Afazja objawy i skutki zaburzenia mowy - jak leczy膰 afazje? 1 - Tw贸j G艂os 馃搶 e-TG.pl
Zdrowie 鈿曪笍Macierzy艅stwo 馃懚Nauka 馃敩

Afazja objawy i skutki zaburzenia mowy – jak leczy膰 afazje?

Formalna definicja afazji brzmi:

Afazja to spowodowane organicznym uszkodzeniem odpowiednich struktur m贸zgowych cz臋艣ciowe lub ca艂kowite zaburzenie mechanizm贸w programuj膮cych czynno艣ci mowy u cz艂owieka, kt贸ry ju偶 uprzednio opanowa艂 te czynno艣ci.

Dos艂ownie “afazja” oznacza ca艂kowit膮 utrat臋 zdolno艣ci do mowy (przedrostek a-) i w niekt贸rych krajach angloj臋zycznych stosuje si臋 dodatkowo poj臋cie “dysfazja” w celu okre艣lenia wi臋kszo艣ci przypadk贸w, kiedy funkcje j臋zykowe s膮 zaburzone, ale nie s膮 ca艂kowicie zniesione. W polskoj臋zycznym pi艣miennictwie i w praktyce medycznej takie rozdzielenie tych poj臋膰 nie przyj臋艂o si臋 i termin “dysfazja” nie jest u偶ywany, ewentualnie w odniesieniu do zaburze艅 rozwojowych u dzieci.

Afazja to sytuacja, w jakiej osoba chora, kt贸ra dotychczas nie mia艂a 偶adnych problem贸w z funkcjami j臋zykowymi 鈥 ma trudno艣ci z m贸wieniem lub rozumieniem mowy, ma r贸wnie偶 problemy z pisaniem i czytaniem. Objawy polegaj膮ce tylko na trudno艣ciach z pisaniem lub czytaniem, bez zaburze艅 mowy jako takiej, traktowane s膮 osobno, jako aleksja (b膮d藕 dysleksja nabyta) i agrafia (lub dysgrafia nabyta).

Poj臋cie afazji nie dotyczy 偶adnej konkretnej choroby, opisuje pewn膮 grup臋 objaw贸w wywo艂anych uszkodzeniem m贸zgu, kt贸rego przyczyny mog膮 by膰 r贸偶ne. Afazja powstaje w wyniku uszkodzenia o艣rodkowego uk艂adu nerwowego bez wzgl臋du na czynnik, kt贸ry je wywo艂uje. Najcz臋艣ciej uszkodzenie powstaje w wyniku urazu czaszkowo-m贸zgowego, udaru m贸zgu, procesu ekspansywnego, b膮d藕 procesu neurodegeneracyjnego prowadz膮cego do ot臋pienia, tak wi臋c afazja jest cz臋sto kojarzona z tymi w艂a艣nie chorobami. Jest objawem ogniskowym, a wi臋c jednoznacznie potwierdza zaburzenie neurologiczne i teoretycznie pozwala na wnioskowanie o lokalizacji uszkodzenia w m贸zgu. Wsp贸艂cze艣nie wiemy, 偶e zaburzenia mowy nie powstaj膮 tylko i wy艂膮cznie po zniszczeniu tzw. “o艣rodk贸w mowy” 鈥 tkanki nerwowej w okre艣lonej cz臋艣ci kory m贸zgu na powierzchni lewej p贸艂kuli. Afazja mo偶e powsta膰 tak偶e w wyniku uszkodzenia prawej p贸艂kuli, struktur podkorowych i wzg贸rza, jak i w艂贸kien nerwowych 艂膮cz膮cych “o艣rodki mowy” z innymi okolicami kory m贸zgu, b膮d藕 ze strukturami podkorowymi i wzg贸rzem.

Afazja nie jest wynikiem niedow艂adu, parali偶u, czy niedoczulicy mi臋艣ni artykulacyjnych narz膮du mowy (tj. mi臋艣ni krtani, j臋zyka, podniebienia, ust itp.). Zaburzenia takie, jak te偶 zaburzenia mowy wywo艂ane uszkodzeniem m贸偶d偶ku i obwodowego uk艂adu nerwowego zaliczane s膮 do dyzartrii. Afazja nie jest wi臋c zaburzeniem w zakresie kontroli motorycznej mi臋艣ni aparatu artykulacyjnego, ani zaburzeniem percepcji s艂uchowej jako takiej 鈥 dotyczy bezpo艣rednio funkcji j臋zykowych.

Niemo偶no艣膰 porozumienia si臋 z otoczeniem, utrata zdolno艣ci do przek艂adania my艣li na s艂owa, jest do艣wiadczeniem niezwykle traumatycznym. Prowadzi do izolacji osoby chorej od najbli偶szych i ca艂ego spo艂ecze艅stwa. Dlatego niezmiernie istotne jest aby ka偶dy, kto ma kontakt z osob膮 dotkni臋t膮 takim inwalidztwem, posiada艂 pewn膮 minimaln膮 wiedz臋 na ten temat. Brak zrozumienia osoby chorej i nieumiej臋tne nawi膮zywanie z ni膮 kontaktu mo偶e wywo艂ywa膰 l臋k u os贸b najbli偶szych i dodatkowo pog艂臋bia膰 izolacj臋 osoby chorej. Mo偶e si臋 te偶 niekiedy zdarzy膰, 偶e otoczenie osoby chorej, a nawet i najbli偶si, w og贸le zaniechaj膮 pr贸b nawi膮zania g艂臋bszego kontaktu, spychaj膮c osob臋 chor膮 na margines grupy rodzinnej, deprecjonuj膮c i ignoruj膮c jej potrzeby i mo偶liwo艣ci.

Brak wiedzy o afazji mo偶e niekiedy prowadzi膰 nawet do sytuacji, w jakiej osoby postronne a nawet najbli偶si przypisuj膮 objawy afazji niskiej inteligencji, chorobie psychicznej, czy z艂ej woli osoby chorej. Tymczasem afazja jest zaburzeniem spotykanym do艣膰 cz臋sto i warto podkre艣li膰, 偶e nie wi膮偶e si臋 z przemian膮 osoby chorej w kogo艣 z艂o艣liwego, ani z drastycznym ograniczeniem jej zdolno艣ci intelektualnych. Afazja nie jest te偶 zaburzeniem my艣lenia. Oczywi艣cie mo偶e si臋 zdarzy膰, 偶e w wyniku choroby neurologicznej wywo艂uj膮cej objawy afazji uszkodzenie m贸zgu prowadzi tak偶e i do innych problem贸w, 艂膮cznie z degradacj膮 intelektualn膮, niemniej jednak nie s膮 to zjawiska zale偶ne od afazji. Rehabilitacj膮 os贸b cierpi膮cych z powodu afazji w zakresie funkcji j臋zykowych zajmuj膮 si臋 neuropsycholodzy i logopedzi.

Skutki afazj

Do zaburze艅 najcz臋艣ciej dochodzi na skutek udaru m贸zgu, uraz贸w czaszki, zapalenia m贸zgu, zmian nowotworowych lub kr贸tkotrwa艂ego niedotlenienia. W zale偶no艣ci od tego, jaki obszar m贸zgu uleg艂 uszkodzeniu, chory mo偶e wykazywa膰 nast臋puj膮ce trudno艣ci w komunikacji:

  • brak mo偶liwo艣ci scalania us艂yszanych d藕wi臋k贸w w s艂owa, nierozumienie mowy, brak umiej臋tno艣ci czytania (afazja czuciowa),
  • niejasna, be艂kotliwa mowa, niezdolno艣膰 artykulacji my艣li, z jednoczesnym zachowaniem rozumienia cudzej mowy (afazja ruchowa),
  • utrat臋 zdolno艣ci nazywania zjawisk, przedmiot贸w oraz stan贸w, kt贸re chory potrafi okre艣li膰 opisowo, ograniczony zas贸b s艂ownictwa (afazja amnestyczna)
  • tendencj臋 do przekr臋cania s艂贸w, sylab i liter, b艂臋dy gramatyczne (afazja agramatyczna)
  • niezdolno艣膰 pisania, b艂臋dne akcentowanie akcentu i nienaturalny rytm, niezdolno艣膰 powtarzania wyra偶e艅.

G艂贸wne typy afazji

Pierwszych opis贸w afazji dokonali europejscy lekarze Broca i Wernicke, dlatego to ich nazwiskami nazwano dwa g艂贸wne typy zaburze艅:

 

Afazja objawy i skutki zaburzenia mowy - jak leczy膰 afazje?

Afazja objawy i skutki zaburzenia mowy – jak leczy膰 afazje?

Lokalizacja o艣rodk贸w mowy lewej p贸艂kuli

Afazja Broki

  • Afazja Broki wi膮偶e si臋 z niemo偶no艣ci膮 artykulacji my艣li przy zachowaniu rozumienia tego, co m贸wi膮 inni. Upo艣ledzona jest standardowa intonacja, mowa staje si臋 wolna i bazuje prawie wy艂膮cznie na rzeczownikach.
  • Afazja Wernickego, w kt贸rej zachowana jest prawid艂owa intonacja i gramatyka, ale s艂owa 艂膮czone s膮 w nonsensowne wypowiedzi. Chory wykazuje tendencj臋 do tworzenia neologizm贸w lub u偶ywania poprawnych s艂贸w w nieodpowiednim kontek艣cie. Zazwyczaj zaburzone jest tak偶e rozumienie normalnej mowy.

