Automatycznie zapisany szkic

Feminizm socjalistyczny

()

Jest to jeden z g艂贸wnych nurt贸w zachodniego feminizmu, zwi膮zany z przekonaniem, i偶 ucisk kobiet nie jest efektem dzia艂a艅 jednostek, lecz produktem spo艂eczno-ekonomicznego systemu, w jakim ludzie 偶yj膮 (red. J. Derek, Bielsko-Bia艂a 2006, s. 468). G艂osi on, i偶 kobiety s膮 w pa艅stwie kapitalistycznym obywatelami drugiej kategorii, poniewa偶 eksploatacja ludzi pracy w tym systemie k艂adzie specyficzny nacisk na wyzysk kobiet. Dlatego te偶 postuluje on zmian臋 nie tylko stosunk贸w w艂asno艣ci 艣rodk贸w produkcji, ale te偶 w og贸le wszystkich form spo艂ecznego do艣wiadczenia. Wi膮偶e si臋 to z przekonaniem feministek socjalistycznych, i偶 opresja kobiet tkwi w ca艂o艣ci spo艂ecznych praktyk kapitalizmu (M. Humm, Warszawa 1993, s. 69). Feminizm socjalistyczny powsta艂 g艂贸wnie pod wp艂ywem niezadowolenia feministek z marksistowskich kategorii zwi膮zanych z p艂ci膮 kulturow膮. Nie aprobowa艂y one bowiem tendencji marksizmu do uznawania opresji kobiet za spraw臋 drugorz臋dn膮 w stosunku do opresji klasy robotniczej. Kategorie marksistowskie, jak zauwa偶y艂a feministka socjalistyczna Heidi Hartmann, 鈥瀗ie daj膮 odpowiedzi na pytanie, dlaczego konkretne osoby zajmuj膮 konkretne miejsca (kapitalizm przypisa艂 kobiety do gospodarstwa domowego a m臋偶czyzn do miejsca pracy 鈥 przyp. autorka). Nie wyja艣niaj膮, dlaczego kobiety s膮 podporz膮dkowane m臋偶czyznom wewn膮trz i na zewn膮trz rodziny i dlaczego nie jest na odwr贸t. Kategorie marksistowskie s膮 艣lepe na kategori臋 p艂ci鈥 (R. Putnam Tong, Warszawa 2002, s. 157-158). Dlatego te偶, pragn膮c przekroczy膰 ograniczenia my艣li feminizmu marksistowskiego, feministki socjalistyczne pr贸buj膮 wyja艣ni膰, w jaki spos贸b kapitalizm (w interakcji z patriarchatem) opresjonuje kobiety jeszcze bardziej ni偶 m臋偶czyzn. Ponadto za cel obieraj膮 obalenie nie tylko kapitalizmu ale tak偶e patriarchatu 鈥 ich zdaniem bowiem kobiety, aby pokona膰 si艂y opresji, musz膮 pokona膰 tych dw贸ch przeciwnik贸w jednocze艣nie (tam偶e, s. 158).

Feminizm socjalistyczny nie traktuje opresji ekonomicznej jako wt贸rnej, podobnie jak nie uwa偶a, 偶e wt贸rny jest wyzysk p艂ciowy. Nacisk k艂adziony jest tu raczej na system dominacji nad kobietami, jako wynikaj膮cy z konkretnych m臋skich interes贸w. M臋偶czy藕ni bowiem, aby t臋 dominacj臋 utrzyma膰, stworzyli sie膰 instytucji. W nurcie tym poj臋cie klasy zosta艂o poszerzone o poj臋cie p艂ci kulturowej, podkre艣lany jest te偶 zwi膮zek podzia艂u p艂ciowego z innymi p艂aszczyznami podzia艂贸w i sprzeczno艣ci w spo艂ecze艅stwie (M. Humm, Warszawa 1993, s . 69 oraz K. 艢l臋czka, Ktowice 1999, s. 384). Niekt贸rzy okre艣laj膮 Feminizm socjalistyczny jako swoiste studia historyczne o pracy kobiet, z akcentem na trosk臋 o konkretno艣膰 historycznego opisu i unikanie abstrakcyjnych, ahistorycznych rozwa偶a艅 (K. 艢l臋czka, Katowice 1999, s. 384).

Automatycznie zapisany szkic

Do g艂贸wnych autorek feminizmu socjalistycznego nale偶y z pewno艣ci膮 zaliczy膰: Juliet Mitchell, Margaret Benston, Evelyn Reed, Sheil臋 Rowbotham (czo艂owa angielska feministka i wielki autorytet w Wielkiej Brytanii), Michelene Wandor, Ann Ferguson i Zillah R. Eisenstein (tam偶e).

Automatycznie zapisany szkic

Jedn膮 z podstawowych r贸偶nic mi臋dzy feminizmem socjalistycznym a pozosta艂ymi kierunkami teorii feministycznych jest znaczenie, jakie feministki socjalistyczne przywi膮zuj膮 do zasady i instytucji demokracji. Kwesti膮 o znaczeniu podstawowym jest ich zdaniem nie tylko zagwarantowanie demokratycznej kontroli nad gospodark膮, ale tak偶e demokratycznej kontroli nad sfera prokreacji. Feministki socjalistyczne przeprowadzi艂y ostr膮 krytyk臋 sposob贸w, w jakie formy organizacji politycznej odtwarzaj膮 wszelkie podzia艂y, w tym p艂ciowe. Jedn膮 z alternatywnych form politycznej organizacji spo艂ecze艅stwa jest tu 鈥瀌emokracja bezpo艣rednia鈥, polegaj膮ca na tym, 偶e w podejmowaniu decyzji bior膮 udzia艂 wszyscy cz艂onkowie danej grupy (E. Stryjek, http://interia360.pl/artykul/femino-ideologiczny-areopag,7728).

