseriach przedstawia艂am sceny z 偶ycia wsp贸艂czesnej Hiszpanii oraz sceny my艣liwskie. Poza funkcj膮 dekoracyjn膮 gobeliny mia艂y chroni膰 przed ch艂odem (wisia艂y na 艣cianach, nad drzwiami oraz mi臋dzy oknami). 聽Po 5 latach zosta艂 cz艂onkiem Kr贸lewskiej Akademii San Fernando a w 1785 roku zosta艂 zast臋pc膮 dyrektora do spraw malarstwa. W 1786 roku zosta艂 mianowany malarzem kr贸lewskim na dworze Karola III. Po 艣mierci kr贸la, w 1789 roku nast臋pca tronu Hiszpa艅skiego Karol IV mianuje Goy臋 malarzem nadwornym. Ca艂e 偶ycie pozosta艂 pod opiek膮 mecenasa na dworze kr贸lewskim. W 1792 roku artysta powa偶nie zachorowa艂, utraci艂 s艂uch, co spowodowa艂o zmian臋 zr贸wno w zachowaniu Goi jak i jego sztuce. W 1819 roku Goya zamieszka艂 pod Madrytem w Domu G艂uchego (Quinta del Sordo), gdzie powsta艂y jego 鈥瀋zarne malowid艂a鈥. W 1824 roku artysta opu艣ci艂 Hiszpani臋 i zamieszka艂 w Bordeaux, tam zmar艂 16 kwietnia 1828 roku.

Goya nigdy nie uwa偶a艂 siebie za artyst臋, by艂 rzemie艣lnikiem, kt贸ry stara艂 si臋 doskonali膰 swoje umiej臋tno艣ci. Zajmowa艂 si臋 zar贸wno malarstwem jak i grafik膮 i rysunkiem. Przez wi臋kszo艣膰 偶ycia malowa艂 wy艂膮cznie obrazy na zam贸wienie, w kt贸rych tematyka by艂a mu narzucona. Jednak cz臋sto potrafi艂 w nich przemyci膰 pewien pogl膮d, komentarz do przedstawianej sytuacji. Zacz膮艂 wprowadza膰 do swoch obraz贸w motyw artysty maluj膮cego portret. Na pocz膮tku umieszcza艂 siebie w k膮cie obrazu, cz臋sto zaciemnionym, p贸藕niej wprowadza艂 sw贸j wizerunek, ukazuj膮c na twarzy dum臋 i dostoje艅stwo. Przedstawiaj膮c siebie jak pe艂noprawnego cz艂onka zgromadzonych modeli. By艂 cz艂owiekiem skomplikowanym, pocz膮tkowo energicznym, pewnym siebie, po chorobie unika艂 ludzi, izolowa艂 si臋 od 艣wiata. Doskonale zdawa艂 sobie spraw臋 ze swego niskiego pochodzenia. Pocz膮tkowo pozbawiony wysoko postawionych znajomych nie mia艂 szans na wybicie si臋 w spo艂ecze艅stwie. Po 艣lubie z Josef膮 skupi艂 si臋 na pracy i konsekwentnie pi膮艂 si臋 w g贸r臋. Pracowa艂 w wi臋kszo艣ci dla zarobku. Dzie艂a, kt贸re stanowi艂y komentarz do wydarze艅 politycznych b膮d藕 spo艂ecznych pojawia艂y si臋 dopiero po tym, jak Goya uzyska艂 niezalezno艣膰 i pewn膮 pozycj臋 finansow膮. Mimo to jest uwa偶any za jednego z najwybitniejszych malarzy wszech czas贸w.

Za swoich mistrz贸w uwa偶a艂 Rembrandta, Velazqueza i 鈥濶atur臋鈥. Francisco Goya by艂 wnikliwym obserwatorem. Namalowane przez niego portretu rodziny kr贸lewskiej stanowi膮 studium postaci, pokazuj膮 prawd臋 o ludziach. Artysta nie upi臋ksza艂 przedstawianych os贸b. Twarze monarch贸w s膮 zdeformowane (tak jak to by艂o w rzeczywisto艣ci) i ukazyh膮 g艂upot臋 i naiwno艣膰. Goya poprzez swoj膮 tw贸rczo艣膰 krytykowal ludzkie post臋powanie. Ukazywa艂 t臋pot臋, okucie艅stwo, dwulicowo艣膰, s艂abo艣膰. Nie ingerowa艂 w kwestie polityczne. Malowa艂 obrazy przedstawiaj膮ce sceny wojenn, jedna nie opowiada艂 si臋 za 偶adn膮 ze stron konfliktu. P艂贸tna i rysunki ukazuj膮 cierpienie ludzi a nie zwyci臋ztwo, czy te偶 pora偶k臋 konkretnych wojsk. Zdawa艂 sobie spraw臋 ze wszystkich intryg jakie mia艂y miejsce na dworze kr贸lewskim, portretowa艂 kochank贸w r贸wnie dostojnie jak monarch贸w. Jedne z najpi臋kniejszych dzie艂 w jego tw贸rczo艣ci stanowi膮 portety infant贸w. Goya mia艂 s艂abo艣膰 do dzieci, kt贸re malowa艂 ze swoist膮 czu艂o艣ci膮, sam mia艂 jedynego syna, kt贸rego bardzo kocha艂.

