Asteriks

()

Asteriks to imi臋 bohatera i jednocze艣nie tytu艂 przygodowej serii komiksowej autorstwa dw贸ch francuskich autor贸w 鈥 scenarzysty polskiego pochodzenia Ren茅 Goscinny鈥檈go i rysownika Alberta Uderzo. Pierwsza przygoda Asteriksa zosta艂a zaprezentowana czytelnikom w 1959r. na 艂amach francuskiego pisma Pilote i od razu zdoby艂a sympati臋 i popularno艣膰 nie tylko w rodzimej Francji. Od tego czasu ukaza艂y si臋 trzydzie艣ci trzy komiksowe albumy o Asteriksie, a o popularno艣ci przyg贸d Asteriksa na ca艂ym 艣wiecie 艣wiadcz膮 jego t艂umaczenia na ok. 60 j臋zyk贸w, w tym na j臋zyk 艂aci艅ski, arabski, esperanto i gaelicki (najstarszy 偶ywy j臋zyk Szkocji ) oraz, 偶e istniej膮 tak偶e t艂umaczenia poszczeg贸lnych tom贸w na takie niemieckie dialekty, jak berli艅ski, szwabski, dolnoniemiecki, kolo艅ski, sakso艅ski, palatynacki, turyngijski, westfalski, schwyzerd眉tsch, tyrolski i wiede艅ski. Istniej膮 tak偶e ju偶 wznowienia tych t艂umacze艅. W Polsce albumy wydaje wydawnictwo Egmont Polska, kt贸re wyda艂o j膮 w dw贸ch seriach: bia艂ej (1990-1997) i granatowej z leksykonem (1997-2007). Jako jedna z niewielu seria komiksowa Asteriks doczeka艂a si臋 trzech spektakularnych ekranizacji fabularnych w postaci film贸w aktorskich z plejad膮 艣wiatowej s艂awy aktor贸w, jak Gerard Depardieu, Roberto Benini, Alain Delon, Claudia Cardinale, Jean-Claude van Damme: w 1999r. film pt. Asterix i Obelix kontra Cezar, w kt贸rym wykorzystano w膮tki z album贸w Przygody Gala Asteriksa, Asteriks i Goci, Asteriks Legionista, Asteriks i Kocio艂ek oraz Wr贸偶bita; w 2002r. film pt. Asterix i Obelix: Misja Kleopatra w oparciu o album Asteriks i Kleopatra, w 2008r. film pt. Asteriks na olimpiadzie produkcji niemiecko-hiszpa艅sko-francuskiej. Na podstawie album贸w powsta艂o te偶 osiem film贸w animowanych (1967, 1968, 1976, 1985, 1986, 1989, 1994, 2006) oraz kilka gier komputerowych.
Imi臋 Asteriks (franc. Ast茅rix) pochodzi od s艂owa ast茅risque lub asteroide, oznacza gwiazd臋, asteroid, planetoid i wskazuje na moc i si艂臋 tytu艂owego bohatera.
Asteriks to seria rozgrywaj膮cych si臋 w 50r. przed nasz膮 er膮 przyg贸d Gal贸w z jedynej wioski, kt贸ra opar艂a si臋 w贸wczas inwazji Juliusza Cezara. Bohaterem serii jest ma艂y wzrostem, ale wielki duchem wojownik w he艂mie ze skrzyd艂ami, Gal Asteriks, kt贸remu towarzyszy dobroduszny i prostolinijny osi艂ek Obeliks. Reszta postaci, pojawiaj膮cych si臋 na drugim planie, tworzy reprezentacj臋 nieudolnie rz膮dzonego spo艂ecze艅stwa, wewn臋trznie sk艂贸conego, ale tworz膮cego monolit w wypadku konfliktu zewn臋trznego . Akcja poszczeg贸lnych album贸w skupia si臋 wok贸艂 podr贸偶y bohater贸w do r贸偶nych kraj贸w i ich przyg贸d, kt贸re ka偶膮 uczestniczy膰 im w przedsi臋wzi臋ciach podobnych do tych, kt贸rymi emocjonuj膮 si臋 ludzie naszej epoki niezale偶nie od kraju, czyli rozboj贸w, porwa艅, udzia艂u w quizach i konkursach, oddawaniu si臋 przyjemno艣ciom i rozrywkom takim, jak np. biesiadowanie. Wszystkie awantury i przygody bohater贸w ko艅cz膮 si臋 happy endem. Nie s膮 to jednak zwykle historyjki dla m艂odych czytelnik贸w. Zosta艂y one tutaj nasycone aluzjami i grami s艂ownymi, kt贸re cz臋sto zrozumie膰 mo偶e tylko odbiorca, posiadaj膮cy odpowiedni膮 wiedz臋 藕r贸d艂ow膮 z dziedziny literatury klasycznej, historii, geografii, 艂aciny, kultury, muzyki, znajomo艣ci Biblii i 偶ycia wojskowego. Ta jest przy recepcji tekst贸w omawianej serii niezb臋dna i regularnie aktywizowana, i taki odbiorca 艂atwiej dostrze偶e przemycone w艂a艣ciwe tre艣ci, a odszyfrowanie ich pomo偶e w odkryciu zamierzonego doskona艂ego komizmu opowie艣ci. Natomiast ma艂y i m艂ody czytelnik ich nie odkryje, ale ma szans臋 sw膮 wiedz臋 ze wspomnianych dziedzin poszerzy膰.
Powszechn膮 fascynacj臋 Asteriksem t艂umaczy si臋 tym, i偶 jego niepokorni i niepokonani bohaterowie symbolizowali skuteczny op贸r wobec w艂adzy. I tak walka galijskiej wioski z okupantem, czyli z Rzymianami, raz mog艂a by膰 metafor膮 francuskiego (i nie tylko) ruchu oporu w walce z nazistami a innym razem symbolem rewolty w 1968 roku. Tak wi臋c miliony ludzi mog艂y si臋 z bohaterskimi Galami uto偶samia膰. Najwa偶niejszym argumentem przemawiaj膮cym za warto艣ci膮 tej serii komiksowej jest zamierzony tutaj przez autor贸w uniwersalizm przeznaczenia tego komiksu. Asteriks jest bowiem komiksem dla dzieci i doros艂ych, kt贸rego protagoni艣ci stali si臋 w historii Europy postaciami mitycznymi. Asteriks w艣r贸d komiks贸w uchodzi za seri臋 ponadpokoleniow膮 w艂a艣nie o charakterze mitycznym Bior膮c pod uwag臋 aspekt kulturowo-historyczny, mo偶na wyr贸偶ni膰 dla tej serii komiksowej nast臋puj膮ce cechy:

