Fotoreporta偶

()

Fotoreporta偶 jako komunikat wizualny

Fotografia jest szczeg贸lnym sposobem ukazywania 艣wiata. Fotograf, poprzez obiektyw aparatu przedstawia rzeczywisto艣膰, obrazuje to, co go otacza. Jest naocznym 艣wiadkiem wydarze艅 i poprzez swoje zdj臋cia upowszechnia to czego sam do艣wiadczy艂, zobaczy艂 na w艂asne oczy, czy te偶 przez 鈥瀘czy鈥 swojego aparatu. Szczeg贸lne znaczenie w tym sensie ma fotografia prasowa. Fotoreporter聽 znajduje si臋 w miejscach, do kt贸rych odbiorca prasy nie mo偶e dotrze膰. Ma za zadanie przekaza膰 mu obraz tego co sam widzi, gdy偶 Fotografowa膰 to znaczy z najwy偶sz膮 czujno艣ci膮 rejestrowa膰 wydarzenia, porz膮dkuj膮c zarazem formy, w jakich one si臋 wyra偶aj膮, by wydoby膰 ich charakter (B. von Brauchitsch 2004).

Fotoreporta偶 jest form膮 dziennikarstwa prasowego (oraz coraz cz臋艣ciej internetowego). Stanowi ca艂o艣膰 z艂o偶on膮 z co najmniej trzech fotografii u艂o偶onych w takiej kolejno艣ci by przedstawia艂y histori臋, zdj臋cia powinny by膰 w takim porz膮dku, by wed艂ug zamys艂u tw贸rcy tworzy艂y zwart膮 opowie艣膰. Fotoreporta偶 od innych ga艂臋zi fotografii prasowej, takich jak fotografia dokumentalna czy uliczna, r贸偶ni si臋 nast臋puj膮cymi cechami (K. Kobre 2008):

  • Timeliness 鈥 fotografie uzyskuj膮 pe艂ne znaczenie w kontek艣cie z innymi zdj臋ciami opublikowanym w fotoreporta偶u, z聽 zachowaniem odpowiedniej kolejno艣ci pomi臋dzy nimi.
  • Objectivity 鈥 sytuacja opowiedziana przez fotografie w fotoreporta偶u odzwierciedla rzeczywisto艣膰, kt贸r膮 przedstawia. Jest jej reprezentacja w formie materialnej, dost臋pnej dla szerszej publiczno艣ci.
  • Narrative 鈥 fotografie poprzez kombinacje z innymi fotografiami tworz膮 narracje. Poprzez zestawienie zdj臋膰 miedzy sob膮 w odpowiedniej kolejno艣ci, fotoreporta偶 opowiada okre艣lon膮, konkretn膮 historie.

Do 鈥瀗arrative鈥 nawi膮zuje kolejna cecha reporta偶u 鈥 kompletno艣膰. Fotoreporta偶, podobnie jak j臋zyk jest ca艂o艣ci膮 stworzon膮 z element贸w sk艂adowych. Fotografie w fotoreporta偶u, jak s艂owa w zdaniu, poprzez zestawienie z innymi, zyskuj膮 nowe znaczenie. Tak jak o znaczeniu zdania stanowi komplet s艂贸w w nim zawartych, znaczenie fotoreporta偶u okre艣la komplet obraz贸w. Fotoreporta偶e, tak jak zdania, opowiadaj膮 histori臋. Jednocze艣nie ka偶de zdj臋cie mo偶e by膰 rozpatrywane jako odr臋bny obraz przedstawiaj膮cy odr臋bn膮 histori膮, mo偶e istnie膰 samodzielnie, ale przez kontekst stworzony przez inne fotografie w komplecie, zyskuje nowe znaczenie, staje si臋 ponownie 鈥 raz jeszcze nowym 鈥 komunikatem wizualnym.

Fotoreporta偶 narodzi艂 si臋 na pocz膮tku XX wieku wraz z rozwojem ilustracji fotograficznej w czasopismach. W wielu miastach na 艣wiecie ukazywa艂y si臋 w贸wczas ilustrowane magazyny przeznaczone dla 艣rodowisk mieszcza艅skich. Potrzeba informacji ust膮pi艂a miejsca czystej ciekawo艣ci Pierwsi tw贸rcy reporta偶u, tacy jak Felix H. Man, w swoich reporta偶ach聽 pokazywali wszystko co mog艂oby zainteresowa膰 szerokiego odbiorc臋 鈥 od walk bokserskich poprzez robotnik贸w a偶 po prywatne 呕ycie Mussoliniego(B. von Brauchitsch 2004). Ponadto wp艂yw na rozw贸j fotoreporta偶u mia艂o wynalezienie w 1925 roku i szybkie udoskonalenie 艣wiat艂a b艂yskowego, kt贸re nie powodowa艂o ha艂asu i dymu przy robieniu zdj臋cia (B. von Brauchitsch 2004)