Francisco Goya zna艂 malarstwo Tiepola (ogl膮da艂 je w Madrycie), oraz przyk艂ady klasycznego malarstwa hiszpa艅skiego: Velazqueza i El Greca. Goya by艂 za艣 mistrzem w 鈥瀘dtwarzaniu typ贸w ludowych鈥 (ch艂op贸w, stra偶nik贸w, scen z 偶ycia ludu itp.). Goya w przeciwie艅stwie do malarzy baroku zainteresowany jest przede wszystkim ludowym sposobem my艣lenia. Stawia je ponad patetyczno艣膰 i teatralno艣膰 przedstawianych scen oraz postaci. Jeg portrety s膮 szczeg贸lnie wa偶ne w historii sztuki, cz臋sto granicz膮 z karykatur膮. Postaci Goi przepe艂nione s膮 niepokojem, s膮 nerwowi, sztywni.

Cykl grafik zatytu艂owany Kaprysy (Los Caprichos) powsta艂 w latach 1797-1799. Jest to zbi贸r 80 akwafort przedstawiaj膮cych sytuacj臋 polityczn膮 i spo艂eczn膮 Hiszpanii Goya wykorzystywa艂 grafik臋 do cel贸w propagandowych. W Kaprysach wy艣miewa艂 i krytykowa艂 ludzkie u艂omno艣ci i zwyczaje. Najbradziej znana z cyklu jest grafika zatytu艂owana Gdy rozum 艣pi. Seria zosta艂a wydana w formie portfolio. W ci膮gu 15 dni od ukazania si臋 akwafort w druku inkwizycja nakaza艂a wycofanie ich ze sprzeda偶y. 鈥濸odczas gdy w ca艂ej Europie panowa艂o uwielbienie antyku, jego pi臋kna i harmonii, Goya ods艂ania艂 potworno艣膰 聽i bezsens 偶ycia, maluj膮c straszyd艂a i pokurcze, kt贸re niegdy艣 pobudza艂y fantazj臋 Bosha i Bruegla. Spotykamy u niego istoty, kt贸re wed艂ug s艂ow Bodlaire鈥檃 鈥瀒stniej膮 gdzie艣 w p贸艂 drogi pomi臋dzy cz艂owiekiem a zwierz臋ciem, a kt贸re artysta 贸w cz臋sto i w spos贸b niepoj臋ty ukazuje鈥. (鈥) Goya oburza艂 si臋 na g艂upot臋 mnich贸w, kt贸rzy s艂uchaj膮 kazania papugi, na rozpustne kokoty, na przes膮dne stare baby, oddaj膮ce cze艣膰 strtachowi na wr贸ble, na okrucie艅stwo i barbarzy艅stwo wrog贸w ludu hiszpa艅skiego. (鈥) Aluzje i metafory Goi wiele pozostawiaj膮 domy艣lno艣ci widza. Kr贸tkie opisy pod rysunkami niczego w istocie nie wyja艣niaj膮, s膮 raczej zagadkowe, zmuszaj膮 do my艣lenia.鈥 [M. A艂patow, Historia sztuki, tom 4 s. 65].

Cykl Okropno艣ci wojny powsta艂 w latach 1810-1820. Odwo艂ywa艂 si臋 do wydarze艅 z 2 i 3 maja 1808 roku. Goya pokazywa艂 w nich, 偶e agresja rodzi jeszcze wi臋ksz膮 ogresj臋. Hiszpanie nie chcieli pogodzi膰 si臋 z okupacj膮 fancusk膮, pomimo i偶 przeprowadzali oni liberalne reformy na korzy艣膰 ludno艣ci hiszpa艅skiej. Tematem komentarzy Goi sta艂o si臋 r贸wnie偶 duchowie艅stwo. 鈥濿ed艂ug w艂asnych s艂贸w artysty wiele tych scen powsta艂o pod bezpo艣rednim wra偶eniem, nie miejscu walki. Wyrazi艂 w nich sw贸j entuzjazm dla oporu stawianego przez lud 鈥 na przyk艂ad ukaza艂 kobiet臋 przy armacie: Co za odwaga! Lecz i tu rzeczywisto艣c ociera si臋 o 艣wiat fantastyczny, a na ostatnich kartach serii element ludzki pojawia si臋 na przemian ze zwierz臋cym鈥 [M. A艂patow, Historia sztuki, tom 4 s. 66].

