Alterglobalizm

Problemy terminologiczne

Termin 鈥瀉ntyglobalizm鈥, kt贸rego pierwotnie u偶ywano na okre艣lenie ruchu spo艂eczno -politycznego, to po艂膮czenie dw贸ch s艂贸w: 鈥瀏lobalizm鈥 鈥 od 鈥瀏lobalny鈥 czyli 艣wiatowy, powszechny, odnosz膮cy si臋 do ca艂ego 艣wiata, globu, oraz przedrostka 鈥瀉nty-鈥 oznaczaj膮cego opozycj臋, przeciwie艅stwo, przeciwstawienie, zwalczanie, zanegowanie. Termin rozpowszechni艂 si臋 w贸wczas, gdy ruch przejawia艂 ju偶 stosunkowo du偶膮 aktywno艣膰, wskutek wytworzenia si臋 pejoratywnej opinii oraz niew艂a艣ciwego wizerunku tego偶 ruchu (g艂贸wnie za spraw膮 medi贸w) oraz po艣rednio w wyniku samej specyfiki ruch, kt贸rego dzia艂alno艣膰 uwidacznia艂a si臋 g艂贸wnie w protestach, pochodach, blokadach, itp. Tote偶 ruch, przez przyj臋cie takiej w艂a艣nie metody dzia艂ania, do艣膰 szybko zacz膮艂 by膰 kojarzony z rozruchami, zamieszkami, itp., a wi臋c ze zjawiskami postrzeganymi raczej negatywnie przez spo艂ecze艅stwo, natomiast ch臋tnie rejestrowanymi i przekazywanymi przez media. O fakcie nieadekwatnego postrzegania ruchu mog膮 艣wiadczy膰 s艂owa os贸b publicznych. Jako przyk艂ad mo偶e pos艂u偶y膰 wypowied藕 Adama Michnika, kt贸ry podczas Mi臋dzynarodowego Klubu 鈥濸olityki鈥 stwierdzi艂, 偶e: Antyglobalizm to nic innego, jak pogardliwy antyamerykanizm, szczeg贸lnie modny w艣r贸d m艂odych ludzi w Europie Zachodniej […] Sprowadza si臋 on do tego, 偶e George鈥檃 W. Busha uwa偶a si臋 za wi臋ksze zagro偶enie dla 艣wiatowego pokoju, ni偶 Saddama Husseina […] To g艂upie, nieprawdziwe i niebezpieczne.

Pierwszym g艂o艣nym wydarzeniem w procesie formowania si臋 ruchu by艂, tzw. 鈥濻zczyt Ziemi鈥, kt贸ry mia艂 miejsce we Flamengo w Rio de Janeiro 1992 r. podczas Globalnego Forum Organizacji Pozarz膮dowych. Zebra艂o si臋 tam ok. 18 ty艣. ludzi z r贸偶nych stron 艣wiata. Dyskutowano, m.in. o rosn膮cych nier贸wno艣ciach spo艂ecznych, sp艂ycaniu i homogenizacji kultury, niszczeniu ma艂ych spo艂eczno艣ci i 艣rodowiska naturalnego.

Przyjmuje si臋, 偶e ukonstytuowanie si臋 ruchu nast膮pi艂o w wyniku takich wydarze艅, jak powstanie Indian w meksyka艅skim stanie Chiapas 1 stycznia 1994 roku, nieco p贸藕niejsze protesty organizacji pozarz膮dowych, zwi膮zk贸w zawodowych i komitet贸w obywatelskich przeciwko MAI (Multilateral Agreement on Investments 鈥 Wielostronny Uk艂ad d/s Inwestycji) oraz uliczne demonstracje w Seattle w listopadzie 1999 roku, gdzie g艂贸wnym celem protest贸w sta艂o si臋 WTO czyli World Trade Organization (艢wiatowa Organizacja Handlu), kt贸rego obrady uda艂o si臋 w贸wczas antyglobalistom sparali偶owa膰. Po tym wydarzeniu w wielu krajach naros艂a fala protest贸w przeciwko neoliberalnej polityce, otwieraj膮cej 艣wiat na dzia艂ania wielkich korporacji.