W tym samym czasie narodzi艂a si臋 idea by za pomoc膮 reporta偶u wychowywa膰 ludzi i propagowa膰 humanistyczne warto艣ci. Jego pocz膮tki zwi膮zane s膮 z nazwiskiem paryskiego bankiera Albert Kahn鈥檃, kt贸ry to stworzy艂 projekt opieraj膮cy si臋 na za艂o偶eniu, 偶e wiedza o innych kulturach doprowadzi do tolerancji i zrozumienia innych, a tym samym do pokojowego wsp贸艂偶ycia inny narod贸w. Kahn rozes艂a艂 na wszystkie strony 艣wiata fotograf贸w i filmowc贸w, kt贸rzy mieli udokumentowa膰 偶ycie egzotycznych lud贸w. Jego 鈥濧rchiwum Planety鈥 liczy艂o samych tylko zdj臋膰 zrobionych w latach 1909 鈥 1931 ponad 72 tysi膮ce. Niestety wizja Kahn鈥檃 leg艂a w gryzach z powodu bankructwa bankiera spowodowanego 艣wiatowym kryzysem gospodarczym (B. von Brauchitsch 2004).

Wiara w humanitarn膮 moc fotografii towarzyszy艂a ameryka艅skiej agencji Farm Security Admnistration, dzia艂aj膮cej na zlecenie rz膮du i maj膮cej za cel dokumentacj臋 skutk贸w wielkiej recesji w艣r贸d ludno艣ci wiejskiej USA. Fotografowie do wykonania tego zadania byli wybierani niezwykle staranie. Zatrudniono wyj膮tkow膮 du偶o kobiet, po kt贸rych bardziej ni偶 po m臋偶czyznach spodziewano si臋 zdj臋膰 o du偶ym 艂adunku emocjonalnym i wra偶liwo艣ci na krzywd臋 spo艂eczn膮 (B. von Brauchitsch 2004).

Wsp贸艂cze艣nie najbardziej popularn膮 odmiana fotoreporta偶u jest w艂a艣nie ta, maj膮ca za zadanie przekazywa膰 humanistyczne idee, moralnie uwra偶liwia膰 na nieszcz臋艣cie drugiego cz艂owieka, komunikowa膰 odbiorcy niemog膮cemu znale藕膰 si臋 w miejscu zdarzenia jak ono wygl膮da艂o. Fotoreporta偶 jest cz臋sto po艂膮czony z akcjami humanitarnymi, wtedy jego zadaniem jest zwr贸cenie uwagi na dany problem, nag艂o艣nienie, a konsekwencji rozwi膮zanie k艂opotliwej kwestii. Fotoreporta偶 za sw膮 podstawow膮 funkcj臋 ma komunikowanie. Tak jak ka偶dy komunikat, fotoreporta偶 ma swojego nadawc臋, kod, kana艂 i odbiorc臋. Nadawc膮 jest fotograf, koduj膮cy informacje, kt贸r膮 przekazuje poprzez kana艂 papieru 艣wiat艂oczu艂ego聽 odbiorcy. Proces ten sprawia, 偶e聽 fotografia jest dzia艂alno艣ci膮 intelektualn膮. Fotograf w odpowiedni do swojego zamys艂u przekszta艂ca informacje. Mo偶e wykona膰 zdj臋cie z okre艣lonej perspektywy, w okre艣lonym 艣wietle. Ma jaki艣 zamiar, intencj臋, chce przedstawi膰 dany obiekt. W przypadku fotoreporta偶u, dokonuje odpowiedniej selekcji zdj臋膰, tworzy pewien komplet. Poprzez te czynno艣ci obja艣nia odbiorcy rzeczywisto艣膰, kt贸ry to interpretuje przekazany mu komunikat.

