Ewolucjonizm

Ewolucjonizm

Poj臋cie ewolucjonizmu mo偶emy definiowa膰 na trzech p艂aszczyznach: biologicznej, filozoficznej i socjologicznej.Z biologicznego punktu widzenia, ewolucjonizm to nauka, kt贸ra zajmuje si臋 badaniem rozwoju 艣wiata organicznego. Dok艂adniej, zwraca uwag臋 na przyczyny, kierunki i przebieg tego rozwoju. Na ewolucjonizm biologiczny sk艂adaj膮 si臋 r贸偶ne, lekko odmienne niekiedy od siebie teorie ewolucji, kt贸re ulegaj膮 zmianie wraz z rozwojem nauki. Jego przedstawicielem by艂 Charles Darwin (1809-1882) 鈥 najwa偶niejszy XIX-wieczny biolog i pierwszy badacz teorii ewolucjonistycznej.

Ewolucjonizm to proces, kt贸ry polega na nieustannym i ci膮g艂ym przystosowywaniu si臋 偶yj膮cych na 艣wiecie organizm贸w do zmieniaj膮cego si臋 otoczenia, przede wszystkim do jego warunk贸w.

Pierwszy szkic darwinowskiej teorii pojawi艂 si臋 w 1844 roku. Szerszej publiczno艣ci ukaza艂 si臋 dopiero w 1858 roku, kiedy to Alfred R. Wallach, brytyjski biolog, przedstawi艂 Darwinowi swoj膮 rozprawk臋, w kt贸rej to zgadza艂 si臋 z jego pogl膮dami. Rok p贸藕niej sensacj臋 wywo艂a艂a ksi膮偶ka O powstaniu gatunk贸w, w kt贸rej to Darwin przedstawi艂 swoj膮 teori臋 ewolucji:

  1. Zasada bezkierunkowej zmienno艣ci powszechnej 鈥 ka偶dy gatunek jest jedyny w swoim rodzaju; wyr贸偶nia si臋 swoj膮 odr臋bno艣ci膮; nie ma na 艣wiecie dw贸ch takich samych gatunk贸w.
  2. Zasada rozrodczo艣ci 鈥 rozmna偶anie gatunk贸w zachodzi w post臋pie geometrycznym, a to dlatego, poniewa偶 nie wszystkie osobniki s膮 w stanie prze偶y膰.
  3. Walka o byt 鈥 jedynie najsilniejszy i najlepiej przystosowany osobnik ma szanse na prze偶ycie. Osobniki s艂absze b臋d膮, przez 艣rodowisko w kt贸rym 偶yj膮, eliminowane.
  4. Dziedziczenie 鈥 potomstwo osobnik贸w doros艂ych otrzymuje od swoich rodzic贸w materia艂 genetyczny, w kt贸rym zapisane s膮 m. in. cechy przystosowawcze, dzi臋ki kt贸rym b臋d膮 mog艂y prze偶y膰.

Ta naukowa praca podzieli艂a naukowc贸w na 2 grupy.聽 Jedna zgadza艂a si臋聽 z jejautorem i przyj臋艂a jego teori臋 jako co艣 nowego lecz w pe艂ni prawdziwego, druga grupa natomiast gwa艂townie si臋 jej sprzeciwi艂a i stara艂a si臋 j膮 zwalczy膰.

Karol Darwin wywo艂a艂 tym samym dyskusj臋 naukow膮, kt贸ra ogarn臋艂a ca艂y 艣wiat. Zacz臋to zastanawia膰 si臋 nad pocz膮tkami ludzkiego istnienia. W prasie ukazywa艂y si臋 zwi膮zane z tym tematem liczne karykatury biologa oraz 偶arty na jego temat.