Og贸lna charakterystyka ruchu

Ruch nie ma 艣cis艂ej i jednoznacznej definicji. Najog贸lniej mo偶na okre艣li膰 alterlobalizm jako ruch spo艂eczno-polityczny, aktywny w r贸偶nych cz臋艣ciach 艣wiata, heterogeniczny ideowo i niejednolity organizacyjnie, kt贸ry za cel stawia sobie bardziej lub mniej radykaln膮 zmian臋 obecnych stosunk贸w ekonomicznych, spo艂ecznych, etc.

Dzi臋ki nowym formom komunikacji (zw艂aszcza Internetu), niemal niezauwa偶enie alterglobalizm sta艂 si臋 ruchem o zasi臋gu mi臋dzynarodowym. Z jego ideami identyfikuj膮 si臋 ludzie nie tylko r贸偶nych narodowo艣ci, ale te偶 z r贸偶nych kr臋g贸w kulturowych, wyznaniowych, spo艂ecznych, w r贸偶nym wieku, etc. Ruch jest niejednorodny, amorficzny i jednoczy w swym 艂onie ca艂e spektrum r贸偶nego typu innych ruch贸w i ugrupowa艅, a tak偶e jednostek i grup niezrzeszonych. Brak tu jakiejkolwiek zgodno艣ci, co do opcji politycznych lub d膮偶e艅 spo艂ecznych, a wszelka zbie偶no艣膰 mo偶e okaza膰 si臋 przypadkowa. Do charakterystycznych orientacji i ugrupowa艅, kt贸re ruch alterglobalistyczny skupia w sobie, nale偶膮, m.in. ekolodzy, feministki, anarchi艣ci, socjali艣ci, zwi膮zkowcy, ruchy pacyfistyczne i antymilitarystyczne, grupy komunistyczne, religijne, obro艅cy praw zwierz膮t i cz艂owieka, i in.

Poprzez r贸偶ne formy, kt贸rych celem 鈥 og贸lnie rzecz ujmuj膮c 鈥 jest zmiana stosunk贸w spo艂eczno-politycznych, alterglobali艣ci chc膮 przeciwstawia膰 si臋 korporacyjnemu kapitalizmowi, ludziom i instytucjom, kt贸re 鈥 ich zdaniem 鈥 niew艂a艣ciwie kszta艂tuj膮 rzeczywisto艣膰 polityczno-gospodarcz膮 艣wiata i poszczeg贸lnych kraj贸w. Mo偶na powiedzie膰, 偶e alterglobalisci to swobodnie zwi膮zana ze sob膮 koalicja [r贸偶nych grup ludzi], kt贸ra ma na celu napi臋tnowanie nier贸wnego podzia艂u w艂adzy mi臋dzy przedstawicielami interes贸w publicznych i ekonomicznych oraz nadu偶ywania demokracji przez instytucje mi臋dzynarodowe.

Ruch alterglobalistyczny nale偶y traktowa膰 jako zbiorow膮 reakcj臋 ludzi na szereg negatywnych zjawisk zwi膮zanych z post臋puj膮c膮 globalizacj膮 gospodarki przejawiaj膮ce si臋, m.in. w pog艂臋biaj膮cych si臋 dysproporcjach pomi臋dzy biednymi i bogatymi, wzrostem dewastacji 艣rodowiska, nieracjonaln膮 eksploatacj膮 bogactw naturalnych, etc. W dalszym ci膮gu kurcz膮 si臋 obszary las贸w tropikalnych, gin膮 kolejne gatunki ro艣lin i zwierz膮t, cho膰 udaje si臋 zredukowa膰 jedne typy ska偶e艅, pojawiaj膮 si臋 nowe zagro偶enia jak cho膰by 偶ywno艣膰 modyfikowana genetycznie, choroba 鈥瀢艣ciek艂ych kr贸w鈥, itp. Za te wszystkie negatywne skutki globalizacji alterglobali艣ci obwiniaj膮 korporacje i rz膮dy.