Feministki socjalistyczne szczeg贸lnie mocno podkre艣laj膮 zar贸wno historyczno-konkretne zr贸偶nicowanie kobiet, jak i to, i偶 wszystkie kobiety maj膮 wsp贸lne do艣wiadczenia (tam偶e, s. 385):

  1. odsuni臋cie od w艂adzy 鈥 czyli podporz膮dkowanie, a cz臋sto wr臋cz ucisk, uciemi臋偶enie lub zniewolenie,
  2. negowanie warto艣ciotw贸rczego charakteru ich pracy w domu,
  3. gorsze traktowanie kobiet w systemie zarobkowym, co skutkuje:
  • znacznie ni偶szymi p艂acami,
  • przydzielaniem kobietom zaj臋膰 wyj膮tkowo wyczerpuj膮cych, nu偶膮cych i ot臋piaj膮cych,
  • niedopuszczaniem kobiet do stanowisk w zarz膮dzaniu,
  1. brak u艂atwie艅 w prowadzeniu gospodarstwa domowego i opiece nad dzie膰mi,

Ostatecznie feministki radykalne konkluduj膮, i偶 za ucisk i wyzysk kobiet odpowiedzialny jest system spo艂eczny, oparty na klasowych mechanizmach wyzysku, w kt贸rym co prawda dominuj膮 m臋偶czy藕ni, ale m臋偶czy藕ni klas panuj膮cych. Rozr贸偶nienie to jest tu podkre艣lane, poniewa偶 tak偶e cz臋艣膰 m臋偶czyzn pada ofiar膮 tego wyzysku. Niestety jednak i ci wyzyskiwani przy艂膮czaj膮 si臋 w wielu kwestiach do opresor贸w, powoduj膮c sytuacj臋, w kt贸rej kobiety cierpi膮 w dw贸jnas贸b 鈥 od ucisku klasowego i p艂ciowego (tam偶e, s. 386). Dzi臋ki po艂膮czeniu materializmu historycznego z narz臋dziami psychoanalizy, wyja艣nia Feminizm socjalistyczny 鈥瀠wewn臋trznion膮 opresj臋鈥 kobiet 鈥 pow贸d dla kt贸rego kobiety 艂atwo si臋 podporz膮dkowuj膮, a rzadko otwarcie buntuj膮 (M. Humm, Warszawa 1993, s. 70).

Celem dalekosi臋偶nym feminizmu socjalistycznego jest zupe艂ne zniesienie nier贸wno艣ci spo艂ecznej p艂ci i zwi膮zanego z tym wyzysku kobiet. To za艣 wymaga zniwelowania skutk贸w czysto biologicznie uwarunkowanego upo艣ledzenia kobiet 鈥 kobiety bowiem nie mog膮 by膰 pozostawione same sobie z problemem rodzenia i opieki nad dzie膰mi, czy z innymi, wyst臋puj膮cymi jedynie u kobiet utrudnieniami 偶yciowymi. Konieczne jest wi臋c zbudowanie spo艂ecze艅stwa socjalistycznego (tutaj feminizm 艂膮czy si臋 z socjalizmem) (K. 艢l臋czka, Katowice 1999 s. 387-388). Warunkiem wyzwolenia kobiet jest wi臋c rewolucja spo艂eczna (kulturowa i socjalistyczna), oraz stworzenie nowej kobiety (red. J. Derek, Bielsko-Bia艂a 2006, s. 468).

Sprecyzowane cele feminizmu socjalistycznego w wersji pochodz膮cej z Wielkiej Brytanii wygl膮daj膮 nast臋puj膮co (za Amand膮 Sebastyen, K. 艢leczka, Katowice 1999, s. 409):

  1. r贸wna p艂aca,
  2. r贸wna edukacja i szansa na zatrudnienie,
  3. bezp艂atne ca艂odobowe o艣rodki opieki nad ma艂ymi dzie膰mi,
  4. bezp艂atne 艣rodki antykoncepcyjne i aborcja na 偶膮danie,
  5. samodzielno艣膰 materialna i prawna,
  6. koniec dyskryminowania lesbijek i prawo kobiet do swobodnego okre艣lania swej orientacji seksualnej,
  7. uwolnienie od zastraszania i gro偶enia u偶yciem przemocy 鈥 kres m臋skiej agresji i dominacji.

Bibliografia:

  1. Humm M, S艂ownik teorii feminizmu, Warszawa 1993.
  2. Putnam Tong R., My艣l feministyczna. Wprowadzenie, Warszawa 2002.
  3. S艂ownik my艣li spo艂eczno-politycznej, p. red. J. Dereka, Bielsko-Bia艂a 2006.
  4. 艢l臋czka K, feminizm. Ideologie i koncepcje spo艂eczne wsp贸艂czesnego feminizmu, Katowice 1999.

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Feminizm radykalny

Poprzedni wpis

殴r贸d艂a polskiego feminizmu

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.