  1. Uchodzi ona za kamie艅 milowy zar贸wno francuskiej, jak i mi臋dzynarodowej historii komiksu. Okre艣la mianowicie pocz膮tek wa偶nego okresu w historii: od roku 1959 (od ukazania si臋 na 艂amach magazynu Pilote kr膮g odbiorc贸w nie obejmuje ju偶 tylko m艂odzie偶y. Wp艂yw autora tego tekstu komiksowego ma tak du偶e znaczenie, 偶e m贸wi si臋 o 鈥瀍rze Goscinny鈥檈go鈥 w pisaniu historii komiksowych.
  2. Po drugie, Asteriks jest w odr贸偶nieniu od innych znanych na ca艂ym 艣wiecie i r贸wnie偶 popularnych komiks贸w, takich jak Kaczor Donald czy Myszka Mickey, dzie艂em wa偶nym pod wieloma aspektami, kt贸re j臋zykowo (i graficznie) tworzy i parodiuje zar贸wno histori臋, jak i 偶ycie codzienne. Parodyjny charakter przypisuje si臋 tej serii m.in. poprzez przenoszenie tera藕niejszych problem贸w do staro偶ytnej Galii, gdzie absurdalno艣膰 niekt贸rych wsp贸艂czesnych zjawisk ukazuje si臋 dopiero poprzez anachronizmy.