G艂贸wne dzia艂ania skupiaj膮 si臋 na konkretnych sprawach i dotycz膮 poziomu lokalnego, regionalnego czy krajowego. Organizacja wszelkiego typu spektakularnych protest贸w podczas mi臋dzynarodowych konferencji (m.in. WTO, Banku 艢wiatowego, Mi臋dzynarodowego Funduszu Walutowego, 艢wiatowego Forum Ekonomicznego, Europejskiego Forum Ekonomicznego, spotka艅 G7 czy G8), to w du偶ej mierze tylko niewielki odsetek ca艂ej masy innych, najcz臋艣ciej mniej medialnych i odbywaj膮cych si臋 bez echa, dzia艂a艅 podejmowanych przez ruch alterglobalistyczny. Do wydarze艅 o wi臋kszej skali mo偶na zaliczy膰 (w samym rok 2000):
– w styczniu, tysi膮c ludzi protestowa艂o przeciwko Forum Gospodarki 艢wiatowej w Davos,
– w kwietniu, 20 ty艣. pr贸bowa艂o sparali偶owa膰 siedz膮cymi blokadami i ludzkimi 艂a艅cuchami, posiedzenie Banku 艢wiatowego i Funduszu Walutowego w Waszyngtonie,
– we wrze艣niu, w Pradze ok. 9 ty艣. protestowa艂o przeciw obradom Banku 艢wiatowego i Mi臋dzynarodowego Funduszu Walutowego,
– w grudniu, 60 ty艣. protestowa艂o podczas szczytu Unii Europejskiej w Nicei,
(rok 2001)
– w kwietniu, 25 ty艣. demonstrant贸w przeciwko panameryka艅skiej strefie wolnego handlu, podczas szczytu gospodarczego 34 pa艅stw ameryka艅skich w Quebecu,
– w czerwcu, 20 ty艣. demonstruj膮cych w G枚teborgu podczas szczytu Unii Europejskiej

Program alternatywny wobec globalnego kapitalizmu

Alternatywa dla globalnego kapitalizmu jest budowana na kilku poziomach:
Pierwszy z nich 鈥 teoretyczny 鈥 przejawia si臋 nie tylko w publikacjach, ale r贸wnie偶 w dyskusjach, jakie odbywaj膮 si臋 na wszelkiego typu forach spo艂ecznych, zar贸wno na poziomie 艣wiatowym (Porto Alegre, a ostatnie w styczniu 2004 roku w Bombaju), europejskim (2002 Florencja, 2003 Pary偶), czy krajowych, a dalej regionalnych i lokalnych.

W艣r贸d najbardziej znanych teoretyk贸w i krytyk贸w globalnej cywilizacji wymieni膰 nale偶y Noama Chomsky鈥檈go, Noami Klein, Manuela Vazquez Montalbana, Octavio Ianni i in. Wiele prac ukaza艂o si臋 na ten temat po polsku, wymie艅my cho膰by: Noam Chomsky Zysk ponad ludzi. Neoliberalizm a 艂ad globalny, Zygmunt Bauman Globalizacja. I co z tego dla ludzi wynika, a tak偶e Hans Peter Martin i Harald Schumann Pu艂apka globalizacji. Atak na demokracj臋 i dobrobyt, David C. Korten 艢wiat po kapitalizmie. Alternatywy dla globalizacji.

Na p艂aszczy藕nie praktycznej jednym z najwa偶niejszych problem贸w, w jakie zaanga偶owany jest ruch alterglobalistyczny to budowa demokracji uczestnicz膮cej (przyk艂adem mo偶e by膰 Porto Alegre w Brazylii) i alternatywnych obieg贸w finansowych w szerokim znaczeniu. D膮偶y si臋 do skonstruowania oddolnej demokracji poprzez lokalne inicjatywy. Innym przyk艂adem jest zaanga偶owanie ruchu alterglobalistycznego w urealnianie demokracji na poziomie pracowniczym jako kontrtendencje wobec prywatyzacji i paternalizacji przedsi臋biorstw (np. tworzenie rad za艂ogowych, samorz膮d贸w pracowniczych, sp贸艂dzielni, sp贸艂ek pracowniczych, itd.)

Ruch alterglobalistyczny jest tak偶e szeroko zaanga偶owany w budow臋 niezale偶nych medi贸w, (g艂贸wnie Internet, prasa, mniej radio i TV). S膮 to niezale偶ne 艣rodki masowego przekazu, dzia艂aj膮ce na zasadach non-profit i opieraj膮ce si臋 na aktywno艣ci dziennikarzy oraz wolontariuszy. Jednym z nich jest Centrum Medi贸w Niezale偶nych (CMN), utworzone przez grup臋 aktywist贸w w listopadzie 1999 roku podczas protest贸w przeciwko szczytowi WTO w Seattle, maj膮ce obecnie oddzia艂y w przesz艂o 60 krajach. Polski oddzia艂 wsp贸艂pracuje z innymi organizacjami alterglobalistycznymi, kt贸rych celem jest przekazywanie informacji, mobilizacja spo艂eczna, itp. Aktywi艣ci staraj膮 si臋 nagrywa膰 i przekazywa膰 materia艂y 鈥瀦 pierwszej r臋ki鈥, kt贸re z regu艂y pozyskuj膮 samodzielnie, nie zawsze zgodnie z prawem.