 

Ewolucjonizm

Ewolucjonizm聽 – Karykatura Karola Darwina

 

W socjologii ewolucjonizm zaznaczy艂 si臋 jako kierunek XIX-wieczny, kt贸ry czerpa艂 z za艂o偶e艅 biologicznych i filozoficznych. G艂osi艂 tez臋 zmienno艣ci 偶ycia wed艂ug stopni 鈥 od form ni偶szych, prostszych do form wy偶szych i bardziej z艂o偶onych. Wed艂ug niego ewolucja kulturowa jest odpowiedzialna za wszelkie procesy, kt贸re dokonuj膮 si臋 na p艂aszczy藕nie spo艂ecze艅stwa.

Trzecim rodzajem ewolucjonizmu jest ewolucjonizm filozoficzny, kt贸rego okres 艣wietno艣ci przypada na II po艂ow臋 XIX wieku. Dotyczy on tak偶e nauk spo艂ecznych. Pod prawa ewolucji biologicznej podci膮ga zasady, formy i struktur臋 rzeczywisto艣ci kulturowej i聽 spo艂ecznej. Wywodzi si臋 przede wszystkim od Herberta Spencera, kt贸ry wskazywa艂 podobie艅stwa pomi臋dzy 偶ywym organizmem a spo艂ecze艅stwem. Wed艂ug ewolucjonizmu nauk spo艂ecznych struktura wsp贸艂czesno艣ci ulega rozwojowi rzeczy i zjawisk, tak jak ewoluowa艂 艣wiat od swoich pocz膮tk贸w. Zadaniem jego jest wyja艣nienie pewnych zjawisk na drodze 艣wiatowego post臋pu. Do jego klasycznych tw贸rc贸w zaliczamy: w/w Herberta Spencera, Augusta Comte, Emila Durkheima, Lewisa Morgana oraz Edwarda Taylora.

艢wiat ulega stopniowym zmianom. Jest to proces ci膮g艂y i odbywa si臋 w jednym kierunku, wed艂ug okre艣lonego schematu. S膮 to zmiany na punkcie ilo艣ciowym i jako艣ciowym. Zachodz膮 bardzo naturalnie, tak jak np. zmiany kulturowe. Wraz z kolejnymi epokami kultura dostosowuje swoj膮 form臋 do aktualnie potrzebnych. Jej elementy, wierzenia, zwyczaje, praktyki, przechodz膮 modyfikacj臋 tylko na niewielkim szczeblu.

Edward Taylor, ameryka艅ski antropolog, tw贸rca Bada艅 nad wczesn膮 histori膮 gatunku ludzkiego i rozwoju cywilizacji, twierdzi艂 偶e wszelkie twory instytucjonalne cz艂owieka nak艂adaj膮 si臋 na siebie w ten sam spos贸b na ca艂ym 艣wiecie. Nie wa偶ne s膮 tutaj aspekty r贸偶nic j臋zykowych czy rasowych, lecz istotna jest podobna natura ludzi.

Lewis Morgan, ameryka艅ski antropolog kultury, tw贸rca bada艅 zatytu艂owanych Spo艂ecze艅stwo pierwotne. Schemat rozwoju rodziny, zajmowa艂 si臋 studiami nad histori膮 i kultur膮 plemion Indian Ameryki P贸艂nocnej 鈥 Irokez贸w. Wed艂ug niego rozw贸j odbywa si臋 na drodze do艣wiadczenia. Dzi臋ki stopniowemu gromadzeniu spostrze偶e艅 o 艣wiecie, wynalazkom czy odkryciom naukowym, ludzko艣膰 zaspokaja swoje potrzeby. Wyszed艂 tak偶e z za艂o偶enia, 偶e cz艂owiek przechodzi przez trzyetapowe stadium rozwoju:

  1. dziko艣膰 鈥 okres pocz膮tkowy 鈥 stopie艅 ni偶szy
  2. barbarzy艅stwo 鈥 stopie艅 艣redni
  3. cywilizacja 鈥 stopie艅 wy偶szy

Tym trzem stadiom odpowiadaj膮 trzy czynniki rozwoju:

  1. umiej臋tno艣膰 m贸wienia
  2. umiej臋tno艣膰 pos艂ugiwania si臋 narz臋dziami
  3. powstanie i rozw贸j instytucji spo艂ecznych

Piotr Chmielewski, jeden z polskich badaczy ewolucjonizmu kulturowego, w kilku punktach opisa艂 jego za艂o偶enia, kt贸re tak szeroko opisywali klasyczni ewolucjoni艣ci:

  1. Ewolucjonizm by艂 pierwszym kierunkiem naukowym, kt贸ry zak艂ada艂 istnienie og贸lnego procesu rozwojowego wyra偶onego przez zmiany w sferze spo艂ecznej czy kulturowej.
  2. Podejmuj膮c wyja艣nienie problemu, jakim by艂a ewolucja kultury, formu艂owa艂 jednocze艣nie prawa naukowe dotycz膮ce rozwoju i zmiany.
  3. Przyjmuj膮c za艂o偶enia 鈥瀙sychicznej jedno艣ci cz艂owieka鈥, generalnie przeciwstawia艂 si臋 wyja艣nianiu r贸偶nic kulturowych w kategoriach rasowych.
  4. Akcentuj膮c rol臋 czynnik贸w wewn臋trznych, przy wyja艣nianiu zmienno艣ci kulturowej nie pomija艂 roli wp艂yw贸w wewn臋trznych.
  5. Jako narz臋dziem maj膮cym dostarcza膰 obiektywnych danych i wynik贸w pos艂ugiwa艂 si臋 metod膮 por贸wnawcz膮, kt贸ra stanowi艂a odpowiednik technik eksperymentalnych i laboratoryjnych b臋d膮cych podstaw膮 nauk fizycznych.
  6. Ujmuj膮c rzecz najog贸lniej: ewolucjonizm klasyczny stanowi艂 warunek wst臋pny uprawniania systematycznej nauki o cz艂owieku, spo艂ecze艅stwie i kulturze.鈥 [J. Gajda, 1996, s. 48]

W obecnych czasach niekt贸re za艂o偶enia ewolucjonizmu zostaj膮 odrzucone b膮d藕

modyfikowane przez wsp贸艂czesnych badaczy. S膮 oni zdania, i偶 najlepiej jest najpierw dok艂adnie prze艣ledzi膰 rzeczywisto艣膰 by p贸藕niej mie膰 pewno艣膰 co, dlaczego i jak powsta艂o. Nie klasyfikuj膮 oni ewolucjonizmu jako kierunku 艣ci艣le historycznego.

Do grona wsp贸艂czesnych badaczy zagadnie艅 antropologii kulturowej, a wi臋c i ewolucjonizmu, zaliczy膰 nale偶y Leslie A. White鈥檃 oraz Juliana H. Stewarda.

Pierwszy z nich, White, chcia艂 aby analiza rzeczywisto艣ci kulturowej by艂a niezale偶na. Wed艂ug niej kultura jest ca艂o艣ci膮, na kt贸r膮 sk艂adaj膮 si臋 poszczeg贸lne, powi膮zane ze sob膮 zdarzenia. Przechodzi ona przez pewne stadia, zaspokajaj膮c w ten spos贸b potrzeby cz艂owieka. Stadia te we wszystkich kulturach s膮 takie same i przebiegaj膮 w identyczny spos贸b. Rozw贸j tworzy dan膮 kultur臋 i jest uwarunkowany jej stanem poprzednim. Zachodzi on od form ni偶szych ku wy偶szym, we wszystkich spo艂ecze艅stwach.

Bibliografia:

  1. http://www.sciaga.pl/tekst/21684-22-antropologia_kulturowa_wyklady
  2. http://pl.wikipedia.org/wiki/Ewolucjonizm_(nauki_spo%C5%82eczne)
  3. J. Gajda, Wprowadzenie do wiedzy o kulturze, Lublin 1996.

Dualizm kartezja艅ski

Poprzedni wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.