Jaka jest r贸偶nica mi臋dzy afazj膮 a dyzartri膮, dysfazj膮 czy apraksj膮?

Afazja to stan, kt贸ry ma zwi膮zek lub pokrywa si臋 z kilkoma innymi zaburzeniami i problemami zwi膮zanymi z mow膮, takimi jak dyzartria, dysfazja i apraksja.

  • Afazja : Jest to og贸lne okre艣lenie problemu zwi膮zanego z m贸zgiem, zwi膮zanego ze zdolno艣ciami j臋zykowymi, w tym z m贸wieniem lub rozumieniem innych m贸wi膮cych os贸b. Eksperci u偶ywaj膮 tego terminu w odniesieniu do ca艂kowitej lub cz臋艣ciowej utraty zdolno艣ci j臋zykowych.
  • Dysfazja (dis-fay-zh-ah) : Jest to przestarza艂y termin okre艣laj膮cy cz臋艣ciow膮 utrat臋 zdolno艣ci j臋zykowych z powodu problemu zwi膮zanego z m贸zgiem. U偶ycie tego terminu nie jest powszechne w wi臋kszo艣ci miejsc. G艂贸wnym powodem, dla kt贸rego wypad艂 z u偶ycia, jest ryzyko pomylenia go z terminem 鈥瀌ysfagia鈥 (patrz poni偶ej).
  • Dysfagia (dis-fay-gee-uh) : Jest to termin medyczny okre艣laj膮cy problem z po艂ykaniem. Zdolno艣膰 po艂ykania zale偶y od okre艣lonych mi臋艣ni, kt贸re wpychaj膮 jedzenie, p艂yny, leki itp. do gard艂a. Dysfagia mo偶e wyst膮pi膰 w przypadku zaburze艅 m贸zgu lub nerw贸w lub problem贸w z samymi mi臋艣niami.
  • Dyzartria : Wyst臋puje, gdy masz problemy z m贸wieniem, poniewa偶 nie mo偶esz w pe艂ni kontrolowa膰 cz臋艣ci ust, twarzy i g贸rnych dr贸g oddechowych. Mo偶e to spowodowa膰, 偶e b臋dziesz m贸wi膰 zbyt g艂o艣no lub cicho, z nier贸wn膮 szybko艣ci膮, 藕le wymawia膰 s艂owa lub mie膰 nietypowe zmiany tonu (zmiana mi臋dzy wysokimi i g艂臋bokimi g艂osami).
  • Apraksja : Jest to problem polegaj膮cy na tym, 偶e nie mo偶esz czego艣 zrobi膰, mimo 偶e nauczy艂e艣 si臋, jak to zrobi膰 lub zrobi艂e艣 to ju偶 wcze艣niej. Przyk艂adem mo偶e by膰 nag艂a niewiedza, jak u偶y膰 klucza do otwarcia zamkni臋tych drzwi, mimo 偶e nie masz problemu z opisaniem tej czynno艣ci i nadal wiesz, jak dzia艂a zamek i klucz. Osoby z apraksj膮 cz臋sto maj膮 problemy z poprawnym wypowiadaniem s艂贸w.

Na kogo to wp艂ywa?

Afazja mo偶e dotkn膮膰 ka偶dego, kto ma uszkodzenie obszar贸w m贸zgu, kt贸re kontroluj膮 twoj膮 zdolno艣膰 m贸wienia lub rozumienia innych m贸wi膮cych ludzi. Cz臋艣ciej wyst臋puje u os贸b w 艣rednim wieku i starszych 鈥 zw艂aszcza z powodu stan贸w takich jak udar 鈥 ale mo偶e si臋 r贸wnie偶 zdarzy膰 w ka偶dym wieku.

Jak cz臋sto wyst臋puje ten stan?

Afazja jest rzadka, oko艂o 2 miliony ludzi w Stanach Zjednoczonych cierpi na t臋 chorob臋, a oko艂o 180 000 rozwija j膮 ka偶dego roku. Zdarza si臋 to bardzo cz臋sto w pewnych warunkach. Przyk艂adem tego jest udar m贸zgu, w kt贸rym prawie jedna trzecia os贸b z tym schorzeniem ma r贸wnie偶 jak膮艣 form臋 afazji.

Jak ten stan wp艂ywa na moje cia艂o?

Poniewa偶 wp艂ywa to na twoj膮 zdolno艣膰 komunikowania si臋, osoby z tym schorzeniem cz臋sto czuj膮, 偶e innym trudno jest je zrozumie膰. Mo偶e to powodowa膰 szereg problem贸w. Niekt贸re to tylko drobne niedogodno艣ci, na przyk艂ad brak mo偶liwo艣ci poproszenia o szklank臋 wody. Inne mog膮 sta膰 si臋 zagra偶aj膮cymi 偶yciu nieporozumieniami, takimi jak niemo偶no艣膰 powiedzenia komu艣, 偶e masz objawy udaru.

Objawy i przyczyny

聽Rodzaj afazji, kt贸r膮 masz, zale偶y od tego, jak wp艂ywa ona na twoj膮 zdolno艣膰 m贸wienia i rozumienia, co m贸wi膮 inni. Eksperci okre艣laj膮 typ na podstawie tego, czy twoja afazja wi膮偶e si臋 z problemami z p艂ynno艣ci膮, powtarzalno艣ci膮 i zrozumieniem.

Jakie s膮 objawy afazji?

Istnieje wiele rodzaj贸w afazji i stan贸w podobnych do afazji. Chocia偶 objawy afazji maj膮 wiele podobie艅stw, nadal istniej膮 pewne wa偶ne r贸偶nice. Aby zrozumie膰, jak dzia艂a afazja, warto troch臋 zrozumie膰 dwie okre艣lone cz臋艣ci m贸zgu, kt贸re wsp贸艂pracuj膮 ze sob膮 podczas m贸wienia:

  • Okolice Broki : Ta cz臋艣膰 m贸zgu wzi臋艂a swoj膮 nazw臋 od francuskiego lekarza, kt贸ry odkry艂, 偶e kontroluje mi臋艣nie, kt贸rych u偶ywamy do m贸wienia. Jest to cz臋艣膰 p艂ata czo艂owego , zwykle po lewej stronie tu偶 przed skroni膮.
  • Okolice Wernickego : ta cz臋艣膰 m贸zgu wzi臋艂a swoj膮 nazw臋 od niemieckiego neurologa, kt贸ry odkry艂, 偶e kontroluje zdolno艣膰 rozumienia i dobierania w艂a艣ciwych s艂贸w, kt贸rych nale偶y u偶ywa膰 podczas m贸wienia. Jest cz臋艣ci膮 p艂ata skroniowego, zwykle r贸wnie偶 po lewej stronie, tu偶 nad uchem.

Te dwa obszary m贸zgu wsp贸艂pracuj膮 ze sob膮, aby pom贸c Ci m贸wi膰. O艣rodek Wernickego przetwarza twoje rozumienie s艂贸w i wybiera, kt贸rych u偶ywasz, a nast臋pnie wysy艂a sygna艂y do o艣rodka Broki. Gdy obszar Broki wie, jakich s艂贸w u偶y膰, wysy艂a sygna艂y do mi臋艣ni, kt贸rych u偶ywasz, gdy m贸wisz.

G艂贸wne rodzaje afazji

Istnieje osiem g艂贸wnych typ贸w afazji, a eksperci bior膮 pod uwag臋 trzy g艂贸wne czynniki przy okre艣laniu, jaki rodzaj ma dana osoba. Tymi czynnikami s膮:

  • P艂ynno艣膰 . Czy m贸wi膮 p艂ynnie i 艂atwo? Czy ich mowa ma odpowiednie tempo, tonacj臋, wymow臋 i gramatyk臋? Czy oni te偶 potrafi膮 pisa膰 bez trudno艣ci?
  • zrozumienie . Czy osoba rozumie, co m贸wi膮 inni? Czy wypowiadaj膮 frazy i zdania, kt贸re maj膮 sens? Czy potrafi膮 tak偶e czyta膰 i rozumie膰 s艂owa pisane?
  • Powt贸rzenie . Czy dana osoba ma problemy z powtarzaniem s艂贸w, wyra偶e艅 lub ca艂ych zda艅?

afazja Broki

Znana r贸wnie偶 jako 鈥瀉fazja niep艂ynna鈥 lub 鈥瀉fazja ekspresyjna鈥, jest to jedna z bardziej powszechnych postaci tego stanu. Osoby z afazj膮 Broki zwykle maj膮:

  • Utrata p艂ynno艣ci . Osoby z afazj膮 Broki maj膮 trudno艣ci z formu艂owaniem s艂贸w. Mog膮 powtarza膰 s艂owa lub proste frazy w k贸艂ko (ale maj膮 trudno艣ci lub nie mog膮 powt贸rzy膰 tego, co do nich m贸wisz). Osoby z najci臋偶szymi przypadkami nie mog膮 wydawa膰 偶adnych d藕wi臋k贸w (mutyzm) lub mog膮 wydawa膰 tylko jeden d藕wi臋k na raz.
  • Nie ma to wp艂ywu na zrozumienie . Osoby z afazj膮 Broki nie mog膮 m贸wi膰, ale nadal rozumiej膮, co m贸wi膮 inni. Mog膮 r贸wnie偶 stwierdzi膰, 偶e co艣 jest nie tak z ich zdolno艣ci膮 m贸wienia.
  • Walka z powt贸rzeniami . Afazja Broki wp艂ywa na powtarzanie, co oznacza, 偶e osoba z ni膮 mo偶e mie膰 problem z powt贸rzeniem s艂贸w lub zwrot贸w, kt贸re do niej m贸wisz.
  • Inne objawy: Uszkodzenie o艣rodka Broki, zw艂aszcza w wyniku udaru, cz臋sto wp艂ywa r贸wnie偶 na poblisk膮 cz臋艣膰 m贸zgu, kt贸ra kontroluje ruch mi臋艣ni. Z tego powodu osoby z afazj膮 Broki s膮 bardziej nara偶one na przynajmniej cz臋艣ciowy parali偶 po jednej stronie cia艂a.
Mo偶e ci臋 zainteresowa膰 tak偶e:  Biotyna na w艂osy

afazja Wernickego

Znana r贸wnie偶 jako 鈥瀉fazja p艂ynna鈥 lub 鈥瀉fazja receptywna鈥, jest to r贸wnie偶 stosunkowo powszechna forma afazji. Osoby z afazj膮 Wernickego zwykle maj膮:

  • P艂ynna mowa . Oznacza to, 偶e nie maj膮 偶adnych problem贸w z fizycznym aktem m贸wienia. Jednak to, co m贸wi膮, jest cz臋sto myl膮ce lub nie ma sensu. Ludzie z tym mog膮 u偶ywa膰 niew艂a艣ciwych s艂贸w lub wymy艣la膰 s艂owa. Eksperci czasami nazywaj膮 to 鈥瀞a艂atk膮 s艂own膮鈥.
  • Problemy ze zrozumieniem . Osoby z tym problemem maj膮 trudno艣ci ze zrozumieniem tego, co m贸wi膮 inni. Mog膮 rozumie膰 bardzo proste zdania, ale im bardziej z艂o偶one jest zdanie lub fraza, tym trudniej jest je zrozumie膰.
  • Walka z powt贸rzeniami . Afazja Wernickego wp艂ywa na powtarzanie, co oznacza, 偶e osoba z ni膮 mo偶e mie膰 trudno艣ci z powt贸rzeniem s艂贸w lub zwrot贸w, kt贸re do niej m贸wisz.
  • Inne objawy . Obszar m贸zgu Wernickego znajduje si臋 w pobli偶u cz臋艣ci m贸zgu, kt贸re wp艂ywaj膮 na wzrok, wi臋c osoby z tego rodzaju afazj膮 cz臋sto maj膮 r贸wnie偶 problemy ze wzrokiem. Osoby z afazj膮 Wernickego cz臋sto cierpi膮 r贸wnie偶 na anozognozj臋 (an-oh-sog-no-zh-uh), stan, w kt贸rym tw贸j m贸zg nie mo偶e rozpozna膰 ani przetworzy膰 oznak problemu medycznego, kt贸ry masz. Oznacza to, 偶e ludzie z tym cz臋sto nie wiedz膮 lub nie mog膮 zrozumie膰, 偶e maj膮 tego rodzaju afazj臋.

Globalna afazja

Jest to najci臋偶sza posta膰 afazji. Zwykle obejmuje nast臋puj膮ce funkcje.

  • Utrata p艂ynno艣ci . Osoby z globaln膮 afazj膮 zmagaj膮 si臋 z fizycznym aktem m贸wienia. Osoby z najci臋偶szymi postaciami mog膮 wydawa膰 tylko ciche lub pojedyncze d藕wi臋ki lub mog膮 nie wydawa膰 偶adnych d藕wi臋k贸w (mutyzm). Mog膮 r贸wnie偶 w k贸艂ko powtarza膰 s艂owa lub proste frazy (jest to problem z p艂ynno艣ci膮, poniewa偶 nadal b臋d膮 mia艂y problem z powt贸rzeniem s艂贸w lub zwrot贸w, kt贸re im powiesz).
  • Problemy ze zrozumieniem . Osoby z tym problemem maj膮 trudno艣ci ze zrozumieniem tego, co m贸wi膮 inni. Mog膮 rozumie膰 bardzo proste zdania, ale im bardziej z艂o偶one jest zdanie lub fraza, tym trudniej jest je zrozumie膰.
  • Walka z powt贸rzeniami . Globalna afazja wp艂ywa na powtarzanie, co oznacza, 偶e osoba z ni膮 mo偶e mie膰 trudno艣ci z powt贸rzeniem s艂贸w lub zwrot贸w, kt贸re do niej m贸wisz.
  • Inne objawy: Ten rodzaj afazji wyst臋puje w stanach powoduj膮cych powa偶ne uszkodzenie m贸zgu, takich jak powa偶ne udary lub urazy g艂owy. Uszkodzenie jest zwykle powa偶ne i dotyczy wielu cz臋艣ci m贸zgu, powoduj膮c inne powa偶ne objawy, takie jak jednostronny parali偶, 艣lepota i inne.

Inne formy afazji

  • Transkorowa afazja ruchowa : jest podobna do afazji Broki, ale zwykle nie tak ci臋偶ka. Kluczow膮 r贸偶nic膮 jest to, 偶e ludzie z tym nie maj膮 problemu z powtarzaniem zwrot贸w lub zda艅, kt贸re im m贸wisz.
  • Transkorowa afazja czuciowa : Ten typ jest podobny do afazji Wernickego, ale zwykle nie jest tak ci臋偶ki. Podobnie jak w przypadku transkorowej afazji ruchowej powy偶ej, osoby z tym typem nie maj膮 problemu z powtarzaniem tego, co m贸wisz. Ten typ afazji jest powszechny w przypadku chor贸b zwyrodnieniowych m贸zgu, takich jak choroba Alzheimera .
  • Afazja przewodzenia : Ten typ afazji wp艂ywa na p艂ynno艣膰, ale nie na rozumienie. Ludzie z tym problemem maj膮 trudno艣ci z wymawianiem s艂贸w, zw艂aszcza gdy pr贸buj膮 powt贸rzy膰 co艣, co do nich m贸wisz.
  • Mieszana afazja transkortykalna : ta afazja jest podobna do afazji globalnej, z wyj膮tkiem tego, 偶e ludzie z ni膮 mog膮 nadal powtarza膰 to, co ludzie do nich m贸wi膮.
  • Afazja anomiczna : Ludzie z tego rodzaju afazj膮 maj膮 trudno艣ci ze znalezieniem s艂贸w, zw艂aszcza nazw przedmiot贸w lub s艂贸w opisuj膮cych dzia艂ania. Aby obej艣膰 ten problem, cz臋sto u偶ywaj膮 kilku s艂贸w, aby wyja艣ni膰, co maj膮 na my艣li, lub zamiast tego u偶ywaj膮 niespecyficznych s艂贸w, takich jak 鈥瀝zecz鈥.

Inne stany, kt贸re obejmuj膮 lub wygl膮daj膮 jak afazja

  • Post臋puj膮ca afazja pierwotna (PPA) . Chocia偶 w nazwie ma 鈥瀉fazj臋鈥, w rzeczywisto艣ci jest to zwyrodnieniowe zaburzenie m贸zgu. Osoby z tym schorzeniem stopniowo trac膮 zdolno艣膰 m贸wienia, pisania, czytania lub rozumienia tego, co m贸wi膮 inni. R贸偶ni si臋 to od afazji zwi膮zanej z urazem lub udarem, kt贸ra nie pogarsza si臋 z czasem. R贸偶ne formy PPA wyst臋puj膮 w przypadku chor贸b takich jak ot臋pienie czo艂owo-skroniowe i choroba Alzheimera.
  • Alexia (艣lepota na s艂owa) i agrafia (nieumiej臋tno艣膰 pisania) . Uszkodzenie cz臋艣ci m贸zgu, kt贸re kontroluj膮 zdolno艣膰 m贸wienia, mo偶e r贸wnie偶 wp艂ywa膰 na zdolno艣膰 czytania i pisania. Osoby z aleksj膮 widz膮 s艂owa, ale nie potrafi膮 ich rozpozna膰 ani przeczyta膰. Osoby z agrafi膮 trac膮 zdolno艣膰 pisania. Mog膮 si臋 one zdarzy膰 w tym samym czasie, ale w rzadkich przypadkach ludzie mog膮 mie膰 aleksj臋 bez agrafii, co oznacza, 偶e mog膮 pisa膰 s艂owa, ale nie mog膮 przeczyta膰 tego, co napisali.
  • S艂uchowa agnozja s艂owna . Jest to stan, w kt贸rym dana osoba s艂yszy, jak ludzie m贸wi膮, ale nie mo偶e rozpozna膰, 偶e to, co s艂yszy, to rozmowy innych os贸b. Dzieje si臋 tak, gdy dochodzi do zak艂贸cenia w obszarze m贸zgu, kt贸ry przetwarza d藕wi臋k lub j臋zyk m贸wiony.