Fotoreporta偶 jest publicystyk膮. Na艣wietla fakty i sytuacje. Zawiera w sobie wiedz臋 o spo艂ecze艅stwie, ludziach, sytuacji, kt贸r膮 przedstawia. Podobnie jak artyku艂 w gazecie opowiada historie. Wykorzystuje inny 艣rodek wyrazu, ale efekt jest podobny: odbiorca otrzymuje informacje, dociera do niego komunikat, w przypadku artyku艂u s艂owny, w fotoreporta偶u wizualny. Tak jak publicystyka fotoreporta偶聽 mo偶e by膰 zabarwiony manipulacj膮, gro藕na poniewa偶 bardzo cz臋sto odbiorca nie jest jej 艣wiadomy. Fotoreporta偶e sk艂adaj膮ce si臋 wy艂膮cznie ze zdj臋膰 i zminimalizowanych podpis贸w pod nimi, daj膮 wra偶enie najbardziej autentycznego przekazu, poniewa偶 wydaj膮 si臋 czyst膮 rejestracj膮 rzeczywisto艣ci, rejestracj膮 bez 艣lad贸w tw贸rcy. Fotografie traktowane s膮 jako ramy, w kt贸rych zamkni臋ty jest obraz 艣wiata. Przez zdj臋cie widz patrzy na wycinki rzeczywisto艣ci. Odbi贸r tre艣ci fotografii odbywa si臋 sprawnie i automatycznie, podobnie jak na zasadzie rozumienia ojczystego j臋zyka (B. von Brauchitsch 2004). Jednak fotoreporta偶, jak ka偶dy komunikat, nie jest odporny na manipulacj臋. W tym przypadku mo偶e聽 przejawia膰 si臋 w odpowiedniej kolejno艣ci zdj臋膰, czy te偶 ju偶 samym ich wyborem. Niebezpiecze艅stwo manipulacji kryje si臋 jednak przede wszystkim w s艂ownych obja艣nieniach pod zdj臋ciami, lub komentarzem, kt贸rym czasem fotoreporta偶 jest opatrzony. Fotografia, w miar臋 rozwoju metod uwieczniania 艣wiata, przez d艂ugi czas uwa偶ana za medium gwarantuj膮ce autentyczno艣膰, staje si臋 mniej wiarygodna. B臋d膮c pocz膮tkowo form膮 kontrolowania 艣wiata czasem staje si臋 narz臋dziem jego przekszta艂cania.

Fotoreporta偶 jako komunikat wizualny jest niezwykle sugestywny. Fotografia rejestruje moment, pozwala przypatrze膰 si臋 z bliska, przeanalizowa膰 jedn膮 chwile. Fotoreporta偶 tym r贸偶ni si臋 od filmu tym, 偶e wydziela, zamra偶a momenty; ludzki gest, wyraz twarzy, okre艣lony wycinek rzeczywisto艣ci, gdy film pokazuje je jako zwarta, p艂ynn膮 ca艂o艣膰. W przeciwie艅stwie do filmu, w fotoreporta偶u momenty s膮 wydzielone, mo偶emy dok艂adnie przeanalizowa膰 ka偶de ujecie. Zatrzyma膰聽 si臋 przed danym nam przedstawieniem 艣wiata, kt贸ry wedle intencji tw贸rcy zawiera okre艣lony komunikat. Zwraca uwag臋 na okre艣lony problem. Przy czym si艂a fotoreporta偶u zale偶y od realno艣ci z jak膮 opowiada histori臋. Ma przenie艣膰 odbiorc臋 w rzeczywisto艣膰, kt贸r膮 przedstawia. Ma dzia艂a膰 na jego zmys艂y. Poniek膮d, zgodnie z twierdzeniem Marshalla Mcluhan鈥檃, fotografia, podobnie jak inne media ma stanowi膰 przed艂u偶enie biochemicznej natury cz艂owieka, przed艂u偶enie jego zmys艂贸w (Czartoryska 2005).

Doskona艂ym przyk艂adem analizowanego typu komunikatu wizualnego s膮 fotoreporta偶e Jana 艩ibika. W swojej tw贸rczo艣ci postawi艂 sobie za cel przede wszystkim informowanie ludzi na 艣wiecie o sytuacji w innych, cz臋sto biedniejszych pa艅stwach, uwra偶liwianie na krzywd臋 bli藕niego. Poprzez komunikat jakim jest fotografia informuje o problemach innych, by nast臋pnie podj膮膰 pr贸b臋 pomocy. Sam m贸wi o wykonywanej przez siebie pracy Fotografia daje mi uczucie, 偶e robi臋 co艣 u偶ytecznego. Niedu偶o, co niekt贸rzy ludzie uwa偶aj膮 i uznaj膮 (http://www.sibik.cz/profil.htm)

Jan 艩ibik to jeden z najbardziej znanych czeskich fotoreporter贸w. Urodzi艂 si臋 w Pradze, 15 kwietnia 1963 roku. S艂aw臋 zyska艂 dzi臋ki fotoreporta偶om z konflikt贸w wojennych w Czeczenii, Ruandzie, Sierra Leone, Afganistanie, , Bo艣ni, Kosowie. Fotografowa艂 koniec komunizmu w Europie, upadek muru berli艅skiego,聽 kl臋ski g艂odowe w Sudanie, Somalii i Etiopii, pogrzeb Jana Paw艂a II, konflikt w Palestynie jak r贸wnie偶 tragedie po przej艣ciu tsunami w 2005 roku na Sri Lance oraz huraganu Katrina w Nowym Orleanie. W swoim dorobku ma ponad 200 podr贸偶y do wszystkich zak膮tk贸w 艣wiata. Pracowa艂 chocia偶by w Afryce, w Rosji, na聽 Kubie, w Japonii oraz Po艂udniowej Korei.