Ide膮 przewodni膮 wszystkich dzia艂a艅 jest d膮偶enie do, tzw. kultury zintegrowanej 鈥 艣wiadomego zespolenia r贸偶nic dziel膮cych ludzi, po艂膮czenia wysi艂k贸w, by znale藕膰 wsp贸ln膮 p艂aszczyzn臋 i d膮偶y膰 do zintegrowania wszystkich element贸w 偶ycia ludzkiego. Podej艣cie takie ma z natury rzeczy charakter globalny, wielosystemowy, wi膮偶e si臋 z kryzysem paradygmatu modernistycznego. Kultura zintegrowana jest tak偶e silnie powi膮zana z ide膮 glokalno艣ci.
G艂贸wne postulaty to, m.in.:
globalizacja tylko z uwzgl臋dnieniem oddolnej demokratycznej reprezentacji obywateli, nie za艣 reprezentowanie jedynie interes贸w elit rz膮dz膮cych i korporacji;
– restrukturyzacja globalnej architektury finansowej, tzn. ograniczenie spekulacji pieni膮dzem i derywatami, regulacj臋 nap艂ywu kapita艂u zagranicznego i wprowadzenie, tzw. podatku Tobina od transakcji pieni臋偶nych;
– tworzenie funduszy na 艣wiatowe cele publiczne, tj. edukacja, ochrona zdrowia;
– umorzenie d艂ugu 艣wiatowego, ochrona suwerenno艣ci ekonomicznej, zniesienie tzw. strukturalnych dostosowa艅 i program贸w SAP;
– ustalenie praw cz艂owieka jako priorytetu wszelkich dzia艂a艅 ekonomicznych;
– promowanie rozwoju zr贸wnowa偶onego, trwa艂ego, samo podtrzymuj膮cego si臋, a nie konsumpcji. Traktowania inwestycji jako instrumenty, a nie cele;
– zapewnienie bezpiecze艅stwa pracownikom przez silne zwi膮zki zawodowe na ca艂ym 艣wiecie, gdzie istniej膮 rynki pracy;
– dbanie o odpowiedni膮 pozycj臋 kobiet w spo艂ecze艅stwach;
rozw贸j kontroli spo艂eczno艣ci nad kapita艂em i promocja 鈥瀞po艂ecznie odpowiedzialnych鈥 inwestycji;

Wa偶niejsze terminy

Fundamentalizm rynkowy 鈥 terminem tym George Soros 鈥 finansista i filantrop, autor Kryzysu 艣wiatowego kapitalizmu (1998) 鈥 okre艣li艂 orientacj臋 skrajnie przeciwn膮 do komunizmu, czyli d膮偶enie do supremacji warto艣ci rynkowych nad wszystkimi warto艣ciami politycznymi i spo艂ecznymi poprzez zniesienie kolektywnego procesu decyzyjnego. Jako nast臋pstwa takiej polityki gospodarczej, Soros wskazuje na kryzysy spowodowane, m.in. odp艂ywem kapita艂u z pa艅stw wskutek dzia艂alno艣ci spekulant贸w, monopolizacj臋 r贸偶nych dziedzin gospodarki przez ponadnarodowe korporacje, prywatyzacj臋 sektora us艂ug publicznych, niszczenie lokalnych kultur i 艣rodowiska naturalnego przez rz膮dnych zysku przedsi臋biorc贸w.

Od czas贸w koncepcji szwedzkiego ekonomisty Adama Smitha (II po艂owa XVII wieku), teoria rynku g艂osi艂a, 偶e efektywno艣膰 dynamiki rynkowej jest konsekwencj膮 istnienia ma艂ych przedsi臋biorstw pozostaj膮cych w r臋kach lokalnych w艂a艣cicieli konkuruj膮cych na miejscowych rynkach pod wzgl臋dem cen oraz jako艣ci wyrob贸w i oferowanych us艂ug. W takim modelu gospodarki, 偶aden sprzedawca ani nabywca nie mo偶e zyska膰 takiej przewagi, by mie膰 indywidualny wp艂yw na ceny.