Jest to komiks bardzo zabawny, pe艂en dyskretnie i inteligentnie przemyconych 偶art贸w j臋zykowych oraz wielostronnej wiedzy o epoce antycznej, ale te偶 posiadaj膮cy dyskretny m膮drze podany dydaktyzm, skupiony na sferze 偶ycia codziennego. To przede wszystkim jest najwi臋ksz膮 warto艣ci膮 komiksu Uderzo鈥檃 i Goscinnego, a wszelkie gry s艂owne, aluzje, cytaty, odniesienia do dziedzictwa kultury i do jej osi膮gni臋膰 stanowi膮 jego 鈥瀍kskluzywne opakowanie鈥 . Aluzje te dotycz膮 zakotwiczonej w zbiorowej 艣wiadomo艣ci konkretnej spo艂eczno艣ci wiedzy i najbardziej popularnych stereotyp贸w dotycz膮cych innych kultur. Autorzy stworzyli zatem inteligentnie i z humorem literatur臋 rozrywkow膮 o najwy偶szym poziomie obrazu i s艂owa.

Przegl膮d prac naukowych, kt贸rych przedmiotem bada艅 jest seria komiksowa Asteriks, dowodzi, 偶e jest ich niewiele w stosunku do deklarowanej popularno艣ci i warto艣ci tej serii. Jednak na uwag臋 zas艂uguj膮 powa偶ne i licz膮ce si臋 w Europie opracowania. Na uwag臋 zas艂uguj膮 opracowania o charakterze kulturoznawczo-charakterologicznym podkre艣laj膮ce wierno艣膰 serii Asteriks 藕r贸d艂om historycznym i dokonuj膮ce na podstwaie ca艂ej serii Asteriks pr贸b odtworzenia w bardzo szczeg贸艂owy i wyczerpuj膮cy spos贸b zwyczaj贸w staro偶ytnych mieszka艅c贸w teren贸w Francji (stroje, 艣wi臋ta, ta艅ce, potrawy). Ponadto interesuj膮ce staj膮 si臋 analizy ca艂ej plejady postaci drugoplanowych wyst臋puj膮cych w albumach tego komiksu i podkre艣lanie eleganckiego i subtelnego sposobu przedstwienie ich stereotypowo艣ci na kartach serii. Udowadnia si臋 tym samym warto艣膰 tej serii b臋d膮cej apoteoz膮 porozumienia mi臋dzynarodowego, tolerancji i pokoju.
Wraz z fal膮 krytyki gatunku tekstu komiksowego w og贸le (w latach 60 i 70 ubieg艂ego stulecia) szczeg贸lnie ze strony niemieckich pedagog贸w wsp贸艂istnia艂a grupa dydaktyk贸w b臋d膮cych obro艅cami komiksu, dyskutuj膮ca mo偶liwo艣膰 wykorzystania go jako cennego materia艂u dydaktycznego w kszta艂towaniu kompetencji estetycznego postrzegania 艣wiata przez m艂odzie偶 i dzieci . Oczywi艣cie do dydaktyzacji mog艂yby nadawa膰 si臋 tylko komiksy charakteryzuj膮ce si臋 najwy偶szym poziomem obrazu i s艂owa. Do nich zaliczono bezsprzecznie przede wszystkim seri臋 Asteriks i polecano jako alternatywny atrakcyjny materia艂 na lekcje historii lub j臋zyka.
Asteriks jest jednym z najpopularniejszych komiks贸w 艣wiata , jednym z najwa偶niejszych i najlepszych w historii komiksu ; ten 鈥瀔omiks 鈥 bestseller鈥 nazywany jest 鈥瀔lasykiem w艣r贸d komiks贸w鈥 鈥瀢ielkim i wybitnym komiksem鈥 , zalicza si臋 go do 鈥瀔omiks贸w niezwyk艂ych鈥 i traktuje jako 鈥瀎enomen w kulturze masowej鈥 . Jest nadto 鈥瀔omiksem artystycznym鈥, kt贸ry wni贸s艂 鈥瀋o艣 nowego w obr臋b sztuki opowiadania obrazkami. A nie o wszystkich spo艣r贸d uznanych autor贸w wsp贸艂czesnego komiksu mo偶na powiedzie膰 to samo鈥 .