Co powoduje afazj臋?

Afazja mo偶e wyst膮pi膰 w ka偶dym stanie, kt贸ry uszkadza m贸zg. Mo偶e si臋 to r贸wnie偶 zdarzy膰 w przypadku problem贸w, kt贸re zak艂贸caj膮 funkcje m贸zgu. Mo偶liwe przyczyny tego obejmuj膮:

  • choroba Alzheimera.
  • t臋tniaki .
  • Chirurgia m贸zgu .
  • Guzy m贸zgu (w tym rak) .
  • Niedotlenienie m贸zgu (uszkodzenie m贸zgu spowodowane brakiem tlenu).
  • Wstrz膮艣nienie m贸zgu i urazowe uszkodzenie m贸zgu.
  • Ot臋pienie i ot臋pienie czo艂owo-skroniowe.
  • Zaburzenia rozwojowe i wrodzone problemy (warunki, kt贸re wyst臋puj膮, gdy rodzisz si臋 z powodu problemu podczas rozwoju p艂odu).
  • Padaczka lub drgawki (zw艂aszcza je艣li powoduj膮 trwa艂e uszkodzenie m贸zgu).
  • Zaburzenia genetyczne (warunki, kt贸re masz przy urodzeniu, kt贸re odziedziczy艂e艣 po jednym lub obojgu rodzicach, takie jak choroba Wilsona ).
  • Zapalenie m贸zgu (zapalenie m贸zgu) spowodowane infekcjami wirusowymi lub bakteryjnymi lub stanami autoimmunologicznymi).
  • Migreny (ten efekt jest tymczasowy).
  • Radioterapia lub chemioterapia .
  • Toksyny i trucizny (takie jak zatrucie tlenkiem w臋gla lub metalami ci臋偶kimi).
  • Udary lub przej艣ciowe ataki niedokrwienne (TIA) .

Czy to jest zara藕liwe?

Afazja nie jest zara藕liwa. Mo偶e si臋 to zdarzy膰 w przypadku niekt贸rych chor贸b zaka藕nych, ale 偶adna z nich z pewno艣ci膮 nie spowoduje afazji.

Afazja – Klasyfikacje zaburze艅 afatycznych

Objawy afazji charakteryzuj膮 si臋 du偶膮 z艂o偶ono艣ci膮 i niepowtarzalno艣ci膮, st膮d te偶 istnieje wiele propozycji podzia艂u tych objaw贸w. Niekt贸re klasyfikacje za kryterium przyjmuj膮 lokalizacj臋 uszkodzenia w m贸zgu, inne za艣 鈥 objawy kliniczne. Jeszcze inne klasyfikacje nawi膮zuj膮 do do艣膰 oryginalnych koncepcji teoretycznych. Cz臋艣膰 z klasyfikacji jest og贸lnikowa i powierzchowna, natomiast s膮 te偶 i takie, kt贸re niezwykle szczeg贸艂owo opisuj膮 detale objaw贸w. Spos贸b ujmowania problematyki jest wreszcie odmienny w zale偶no艣ci od tego, czy autor danej klasyfikacji jest lekarzem, psychologiem, logoped膮, czy lingwist膮. Tutaj zaprezentowano jedynie kilka najcz臋艣ciej spotykanych koncepcji, uk艂adaj膮c je w porz膮dku logicznym tak, aby pokrewne koncepcje nast臋powa艂y po sobie w porz膮dku chronologicznym, z wyj膮tkiem pierwszej 鈥 najbardziej popularnej, najprostszej i prawdopodobnie, najbardziej praktycznej i ostatniej, najbardziej drobiazgowej z przedstawianych.

Klasyfikacja Weisenburga i McBride

Najprostsz膮 i najbardziej popularn膮 jest klasyfikacja T.H. Weisenburga i K.E. McBride z lat 30. XX wieku. Klasyfikacja ta znajduje powszechne zastosowanie z medycynie:

  • Afazja g艂贸wnie ekspresyjna, ruchowa, motoryczna 鈥 gdy przewa偶aj膮 objawy zwi膮zane z zaburzeniami m贸wienia.
  • Afazja g艂贸wnie impresyjna, czuciowa, sensoryczna 鈥 gdy przewa偶aj膮 objawy zwi膮zane z zaburzeniami rozumienia.
  • Afazja mieszana (czuciowo-ruchowa) 鈥 gdy wyst臋puj膮 objawy zar贸wno zaburze艅 m贸wienia, jak i rozumienia.
  • Afazja ca艂kowita, totalna, globalna 鈥 gdy wyst臋puje ca艂kowita lub prawie ca艂kowita niezdolno艣膰 m贸wienia i rozumienia.
  • Afazja amnestyczna, nominalna, nominacyjna, anomia 鈥 gdy g艂贸wne problemy polegaj膮 na trudno艣ciach z nazywaniem obiekt贸w i odnajdywaniem potrzebnych s艂贸w w trakcie konwersacji (objawy te s膮 obecne w ka偶dej afazji, ale mog膮 wyst臋powa膰 tak偶e oddzielnie, najcz臋艣ciej jako stan zej艣ciowy po powa偶niejszych zaburzeniach afatycznych).

Klasyfikacja A. 艁urii

W Polsce du偶膮 popularno艣ci膮 cieszy si臋 koncepcja A.R. 艁urii:

Afazje zwi膮zane z zaburzeniami mowy ekspresyjnej:

  • Eferentna ruchowa (kinetyczna) 鈥 powstaje na skutek uszkodzenia o艣rodka Broki. Opis objaw贸w jest generalnie to偶samy z przedstawion膮 powy偶ej charakterystyk膮 afazji Broki. G艂贸wnym problemem w tym zaburzeniu, zdaniem 艁urii, jest nie tylko trudno艣膰 artykulacji, ale te偶 trudno艣膰 modyfikacji artyku艂owanych g艂osek, oraz zaburzenie sekwencji precyzyjnych ruch贸w aparatu artykulacyjnego. 鈥濵elodia kinetyczna鈥 mowy 鈥瀙rzeradza si臋 w seri臋 izolowanych ruch贸w鈥. Mowa traci wi臋c sw膮 melodyjno艣膰 i p艂ynno艣膰. Takiej afazji towarzysz膮 perseweracje, kt贸re w ci臋偶szych przypadkach mog膮 zdominowa膰 mow臋 osoby chorej ca艂kowicie.
  • Aferentna ruchowa (kinestetyczna) 鈥 powstaje w wyniku uszkodzenia zakr臋tu za艣rodkowego w obr臋bie kory czuciowej dla aparatu artykulacyjnego. Zdaniem 艁urii, zaburzenie czucia z aparatu artykulacyjnego dezorganizuje proces generowania mowy, co podkre艣li艂 w nazwie tej kategorii afazji (impulsacja aferentna = impulsacja dochodz膮ca). W takiej sytuacji niemo偶liwe jest wykonanie precyzyjnych ruch贸w j臋zyka, ust, warg i krtani, dzi臋ki kt贸rym powstaje mowa (cho膰 dzia艂anie kory motorycznej mo偶e by膰 prawid艂owe). W tym zaburzeniu mo偶liwe jest mieszanie si臋 g艂osek przednioj臋zykowych, lub wargowych. Poniewa偶 podobne objawy stwierdza si臋 w pi艣mie takich pacjent贸w, 艁uria postulowa艂, 偶e proces artyku艂owania g艂osek jest r贸wnie偶 niezb臋dny dla czynno艣ci pisania. Takiej afazji towarzyszy膰 mog膮 pewne postacie apraksji, gdzie z powodu braku zdolno艣ci czuciowych, wykonywanie precyzyjnych ruch贸w jest ograniczone. W ci臋偶szych przypadkach osoba chora mo偶e mie膰 spore trudno艣ci z u艂o偶eniem warg, j臋zyka, tak, aby wypowiada膰 g艂oski.
  • Afazja dynamiczna 鈥 W tym zaburzeniu nie obserwuje si臋 trudno艣ci z artyku艂owaniem g艂osek, rozumieniem s艂贸w ani z rozumieniem konstrukcji logiczno-gramatycznej. Jest to zaburzenie o tyle intryguj膮ce, 偶e wszelkie formalne aspekty mowy, uwzgl臋dniane w afazji, nie s膮 zaburzone (nazywanie, powtarzanie, rozumienie, czytanie, pisanie). Tymczasem osoba chora ma trudno艣ci z formu艂owaniem nowego przekazu werbalnego 鈥瀘d siebie鈥, integruj膮cego aspekty leksykalne, semantyczne i pami臋ciowe (mowa narracyjna, logiczna, opowie艣ciowa, ang. propositional speech). Osoba chora mo偶e spontanicznie powtarza膰 s艂owa swego rozm贸wcy (echolalia) i udziela膰 prostych stereotypowych odpowiedzi na proste pytania. Jednak偶e nie jest w stanie udzieli膰 bardziej z艂o偶onej odpowiedzi, wyra偶aj膮cej jej w艂asn膮 inwencj臋 i pogl膮dy, ani prowadzi膰 logicznej dyskusji. 艁uria sk艂ania艂 si臋 ku tezie, 偶e w tym zaburzeniu defekt dotyczy bardziej orzekaj膮cej funkcji mowy, przytacza艂 te偶 publikacje swych wsp贸艂pracownik贸w, w jakich stwierdzono, 偶e w tym zaburzeniu pacjenci 鈥瀙otrzebuj膮 pi臋膰 do sze艣ciu razy wi臋cej czasu na odnalezienie czasownik贸w ni偶 rzeczownik贸w鈥. Wsp贸艂cze艣nie pojawiaj膮 si臋 sugestie, 偶e taka posta膰 zaburzenia (je偶eli w og贸le mo偶e by膰 uznana za afazj臋, a nie np. zaburzenia funkcji wykonawczych) mo偶e mie膰 r贸偶ne postacie. Opisywano przypadki, gdzie w istocie pacjenci maj膮 ogromn膮 trudno艣膰 z czasownikami, ale tak偶e i takie, gdzie tych trudno艣ci nie mieli. Z pewnego punktu widzenia opisywane pod tym poj臋ciem zaburzenia mo偶na wykluczy膰 z afazji i uzna膰 je za zaburzenia funkcji wykonawczych, tym bardziej, 偶e powstaj膮 one w wyniku uszkodzenia kory przedczo艂owej.