Korporacje 鈥 d膮偶膮 do maksymalizacji zysk贸w 鈥 czasem bez wzgl臋du na wszystko. Prowadzi to do post臋puj膮cej koncentracji kapita艂u, zw艂aszcza w przypadku, gdy spo艣r贸d 100 najwi臋kszych organizm贸w gospodarczych, a偶 52 to korporacje, a 48 鈥 to pa艅stwa.

Korporacjom zarzuca si臋 r贸wnie偶 monopolizacj臋 sektora informacyjnego, przez ogromne nak艂ady na reklam臋 i public relations (stosowanie socjotechniki i manipulacji, w艂adzy 鈥瀖i臋kkiej鈥) oraz wywieranie wp艂ywu na w艂adze pa艅stwowe, a wi臋c 鈥 m贸wi膮c kr贸tko 鈥 r贸wnie偶 koncentracj臋 w艂adzy. Rozrost sfery dzia艂alno艣ci organizacji nast臋puje na skutek fuzji, wch艂oni臋膰 mniejszych organizacji, a wi臋c jest zagro偶eniem dla rozwoju ma艂ych i 艣rednich przedsi臋biorstw, jak r贸wnie偶 prowadzenie polityki eksploatacyjnej na rynkach pracy, wyzyskiwanie ulg podatkowych i zwolnie艅 od innych op艂at, nie wywi膮zywanie si臋 i zrywanie um贸w 鈥 s艂owem 鈥 鈥瀊rudne interesy鈥.

Korporacje, poprzez liczne spotkania, szczyty, konferencje determinuj膮 kierunki dzia艂a艅 politycznych bez spo艂ecznego przyzwolenia czy nawet wbrew jemu. Coraz wi臋ksze obszary 偶ycia spo艂ecznego zostaj膮 sprywatyzowane i skomercjalizowane. Ca艂y glob, z jego zasobami [tak偶e ludzkimi] zosta艂 wystawiony na sprzeda偶.

Kapita艂 鈥 jest m.in. 艣rodkiem sprawowania w艂adzy. Jego akumulacja tworzy niedob贸r w obiegu, powoduj膮c tym samym bied臋 i zast贸j oraz uzale偶nienie s艂abych rynk贸w od kapita艂u pozostaj膮cego w r臋kach elit finansowych. Zar贸wno zatrzymanie i kumulacja, jak r贸wnie偶 nieograniczony przep艂yw kapita艂u jest tak偶e niepo偶膮dany. St膮d te偶 krytyka alterglobalist贸w wymierzona w ponadpa艅stwowe korporacje, kt贸re bez ogranicze艅 mog艂yby przejmowa膰, b膮d藕 opuszcza膰 rynki r贸偶nych pa艅stw.

ATTAC 鈥 W 1994 i 1995 r. przez Francj臋 przetoczy艂a si臋 fala strajk贸w przeciwko bezrobociu, po kt贸rych zacz臋艂y si臋 tworzy膰 aktywne zwi膮zki zawodowe i mniejsze ruchy spo艂eczne, w tym studenckie. Dzia艂ali r贸wnie偶 intelektuali艣ci i teoretycy, jak socjolog Pierre Bourdie 鈥 autor ksi膮偶ki -wywiadu N臋dza 艢wiata, oraz Viviane Forrester 鈥 autorka Terroru ekonomii. W pozycjach tych autorzy silnie krytykowali b艂臋dy system贸w ekonomicznych, polityk臋 stabilizacyjn膮 bank贸w centralnych, kapitalistyczne media, ekonomizacj臋 偶ycia i konsumpcjonizm.

Za pocz膮tek tej organizacji uznaje si臋 wydarzenia z 3 czerwca 1998 r., gdy przez kilka miesi臋cy po publikacji artyku艂u pt. Rozbr贸jcie rynki! Ignatio Ramoneta, do redakcji 鈥濴e Monde Diplomatique鈥, nap艂yn臋艂o ponad 5 ty艣. list贸w. Redaktor naczelny pisma postulowa艂 w swym artykule zorganizowanie akcji na rzecz podatku Tobina na korzy艣膰 obywateli. Skr贸t od francuskiego okre艣lenia tego przedsi臋wzi臋cia da艂 nazw臋 organizacji 鈥 ATTAC (Stowarzyszenie Opodatkowania Transakcji Finansowych na Rzecz Obywatela).