J臋zyk gaelicki (G谩idhlig) jest jednym z trzech j臋zyk贸w u偶ywanych w Szkocji przez 80 ty艣. Szkot贸w. Zwany Highland Scots i nale偶y do grupy j臋zyk贸w celtyckich (por. http://ewszkocja.republika.pl, aktualizacja 12.12.2007).

Bibliografia:

  1. Por. Christiane Wagner (red.), Asterix. Herzlichen Gl眉ckwunsch! 35 Jahre Asterix. Das Jubil盲um-Album, Stuttgart 1994, s. 7.
  2. Por. Jerzy Szy艂ak , Komiks. Znak, Krak贸w 2000, s. 130.Idem.
  3. Ibidem, s. 25.
  4. Por. Wojciech Obremski, Kr贸tka historia sztuki komiksu w Polsce (1945-2003), Toru艅 2005, s. 98.
  5. Por.. Andre Stoll, Asterix, das Trivialepos Frankreichs. Bild und Sprachenartistik eines Besteseller-Comics, K艖ln 1974, s. 95-146.
  6. Jerzy Szy艂ak Komiks 鈥 艢wiat przerysowany. Gda艅sk 1998, s. 80-83.
  7. Idem.
  8. Caract茅ristiques et coutumes de nos anc锚tres les Gaulois selon Ast茅rix, (O zwyczajach naszych przodk贸w wg Asteriksa, por. http://www.hausarbeiten.de/faecher/hausarbeit/frc/20549 .html, aktualizacja 12.12.2007r.).
  9. L鈥檌mage des 茅trangers dans les albums d鈥橝st茅rix, (Obcokrajowcy w albumach Asteriksa), http://209.85.129.104/search, aktualizacja 12.12.2007r.).
  10. Por. np. Jutta Wermke, Wozu Comics gut sind? Theorie, Kritik, Geschichte. Frankfurt a.M. 1973; Jutta Wermke, Wozu Comics gut sind? Unterschiedliche Meinungen zur Beurteilung des Mediums und seiner Verwendung im Deutschunterricht. Kronberg Taunus 1979; Rudolf Greiner, Comics. Arbeitstexte f眉r den Unterricht, Stuttgart 1977; Dietrich Gr眉newald, Comics 鈥 Kitsch oder Kunst? Die Bildgeschichte in Analyse und Unterricht. Ein Handbuch zur Comic-Didaktik, Weinheim/Basel 1982 i Dietrich Gr眉newald/Winfred Kaminski (red.), Kinder- und Jugendmedien. Ein Handbuch f眉r die Praxis. Weinheim/Basel 1984. H.9, s. 29.
  11. R. Greiner, op. cit., s. 37-46; D.Gr眉newald/W.Kaminski, op. cit., s. 19-27 a tak偶e Rene van Royen i Sunnya van der Vegt- Asterix 鈥 die ganze Wahrheit [Ca艂a prawda o Asteriksie] M眉nchen 1998.
  12. Cytaty z Christiane Wagner (red.), Asterix. Herzlichen Gl眉ckwunsch! 35 Jahre Asterix. Das Jubil盲um-Album, Stuttgart 1994; Album okoliczno艣ciowy: Asterix. Was f眉r ein Fest!, Stuttgart 1995, J. Szy艂ak Komiks 鈥, op. cit. oraz W. Obremski op. cit..
  13. Wolfgang J. Fuchs/Reinhold Reitberger, Comics. Anatomie eines Massenmediums, M眉nchen 1970, s. 244.
  14. Por. tytu艂 A.Stoll, op. cit.
  15. J. Szy艂ak Komiks. op. cit. s 17-18.
  16. Ibidem, s.130.
  17. W.Obremski op. cit s. 94 i 102.
  18. Jerzy Szy艂ak, Komiks: 艣wiat przerysowany, Gda艅sk 1998, s. 111.

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Schopenhauer Arthur

Poprzedni wpis

Funkcjonalizm

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.