W swoich pracach Jan 艩ibik koncentruje si臋 przede wszystkim na tematyce spo艂ecznej. Jego fotografie ukazuj膮 problemy ludzi. Na pierwszym planie zdj臋膰, wykonanych przez 艩ibik鈥檃聽 znajduje si臋 cz艂owiek i jego problemy, prawie zawsze tragiczne; choroby, 艣mier膰 w czasie wojen, konflikty zbrojne, rewolucje spo艂eczne, g艂贸d, kalectwo, cierpienie. Fotoreporta偶e zazwyczaj opatrzone s膮 komentarzem, w kt贸rych sam autor wyja艣nia przyczyn臋 zaistnia艂ej sytuacji zobrazowanej w jego pracy. Jan 艩ibik聽 w swej tw贸rczo艣ci nawi膮zuje do humanitarnej koncepcji fotoreporta偶u. Jego prace maj膮 za cel zakomunikowanie 艣wiatu o okre艣lonym problemie. Tworzy nie tylko zdj臋cia, publikacjom i wystawom prac, towarzysz膮 zakrojone na szeroka skale, akcje humanitarne. Fotografie staj膮 si臋 komunikatem o specjalnym znaczeniu i mocy, mog膮 uratowa膰 ludzkie 偶ycie.

W roku 2000 zorganizowa艂 akcje humanitarn膮 pod nazw膮 鈥濸odajcie r臋k臋 dzieciom z Sierra Leone鈥, dzi臋ki kt贸rej uda艂o si臋 zebra膰 dla g艂oduj膮cych dzieci oko艂o 1聽100聽000 KC. W聽 2004 r. kolejn膮, pod has艂em 鈥濩hc臋 jeszcze 偶y膰!鈥 ku pomocy chorym na AIDS w Odessie, kt贸ra przynios艂a ponad 900聽000 KC. Jan Szibik przez ca艂y rok dokumentowa艂 ci臋偶k膮 sytuacje chorych na Ukrainie. Celem zbi贸rki by艂o uzyskanie pieni臋dzy na zakup lek贸w, sprz臋tu diagnostycznego, 偶ywno艣ci oraz na聽 zapewnienie odpowiednich warunk贸w dla umieraj膮cych. Wystawie fotografii towarzyszy艂 film dokumentalny nakr臋cony przez dw贸ch czeskich re偶yser贸w Marek V铆tek i Radanem 艩pronglem. Jego ostatnia akcja ma na celu pomoc kobietom w Afryce; choruj膮cym na AIDS, zmuszanym do prostytucji, poni偶anym przez m臋偶czyzn. Za zebrane pieni膮dze kupowane s膮 lekarstwa, szkolne mundurki i przedmioty pierwszej potrzeby. Wystawa fotografii towarzyszy艂a s艂awnemu, czeskiemu, filmowemu festiwalowi w Karlovych Varach.

Jan 艩ibik traktuje swoj膮 prac臋 jako swoist膮 misj臋, celem kt贸rej jest pomoc potrzebuj膮cym. W jego wypowiedziach nie odnajdziemy patosu. Jak sam m贸wi Poprzez fotografie nieustannie spotykam si臋 z tward膮 rzeczywisto艣ci膮 i problemami innych ludzi. Dzi臋ki temu doceniam wi臋cej to co mam. Nie koncentruje si臋 na walorach artystycznych swoich fotografii, chodzi mu przede wszystkim o komunikowanie. Tak jak inni czo艂owi fotoreporterzy ma na uwadze przedstawienie okre艣lonego wycinka rzeczywisto艣ci. Koncentruje si臋 na rejestrowaniu wydarze艅, przekazywaniu komunikat贸w.

Bibliografia:

  1. Czartoryska U., Fotografia 鈥 mowa ludzka. Perspektywy teoretyczne, Gda艅sk 2005.
  2. Brauchitsch B., Ma艂a historia fotografii, Warszawa 2004.
  3. Kenneth Kobre, Photojournalism聽: The Professional鈥檚 Approach, 6th edition Focal Press, 2008.
  4. Kurowicki J., Fotografia jako zjawisko estetyczne, Toru艅 1999.
  5. http://www.vam.ac.uk/collections/photography/past_exhns/photojournalism/
  6. http://www.sibik.cz/

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Ludwik Fleck

Poprzedni wpis

Francisco Goya

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.