Afazje zwi膮zane z zaburzeniami mowy impresyjnej:

  • Akustyczno-gnostyczna lub sensoryczna (Wernickego) 鈥 powstaje na skutek uszkodzenia o艣rodka Wernickego. Opis objaw贸w jest generalnie taki sam, jak w przypadku przedstawionej powy偶ej afazji Wernickego. W skr贸cie: osoba chora nie rozumie mowy w艂asnej i innych, cho膰 potrafi ca艂kiem sprawnie m贸wi膰, a jej mowa ma charakter p艂ynny bez zaburze艅 artykulacji. Mowa jest jednak agramatyczna, 偶argonowa, niezrozumia艂a, cz臋sto ma posta膰 s艂owotoku. Wyst臋puj膮 parafazje werbalne. Osoba chora ma r贸wnie偶 du偶e trudno艣ci z czytaniem i pisaniem. W l偶ejszej postaci mo偶e rozumie膰 proste s艂owa, w ci臋偶szej 鈥 nie rozumie 偶adnych. W czasie powstania i publikowania tej koncepcji 艁uria po艂o偶y艂 kamie艅 milowy pod rozumienie tej postaci afazji. Polemizowa艂 bowiem z wcze艣niejszymi koncepcjami, kt贸re zbyt abstrakcyjnie podchodzi艂y do tego zagadnienia i wskazywa艂 na badania wykluczaj膮ce pod艂o偶e tego zaburzenia w uszkodzeniu percepcji s艂uchowej jako takiej, czy w obni偶eniu inteligencji. Jego zdaniem dominuj膮cym problemem jest tutaj utrata zdolno艣ci do r贸偶nicowania spo艣r贸d odbieranych d藕wi臋k贸w cech charakteryzuj膮cych ludzk膮 mow臋 (utrata s艂uchu fonematycznego). Przy mniej nasilonych zaburzeniach deficyt ten ujawnia si臋 w postaci trudno艣ci w r贸偶nicowaniu podobnych fonem贸w. Warto zauwa偶y膰, 偶e niekt贸re wsp贸艂czesne badania neguj膮 pogl膮d o specyficzno艣ci i wy艂膮czno艣ci zaburze艅 s艂uchu fonematycznego wzgl臋dem afazji Wernickego.
  • Akustyczno-mnestyczna 鈥 powstaje, kiedy uszkodzenie tylnej cz臋艣ci lewego p艂ata skroniowego nie niszczy ca艂kowicie okolicy Wernickego, cho膰 sprawia, 偶e nie funkcjonuje ona prawid艂owo. Charakter zaburze艅 艁uria stre艣ci艂 w nazwie 鈥 zaburzenia mnestyczne, odnosz膮ce si臋 do pami臋ci. Osoba chora nie ma trudno艣ci w generowaniu mowy, za艣 potencjalnie zdolno艣膰 rozumienia jest wzgl臋dnie zachowana 鈥 zdaniem 艁urii s艂uch fonematyczny jest w tym zaburzeniu wzgl臋dnie zachowany. Jednak deficyt nasila si臋 wraz ze wzrostem ilo艣ci nap艂ywaj膮cych informacji. Tym samym osoba chora mo偶e dobrze r贸偶nicowa膰 pojedyncze fonemy, jednak b臋dzie mia艂a trudno艣ci w bardziej z艂o偶onych sytuacjach, np. przy powtarzaniu kilku g艂osek jednocze艣nie, lub kilku s艂贸w. Tym samym cech膮 charakterystyczn膮 jest to, 偶e kiedy osoba chora ma powt贸rzy膰 trzy lub cztery s艂owa, powt贸rzy jedynie dwa, lub trzy pocz膮tkowe. Deficyt ten rzutuje na zdolno艣膰 rozumienia d艂u偶szych wypowiedzi 鈥 osoba chora nie ma trudno艣ci w r贸偶nicowaniu fonem贸w, ale wydaje si臋, 偶e ma k艂opot z utrzymaniem w ognisku uwagi i w pami臋ci roboczej wi臋kszej ilo艣ci danych s艂uchowych. Niekiedy m贸wi si臋 tutaj o uszkodzeniu s艂uchowej pami臋ci werbalnej. Przy czym osoba chora nie musi mie膰 wcale og贸lnych trudno艣ci z pami臋ci膮 (tj. z uczeniem si臋 nowego materia艂u 鈥 to nie jest amnezja). Dodatkowo mog膮 wyst臋powa膰 cechy afazji amnestycznej i parafazje werbalne.
  • Semantyczna 鈥 powstaje w wyniku uszkodzenia okolicy na styku p艂at贸w ciemieniowego, skroniowego i potylicznego. W tym zaburzeniu osoba chora mo偶e r贸偶nicowa膰 fonemy, rozumie膰 poszczeg贸lne s艂owa, pami臋ta膰 to, co inne osoby powiedzia艂y przed chwil膮, jednak mimo to ma spore trudno艣ci w zrozumieniu tego, co m贸wi膮 inni. Poj臋cie “afazji semantycznej” wprowadzi艂 w 1926 roku J. Head. Zdaniem 艁urii 鈥瀞truktura akustyczna mowy jest zachowana i nie wyst臋puje znamienne dla afazji sensorycznej wyobcowanie znaczenia wyrazu鈥. Trudno艣ci pojawiaj膮 si臋 w sytuacji, kiedy zrozumienie sentencji wymaga wykroczenia poza znaczenie pojedynczych s艂贸w. W tym zaburzeniu traci si臋 zdolno艣膰 rozumienia z艂o偶onych konstrukcji przyimkowych, przymiotnikowych, przys艂贸wkowych, zale偶nych od szyku i innych element贸w og贸lnie okre艣lanych mianem logiczno-gramatycznych. Generalnie 鈥 osoba chora ma trudno艣ci z poj臋ciem sensu wypowiedzi.
Mo偶e ci臋 zainteresowa膰 tak偶e:  Oparzenie s艂oneczne, pora偶enie s艂oneczne, udar cieplny - pierwsza pomoc

Klasyfikacja Jadwigi Szumskiej

Klasyfikacja ta zosta艂a opracowana przez Zesp贸艂 Neurochirurgii Centrum Medycyny Do艣wiadczalnej i Klinicznej Polskiej Akademii Nauk i nawi膮zuje do koncepcji A.R. 艁urii:

  • Afazja czo艂owa (ruchowa):
a) afazja wieczka czo艂owego (afazja Broki);
b) zaburzenia mowy wywo艂ane uszkodzeniem dodatkowej okolicy motorycznej (bardzo specyficzny obraz zaburze艅, obserwowany zwykle po operacji tylnej okolicy czo艂owej przystrza艂kowej, gdzie chorzy nagle trac膮 ca艂kowicie zdolno艣膰 m贸wienia, aby r贸wnie nagle j膮 odzyska膰 w 3 do 5 dni po zabiegu);
c) zaburzenia mowy wywo艂ane uszkodzeniem okolicy przedczo艂owej (afazja dynamiczna w klasyfikacji 艁urii).
  • Afazja skroniowa (s艂uchowa, afazja Wernickego).
  • Afazja ciemieniowa:
a) afazja wieczka czo艂owo-ciemieniowego (aferentna afazja motoryczna w klasyfikacji 艁urii);
b) afazja ciemieniowo-potyliczna (afazja semantyczna w klasyfikacji 艁urii);
c) afazja ciemieniowo-skroniowo-potyliczna (niejednorodny obraz zaburzenia, z mo偶liwym wsp贸艂wyst臋powaniem akalkulii i agnozji wzrokowo-przestrzennej).