Pocz膮tkowo organizacja dzia艂a艂a g艂贸wnie we Francji, z central膮 w Lyonie, dzi艣 zrzesza ok. 30 ty艣. cz艂onk贸w w 50 pa艅stwach, w tym r贸wnie偶 w Polsce. Zwi膮zek od samego pocz膮tku dzia艂a艂 wyj膮tkowo dynamicznie i pozostawa艂 w sta艂ym kontakcie z NGO (Organizacje Pozarz膮dowe) w r贸偶nych krajach. Obecnie przedstawiciele ATTAC-u bior膮 udzia艂 w niemal wszystkich wa偶niejszych spotkaniach w sprawach 艣wiatowych rynk贸w i gospodarki. G艂贸wnym celem jest reorganizacja i og贸lna reforma systemu 艣wiatowego handlu, jego demokratyzacja, zwi臋kszenie kontroli nad nim, opodatkowanie wielkich wp艂yw贸w i maj膮tk贸w.

Podatek (James鈥檃) Tobina 鈥 W 1972 r. ten ameryka艅ski ekonomista i laureat nagrody Nobla, zaproponowa艂 wprowadzenie podatku od spekulacji finansowych w wys. 1%. Zyski z niego mia艂yby by膰 przekazywane na rzecz kraj贸w, tzw. 鈥濼rzeciego 艢wiata鈥. Do dzi艣 [tj. 2005 r.] na ten podatek zgodzi艂y si臋 jedynie rz膮dy Francji, Kanady, Belgii i Meksyku w wysoko艣ci ustalonej na 0,1%.

Fair Trade 鈥 Idea sprawiedliwego handlu, zasadzaj膮ca si臋 na zbudowaniu trwa艂ych, bezpo艣rednich relacji pomi臋dzy producentami w krajach biednych, a konsumentami w krajach bogatych, poprzez, m.in. eliminacj臋 po艣rednik贸w, przeciwdzia艂anie spekulacjom i wdra偶anie sprawiedliwej polityki cenowej.

Glokalizacja 鈥 termin ukuty przez Ronalda Robertsona, powsta艂 w wyniku gry s艂贸w: globalno艣膰 oraz lokalno艣膰, nawi膮zuje do s艂ynnego powiedzenia Ren茅 Dubosa: 鈥瀖y艣l globalne, a dzia艂aj lokalnie鈥. Wed艂ug T. Palecznego glokalno艣膰 鈥瀘znacza [鈥 tendencj臋 zmierzaj膮c膮 do tworzenia globalnej, zintegrowanej sieci rozmaitych lokalnych skupisk kulturowych鈥. Rozumiana jest jako, tzw. podej艣cie mieszane, uwzgl臋dniaj膮ce zar贸wno korzy艣ci, jakie p艂yn膮 z globalizacji (m.in. korzy艣ci skali, standaryzacja, itd.), jak i uwarunkowania lokalne, kt贸re w przewa偶aj膮cej mierze s膮 uwarunkowaniami socjokulturowymi.

Wybrana literatura przedmiotu:

  1. Grefe Christiane, Greffrath Mathias, Schumann Harald, Czego chc膮 krytycy globalizacji. ATTAC, prze艂. M. Labi艣, Krak贸w 2004.
  2. Konsor 艁ukasz, Antyglobalizm 鈥 charakterystyka idei/ O globalizmie na spokojnie, pod red. Anny Fr膮tczak, Krak贸w 2005 (dwie ksi膮偶ki w jednej oprawie, Wydawnictwo Zielone Brygady).
  3. Korten David C., 艢wiat po kapitalizmie. Alternatywy dla globalizacji, prze艂. H. Goworowska-Adamska, 艁贸d藕 2002.
  4. Paleczny Tadeusz, Socjologia stosunk贸w mi臋dzynarodowych, Krak贸w 2001.
  5. Zacher Lech W., Sp贸r o globalizacj臋. Eseje o przysz艂o艣ci 艣wiata, Warszawa 2003.

Pomara艅czowa Alternatywa

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w brytyjskim oddziale Amazona. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 ksi膮偶k臋.

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.