Akwaforty zosta艂y wydane dopiero 26 lat po 艣mierci Goi.

We wczesnym etapie swojej kariery Goya nak艂ada艂 farb臋 w tradycyjny spos贸b, kryj膮cymi, grubymi poci膮gni臋ciami p臋dzla, kt贸re ca艂kowicie zakrywa艂y podmal贸wk臋. W ten spos贸b powsta艂y wszystkie pocz膮tkowe projekty do tapiserii (technika ta widoczna jest wyra藕nie na obrazie Parasol). P贸藕niej artysta zacz膮艂 rozcie艅cza膰 farby, w ten spos贸b uzyskiwa艂 efekt p贸艂przezroczystych tkanin i delikatny laserunek. Stosowa艂 kolorowe podmal贸wki, kt贸re k艂ad艂 na bia艂y grunt. 鈥濶a艣ladownictwo natury 鈥 twierdzi艂 鈥 jest r贸wnie trudne, co godne podziwu, je偶eli naprawd臋 mo偶na je osi膮gn膮膰 i przeprowadzi膰. Lecz i ten chyba na odrobin臋 szacunku zas艂u偶y, kto ca艂kowicie od natury si臋 oddali i przed oczami naszymi zdo艂a odtworzy膰 kszyta艂ty lub ruchy, kt贸re po dzie艅 dzisiejszy istnia艂y jedynie w wyobra藕ni鈥. Owe nieroz艂膮czne a wzajemne wp艂ywy obserwacji i fantazji uwidacznia Goya w swojej tw贸rczo艣ci, pos艂uguj膮c si臋 przy tym swobodniejsz膮 malarsk膮 form膮. W czasie, gdy w ca艂ej Europie panowa艂 akademizm, Goya broni艂 pogl膮du, kt贸ry dopiero znacznie p贸藕niej mia艂 zyska膰 znaczenie elementarne. 鈥濿 naturze 鈥 m贸wi艂 鈥 nie ma kontur贸w; ja widz臋 jedynie p艂aszczyzny, z kt贸rych jedne wysuwaj膮 si臋 na prz贸d, a inne si臋 cofaj膮, wypuk艂e lub wg艂臋bione鈥漑M. A艂patow, Historia sztuki, tom 4 s. 67].

Ostatnie obrazy Goi zosta艂y namalowane przez niego na 艣cianach Domu G艂uchego. S膮 to mroczne przedstawienia, przybli偶aj膮ce b贸l i cierpienie starego, zm臋czonego cz艂owieka, kt贸rego kalectwo doprowadzi艂o do izolacji. Goya przez ca艂e swoje 偶ycie czego艣 si臋 ba艂. Stawa艂 przed 艢wi臋t膮 Inkwizycj膮, by broni膰 obrazu Maja naga, ba艂 si臋 tortur i prze艣ladowa艅 w czasie wojny, natomiast pod koniec 偶ycia dr臋czy艂y go demony tkwi膮ce w jego umy艣le. Artysta namalowa艂 14 Czarnych Obraz贸w, do wszystkich wykona艂 szkice wst臋pne. Nast臋pnie namalowa艂 je farbami olejnymi na 艣cianach salonu i jadalni w swoim domu. Najs艂ynniejsze z Czarnych obraz贸w to Saturn, Dwaj starcy, Starucha i 艣mier膰, Szale艅stwo.

Wybrane obrazy

  • Polowanie na przepi贸rki 1775
  • Parasolka 1776-1778
  • S艂omiana kuk艂a 1791-1792
  • Rodzina ksi臋cia Osuna ok. 1788
  • Rodzina Karola IV 1800-1801
  • Gdy rozum 艣pi budz膮 si臋 demony 1797-1798
  • Ksi臋偶na Alba 1797
  • Maja naga 1797-1800
  • Maja ubrana 1800-1805
  • Majas na balkonie 1800-1814
  • Kolos 1808-1812
  • Rozstrzelanie powsta艅c贸w madryckich 1814
  • Saturn po偶eraj膮cy swoje dzieci 1820-1823

Bibliografia:

  1. Michai艂 A艂patow, Historia sztuki, tom 4, Warszawa 1968
  2. Francisco Goya y Lucientes 鈥 Los Caprichos, Lublin 2003
  3. Rose-Marie i Rainer Hagen, Francisco Goya, Kolonia 2003
  4. Patrycja Wright, Goya, Wroc艂aw 1994

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Fotoreporta偶

Poprzedni wpis

Szko艂a frankfurcka

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.