Afazja objawy i skutki zaburzenia mowy - jak leczy膰 afazje? 2 - Tw贸j G艂os 馃搶 e-TG.pl

Model Wernickego-Lichtheima-Geshwinda

Carl Wernicke nie tylko opisa艂 afazj臋 czuciow膮, lecz tak偶e zaproponowa艂 do艣膰 hipotetyczny model zaburze艅 afatycznych uwzgl臋dniaj膮c dost臋pn膮 mu w贸wczas wiedz臋 i konstruuj膮c z niej model funkcji j臋zykowych w m贸zgu. Idea zapocz膮tkowana przez Wernickego jeszcze po dzi艣 dzie艅 budzi 偶ywe zainteresowanie. W贸wczas uwa偶ano, 偶e kora m贸zgu posiada niezale偶ne “o艣rodki”, z kt贸rych ka偶dy mia艂 przypisan膮 okre艣lon膮 funkcj臋 psychiczn膮. Mowa dociera do m贸zgu poprzez ucho i obwodowy uk艂ad nerwowy, kt贸ry dostarcza informacje do pierwszorz臋dowej kory s艂uchowej. Stamt膮d jest ona przesy艂ana do “o艣rodka Wernickego”, kt贸ry interpretuje informacje s艂uchowe jako zrozumia艂膮 mow臋. Podobnie, lecz w odwrotnym kierunku, mowa opuszcza uk艂ad nerwowy: w “o艣rodku Broki” poj臋cia s膮 opracowywane gramatycznie i informacje te koduj膮 kor臋 motoryczn膮, steruj膮c膮 poszczeg贸lnymi mi臋艣niami. Z niej informacja wychodzi z m贸zgu i uk艂adem obwodowym dociera do mi臋艣ni aparatu artykulacyjnego. Afazja, zgodnie z tym modelem, mog艂aby powsta膰 nie tylko w wyniku uszkodzenia jednego z dw贸ch “o艣rodk贸w mowy”, lecz tak偶e w wyniku przerwania po艂膮cze艅 mi臋dzy “o艣rodkami” zaanga偶owanymi w funkcje j臋zykowe. Taka interpretacja objaw贸w neuropsychologicznych 鈥 jako powsta艂ych na skutek “roz艂膮czenia” danych “o艣rodk贸w” korowych, okre艣lana jest dzi艣 jako koneksjonistyczna. Model Wernickego w roku 1885 zmodyfikowa艂 Ludwig Lichtheim, st膮d te偶 nosi on nazw臋 modelu Wernickego-Lichtheima. W latach 60. XX wieku Norman Geschwind ponownie zmodyfikowa艂 ten model i uczyni艂 go niezmiernie popularnym po dzi艣 dzie艅.

Ka偶da afazja opisana przez ten model cechowa艂a si臋 nie tylko do艣膰 nowoczesnym, jak na XIX wiek, teoretycznym obja艣nieniem, lecz tak偶e specyficzn膮 konstelacj膮 objaw贸w w zakresie rozumienia, powtarzania, nazywania, jak i czytania i pisania. Wed艂ug tego modelu afazje korowe ruchowa i czuciowa odpowiadaj膮 w zakresie objaw贸w afazjom Broca i Wernickego, opisanymi wcze艣niej w tym artykule. Afazje transkorowe od korowych r贸偶ni膮 si臋 zachowan膮 zdolno艣ci膮 do wzgl臋dnie normalnego powtarzania. Afazje podkorowe od korowych r贸偶ni膮 si臋 natomiast wzgl臋dnie zachowanymi zdolno艣ciami do pisania i czytania. Afazja przewodzenia (kondukcyjna) natomiast r贸偶ni si臋 od wszystkich pozosta艂ych niewsp贸艂miernym nasileniem zaburze艅 w zakresie powtarzania, przy wzgl臋dnie zachowanych zdolno艣ciach w zakresie pozosta艂ych aspekt贸w funkcji j臋zykowych. Mo偶na to przedstawi膰 na nast臋puj膮cym schemacie, cho膰 bardzo uproszczonym:

  • Mowa p艂ynna
a) z zachowanym rozumieniem

鈥 z zachowanym powtarzaniem 鈫 afazja amnestyczna
鈥 z zaburzonym powtarzaniem 鈫 afazja przewodzenia
b) z zaburzonym rozumieniem

鈥 z zachowanym powtarzaniem 鈫 transkorowa afazja czuciowa
鈥 z zaburzonym powtarzaniem 鈫 afazja Wernickego
  • Mowa niep艂ynna
a) z zachowanym rozumieniem

鈥 z zachowanym powtarzaniem 鈫 transkorowa afazja ruchowa
鈥 z zaburzonym powtarzaniem 鈫 afazja Broki
b) z zaburzonym rozumieniem

鈥 z zachowanym powtarzaniem 鈫 transkorowa afazja mieszana
鈥 z zaburzonym powtarzaniem 鈫 afazja totalna, ca艂kowita

Afazja izolowana, podkorowa, czysta g艂uchota s艂贸w i afemia

Terminologia proponowana przez model Model Wernickego-Lichtheima-Geshwinda sta艂a si臋, zw艂aszcza w krajach angloj臋zycznych, niezwykle popularna i jest uwzgl臋dniana przez bardzo wiele p贸藕niejszych klasyfikacji, takich jak np. koncepcje D.F. Bensona i N. Geshwinda z 1971 roku, czy H. Goodglassa i E. Kaplan z roku 1972. Benson p贸藕niej wielokrotnie publikowa艂 swoj膮 koncepcj臋 w r贸偶nych podr臋cznikach w latach 80. i jeszcze bardziej wsp贸艂cze艣nie. Poj臋cia te ewoluowa艂y i obecnie nie powinny by膰 kojarzone z koneksjonistyczn膮 teori膮 modelu Wernickego.

Wraz z koncepcj膮 Bensona pojawi艂o si臋 poj臋cie afazji izolowanego pola mowy, lub te偶, wed艂ug innej nomenklatury, afazji izolowanej, czy transkorowej mieszanej (ang. isolation aphasia, mixed transcortical aphasia). Ten zesp贸艂 zaburze艅 wi膮偶e si臋 z jednoczesnym uszkodzeniem przedniej i tylnej cz臋艣ci lewej p贸艂kuli tak, 偶e pola mowy Broca i Wernickego, jak i 艂膮cz膮cy je p臋czek 艂ukowaty, pozostaj膮 zachowane, co umo偶liwia osobie chorej na w miar臋 normalne powtarzanie. Jednak izolacja “o艣rodk贸w mowy” od innych obszar贸w korowych wywo艂uje pe艂n膮 gam臋 innych zaburze艅 afatycznych. Jest to jakby przeciwnie艅stwo afazji przewodzenia.

Znacznie wi臋cej problem贸w dotyczy koncepcji afazji podkorowej. Tradycyjnie afazja by艂a uwa偶ana za zaburzenie korowe, wynikaj膮ce z uszkodzenia “o艣rodka mowy” p贸艂kuli m贸zgu. Dzi艣 ju偶 wiemy, 偶e uszkodzenie ograniczone tylko do j膮der podkorowych lub wzg贸rza r贸wnie偶 wywo艂uje objawy afazji, wi臋c wielu autor贸w rezerwuje poj臋cie afazji podkorowej dla tego typu zaburze艅. Niekt贸rzy nawet sugerowali okre艣lenie “afazji bez afazji” (aphasia sine aphasia 鈥 von Stockert). Wyodr臋bnia si臋 tutaj trzy kategorie. Pierwsza nawi膮zuje do uszkodze艅 wzg贸rza, druga do uszkodze艅 j膮der podstawy, trzecia za艣, do uszkodze艅 g艂臋bokiej istoty bia艂ej. R贸偶ni autorzy opisali r贸偶ne objawy afatyczne zwi膮zane z uszkodzeniami w zakresie tych trzech kategorii, tak, 偶e trudno jest wyodr臋bni膰 jaki艣 jednorodny profil zaburze艅. Mog膮 wyst臋powa膰 zar贸wno objawy ruchowe, czuciowe, jak i mieszane. Prawdopodobnie objawy te zale偶膮 od r贸偶nic w dok艂adnych lokalizacjach, w jakich uszkodzone zostaj膮 r贸偶ne podkorowe obwody po艂膮cze艅 neuronalnych. Przyk艂adowo, j膮dra brzuszno-boczne wzg贸rza s膮 po艂膮czone z pierwszorz臋dow膮 kor膮 ruchow膮, za艣 poduszka 鈥 m.in. z okolic膮 Wernickego. Mimo to, niekt贸rzy autorzy w jakim艣 stopniu podaj膮, 偶e pewne cechy objaw贸w mog艂yby pozwala膰 na r贸偶nicowanie w tym zakresie. Tak wi臋c wsp贸艂cze艣nie “afazja podkorowa” raczej oznacza objawy afazji wywo艂ane uszkodzeniem np. j膮der podstawy czy wzg贸rza. Objawy opisane przez model Wernickego-Lichtheima-Geshwinda jako czuciowa afazja podkorowa s膮 obecnie ujmowane w spos贸b do艣膰 niezr臋czny w j臋zyku polskim, jako czysta g艂uchota s艂贸w (ang. pure word deafness). Przyjmuje si臋, 偶e takie zaburzenia s膮 wywo艂ane uszkodzeniem ograniczonym tylko do okolicy Wernickego. Objawy opisane przez model jako podkorowa afazja ruchowa s膮 natomiast wsp贸艂cze艣nie okre艣lane jako afemia (zmieniono pierwotne znaczenie tego poj臋cia, kt贸re Broca zastosowa艂 do opisu zaburze艅 okre艣lanych dzi艣 mianem afazji Broki). Przyjmuje si臋, 偶e takie objawy powstaj膮 przy uszkodzeniach zlokalizowanych tylko w obr臋bie okolicy Broca.

Model Mariusza Maruszewskiego

Wi臋kszo艣膰 klasyfikacji afazji bazuje na za艂o偶eniu, 偶e objawy zaburze艅 afatycznych mo偶na opisa膰 na pewnych wymiarach, takich jak nazywanie, powtarzanie, czy rozumienie. Tymczasem ka偶dy z takich wymiar贸w sk艂ada si臋 z bardziej elementarnych aspekt贸w. Przyk艂adowo, pod poj臋ciem powtarzania kryje si臋 powtarzanie pojedynczych g艂osek, sylab sensownych i bezsensownych, ci膮gu kilku g艂osek, prostych s艂贸w, z艂o偶onych i rzadko u偶ywanych trudnych s艂贸w, zda艅 itd. W rzeczywisto艣ci osoba cierpi膮ca z powodu afazji mo偶e wykazywa膰 r贸偶ny profil zaburze艅 w zakresie tych kategorii. Maruszewski raczej nie d膮偶y艂 do stworzenia nowej og贸lnej klasyfikacji afazji, ile raczej drobiazgowo analizowa艂 b艂臋dy w obr臋bie kilku takich wymiar贸w pope艂niane przez osoby cierpi膮ce z powodu afazji. Doszed艂 do wniosku, 偶e

nie ma zaburze艅 nazywania, rozumienia czy powtarzania w og贸le, lecz s膮 r贸偶ne postacie zaburze艅 tych czynno艣ci, wywo艂ane r贸偶nymi zaburzeniami programuj膮cych je mechanizm贸w i najprawdopodobniej zale偶ne od r贸偶nych lokalizacji uszkodzenia. Wniosek ten wskazuje jednoznacznie na bezu偶yteczno艣膰 operowania przy opisach zespo艂贸w afatycznych takimi globalnymi terminami jak zaburzenia nazywania, rozumienia, powtarzania, mowy od siebie, czytania, pisania itp.“.

Podsumowanie obserwacji Maruszewskiego w du偶ym uproszczeniu:

  1. Zaburzenia nazywania:
    • typ I 鈥 niemo偶no艣膰 podania nazwy, niekiedy po艂膮czona ze wskazaniem s艂owem, czy gestem, 偶e przedmiot jest rozpoznawany, oraz wyra偶eniem stanu emocjonalnego;
    • typ II 鈥 zamiast podania nazwy przedmiotu pojawia si臋 om贸wienie jego funkcji, pochodzenia, a niekiedy przytoczone zostaje osobiste do艣wiadczenie zwi膮zane z danym obiektem;
    • typ III 鈥 zamiast podania nazwy przedmiotu pojawia si臋 inne s艂owo, kt贸re mo偶e by膰 nazw膮 podobnego obiektu (podobie艅stwo semantyczne), s艂owem o podobnym brzmieniu (podobie艅stwo leksykalne), powt贸rzeniem poprzednio wypowiedzianego s艂owa (perseweracja), albo s艂owem, kt贸rego nie da si臋 zaklasyfikowa膰 wed艂ug tych zasad;
    • typ IV 鈥 zamiast podania nazwy, pojawia si臋 s艂owo zniekszta艂cone (parafazja), co mo偶e polega膰 na u偶yciu we w艂a艣ciwej nazwie g艂osek nie nale偶膮cych do danego s艂owa (dodanie nowych, lub zast膮pienie istniej膮cych), pomini臋ciu g艂osek we w艂a艣ciwym s艂owie, albo wypowiedzeniu takiego s艂owa, jakiego nie ma w j臋zyku ojczystym (偶argon).
  2. Zaburzenia powtarzania:
    • typ I 鈥 ca艂kowita niemo偶no艣膰 powtarzania wywo艂ana albo niemo偶no艣ci膮 m贸wienia w og贸le, albo powa偶nymi zaburzeniami w tym zakresie;
    • typ II 鈥 powtarzane s艂owa s膮 zniekszta艂cone (parafazje) poprzez u偶ycie obcych g艂osek, wymian臋 prawid艂owych g艂osek na b艂臋dne, opuszczenie g艂osek itp.
    • typ III 鈥 zaburzenia wynikaj膮ce z wypowiadania wcze艣niej wypowiedzianego s艂owa (perseweracja)
    • typ IV 鈥 ograniczenie liczby element贸w, jakie mo偶na powt贸rzy膰;
    • typ V 鈥 zamiast po偶膮danego s艂owa w takiej, czy innej postaci, pojawiaj膮 si臋 zupe艂nie inne s艂owa, lub takie, jakie nie istniej膮 w ojczystym j臋zyku (偶argonafazja);
    • typ VI 鈥 zaburzenie powtarzania po zastosowaniu odroczenia czasowego.
  3. Zaburzenia rozumienia:
    • typ I 鈥 ca艂kowite zniesienie rozumienia mowy uniemo偶liwiaj膮ce nawi膮zanie trwa艂ego kontaktu s艂ownego z chorym, wynikaj膮ce z afazji totalnej, b膮d藕 g艂臋bokiej afazji czuciowej, gdzie nawi膮zanie kontaktu niewerbalnego r贸wnie偶 jest mocno ograniczone, albo te偶 maj膮ce charakter dynamiczny, powsta艂e w sytuacji badania (np. z powodu silnych perseweracji);
    • typ II 鈥 zaburzenia ujawniaj膮ce si臋 w trudno艣ciach ze wskazaniem przedmiotu przez osob臋 chor膮, jaki zosta艂 nazwany przez osob臋 badaj膮c膮, przy zachowanym spe艂nianiu prostych polece艅 sytuacyjnych i zachowanym kontakcie werbalnym. Osoba chora mo偶e ujawnia膰 takie trudno艣ci zawsze i od razu, lub dopiero w trakcie badania, po kilku poprawnych reakcjach, niekiedy przy zachowanej zdolno艣ci powtarzania nazwy tego przedmiotu (dysocjacja mi臋dzy brzmieniem a znaczeniem s艂owa), albo w ograniczeniu do specyficznego materia艂u (np. cz臋艣ci twarzy, cz臋艣ci cia艂a);
    • typ III 鈥 zaburzenia ujawniaj膮ce si臋 w nieprawid艂owym spe艂nianiu z艂o偶onych polece艅, w jakich nie wystarczy poj膮膰 poszczeg贸lne sk艂adowe (np. poszczeg贸lne s艂owa), a gdzie konieczne jest zrozumienie stosunk贸w mi臋dzy poszczeg贸lnymi s艂owami, uwzgl臋dnienie ko艅c贸wek fleksyjnych itp. (nasuwa si臋 pewne podobie艅stwo z afazj膮 semantyczn膮 wed艂ug 艁urii).
Mo偶e ci臋 zainteresowa膰 tak偶e:  TOP 12 najzdrowszych orzech贸w - odkryj rodzaje i ich w艂a艣ciwo艣ci

Diagnoza i testy

Jak to si臋 diagnozuje?

Diagnozowanie afazji wymaga po艂膮czenia badania fizykalnego, zadawania pyta艅 na temat historii, obrazowania diagnostycznego i test贸w oraz nie tylko. W niekt贸rych przypadkach pracownik s艂u偶by zdrowia zaleci przeprowadzenie kilku test贸w, aby wykluczy膰 inne stany lub przyczyny, kt贸re mog膮 powodowa膰 skutki podobne do tych obserwowanych w przypadku afazji. Oto kilka przyk艂ad贸w:

  • Testy funkcji czuciowych i nerwowych . Testy te upewni膮 si臋, 偶e problemy ze s艂uchem lub uszkodzenie nerw贸w nie s膮 przyczyn膮 problemu, kt贸ry wydaje si臋 by膰 afazj膮.
  • Testy poznawcze i pami臋ciowe . Testy te zapewniaj膮, 偶e problem nie dotyczy zdolno艣ci my艣lenia ani pami臋ci danej osoby.
  • Badania diagnostyczne i obrazowe . Testy te szukaj膮 zmian lub oznak uszkodzenia odpowiedniej cz臋艣ci m贸zgu.

Jakie testy zostan膮 wykonane, aby zdiagnozowa膰 ten stan?

Kilka test贸w jest mo偶liwych, gdy dostawcy podejrzewaj膮 afazj臋. W wi臋kszo艣ci przypadk贸w specjalista j臋zyka mowy mo偶e pom贸c okre艣li膰, jaki rodzaj afazji 鈥 je艣li w og贸le 鈥 ma dana osoba. Testy mog膮 r贸wnie偶 pom贸c w zdiagnozowaniu, co spowodowa艂o afazj臋, a nawet okre艣li膰, czy przyczyna jest uleczalna i jaki rodzaj leczenia b臋dzie najlepszy.

Mo偶liwe testy obejmuj膮:

  • Badania krwi (mog膮 wykry膰 wszystko, od problem贸w z uk艂adem odporno艣ciowym po toksyny i trucizny, zw艂aszcza niekt贸re metale, takie jak mied藕).
  • Tomografia komputerowa (CT) .
  • Elektroencefalogram (EEG) .
  • Elektromiogram .
  • Badanie potencja艂贸w wywo艂anych .
  • Testy genetyczne .
  • Obrazowanie metod膮 rezonansu magnetycznego (MRI) .
  • Skan pozytronowej tomografii emisyjnej (PET) .
  • Nak艂ucie l臋d藕wiowe (nak艂ucie l臋d藕wiowe) .
  • promienie rentgenowskie .

Zarz膮dzanie i leczenie

Afazja objawy i skutki zaburzenia mowy - jak leczy膰 afazje? 3 - Tw贸j G艂os 馃搶 e-TG.pl

Jak leczy si臋 afazj臋 i czy istnieje lekarstwo?

Niestety, nie ma bezpo艣redniego lekarstwa na afazj臋. Jednak zwykle mo偶na to w jaki艣 spos贸b leczy膰. Pierwszym krokiem w leczeniu afazji jest zwykle leczenie stanu, kt贸ry j膮 powoduje. W stanach takich jak udar szybkie przywr贸cenie przep艂ywu krwi do dotkni臋tego obszaru m贸zgu mo偶e czasami ograniczy膰 lub zapobiec trwa艂emu uszkodzeniu.

W przypadkach, gdy afazja pojawia si臋 z powodu tymczasowego problemu, takiego jak wstrz膮s m贸zgu, migrena, napad padaczkowy lub jaka艣 infekcja, afazja jest cz臋sto r贸wnie偶 tymczasowa. Afazja zwykle poprawia si臋 lub ust臋puje ca艂kowicie, gdy dochodzi do siebie, a m贸zg leczy si臋 z czasem i leczeniem.

W przypadku os贸b z d艂ugotrwa艂ym lub trwa艂ym uszkodzeniem m贸zgu, na przyk艂ad w przypadku powa偶nych udar贸w, terapia logopedyczna mo偶e czasami pom贸c w zdolno艣ciach j臋zykowych danej osoby. Te opcje terapii mog膮 r贸wnie偶 pom贸c osobie w lepszym zrozumieniu innych i w kompensowaniu afazji. Terapia mowy mo偶e r贸wnie偶 obejmowa膰 opiekun贸w i bliskich, aby wiedzieli, jak najlepiej si臋 z tob膮 komunikowa膰 i pomaga膰.

Jakie leki lub zabiegi s膮 stosowane?

Leki lub metody leczenia stan贸w powoduj膮cych afazj臋 mog膮 si臋 znacznie r贸偶ni膰. Z tego powodu Tw贸j lekarz jest najlepszym 藕r贸d艂em informacji na temat mo偶liwych metod leczenia, kt贸re mog膮 Ci pom贸c. Mog膮 dostosowa膰 opcje leczenia do twoich potrzeb i okoliczno艣ci. Wezm膮 r贸wnie偶 pod uwag臋 wszelkie podstawowe warunki zdrowotne lub preferencje, kt贸re mog膮 mie膰 wp艂yw na twoj膮 opiek臋.

Powik艂ania lub skutki uboczne leczenia

Mo偶liwe dzia艂ania niepo偶膮dane lub powik艂ania, kt贸re mog膮 si臋 zdarzy膰, zale偶膮 przede wszystkim od tego, co spowodowa艂o ten stan i od zastosowanych konkretnych metod leczenia. Tw贸j lekarz mo偶e wyja艣ni膰 potencjalne skutki uboczne lub powik艂ania najprawdopodobniej w twoim konkretnym przypadku. Mo偶esz r贸wnie偶 zapyta膰 ich wi臋cej o to, co mo偶esz zrobi膰, aby ograniczy膰 lub nawet zapobiec skutkom ubocznym.

Jak dba膰 o siebie lub radzi膰 sobie z objawami?

Afazja jest oznak膮 uszkodzenia lub powa偶nych zak艂贸ce艅 w m贸zgu. Wi臋kszo艣膰 stan贸w, kt贸re powoduj膮 afazj臋, jest ci臋偶ka, a niekt贸re stanowi膮 zagro偶enie 偶ycia. Z tego powodu nie powiniene艣 pr贸bowa膰 samodzielnie diagnozowa膰 afazji. Je艣li ty lub kto艣, z kim przebywasz, ma objawy podobne do afazji, powiniene艣 zadzwoni膰 pod numer 911 (lub numer lokalnego pogotowia ratunkowego), aby natychmiast uzyska膰 pomoc medyczn膮.

Jak szybko po zabiegu poczuj臋 si臋 lepiej?

Czas potrzebny do wyzdrowienia z afazji zale偶y od tego, co j膮 spowodowa艂o, jak d艂ugo mo偶e trwa膰 i od stosowanych metod leczenia. Tw贸j lekarz jest najlepsz膮 osob膮, kt贸ra powie ci wi臋cej o harmonogramie, w kt贸rym poczujesz si臋 lepiej i wyzdrowiejesz.

 

Zapobieganie

Afazja objawy i skutki zaburzenia mowy - jak leczy膰 afazje? 4 - Tw贸j G艂os 馃搶 e-TG.pl

Jak mog臋 zapobiega膰 afazji lub zmniejsza膰 ryzyko jej rozwoju?

Afazja zdarza si臋 nieprzewidywalnie, wi臋c nie mo偶na jej zapobiec. Mo偶esz jednak spr贸bowa膰 zapobiega膰 chorobom, kt贸re je powoduj膮, lub zmniejsza膰 ryzyko ich wyst膮pienia. Niekt贸re z rzeczy, kt贸re mo偶esz zrobi膰, to:

  • Jedz zbilansowan膮 diet臋 i utrzymuj zdrow膮 wag臋. Wiele stan贸w zwi膮zanych ze zdrowiem uk艂adu kr膮偶enia i serca, zw艂aszcza udar, mo偶e uszkodzi膰 obszary m贸zgu, powoduj膮c afazj臋. Zapobieganie udarowi i podobnym schorzeniom jest kluczowym sposobem zapobiegania afazji lub zmniejszania ryzyka jej rozwoju.
  • Nie ignoruj infekcji . Infekcje oczu i uszu wymagaj膮 szybkiego leczenia. Je艣li te infekcje rozprzestrzeni膮 si臋 na tw贸j m贸zg, mog膮 sta膰 si臋 powa偶ne, a nawet 艣miertelne, i mog膮 spowodowa膰 uszkodzenie m贸zgu, kt贸re mo偶e prowadzi膰 do afazji.
  • Nosi膰 wyposa偶enie ochronne. Urazy g艂owy mog膮 powodowa膰 uszkodzenie m贸zgu, kt贸re prowadzi do afazji. Niezale偶nie od tego, czy jeste艣 w pracy, czy w wolnym czasie, u偶ywanie sprz臋tu ochronnego mo偶e pom贸c unikn膮膰 urazu m贸zgu, kt贸ry mo偶e prowadzi膰 do afazji. Przyk艂adami wyposa偶enia ochronnego s膮 kaski i pasy bezpiecze艅stwa (lub inne zabezpieczenia pojazdu).
  • Zarz膮dzaj swoimi warunkami zdrowotnymi. Zarz膮dzanie chorobami przewlek艂ymi mo偶e pom贸c w zapobieganiu innym stanom, kt贸re mog膮 powodowa膰 uszkodzenie m贸zgu i afazj臋. Przyk艂ady tego rodzaju chor贸b przewlek艂ych obejmuj膮 cukrzyc臋 typu 2 , wysokie ci艣nienie krwi , padaczk臋 i stany, kt贸re stwarzaj膮 ryzyko wyst膮pienia zakrzep贸w krwi, kt贸re mog膮 prowadzi膰 do udaru.

Perspektywy / Prognozy

Jakie s膮 perspektywy dla tego stanu i czego powinienem si臋 spodziewa膰?

Perspektywy afazji zale偶膮 od kilku czynnik贸w. Tw贸j lekarz mo偶e ci powiedzie膰, co jest najbardziej prawdopodobne w twoim konkretnym przypadku.

W niekt贸rych przypadkach afazja jest problemem kr贸tkotrwa艂ym i szybko ust臋puje. W przypadku innych pe艂ne wyzdrowienie mo偶e zaj膮膰 tygodnie, a nawet miesi膮ce. Niestety, afazja, kt贸ra pojawia si臋 z powodu trwa艂ego uszkodzenia m贸zgu, jest cz臋sto problemem na ca艂e 偶ycie. Terapia mowy mo偶e pom贸c z艂agodzi膰 objawy afazji, ale mo偶e nie ca艂kowicie odwr贸ci膰 skutk贸w tego stanu.

呕y膰 z afazj膮 i jak dba膰 o siebie?

Istnieje wiele sposob贸w, w jakie osoby z afazj膮 mog膮 sobie pom贸c lub obej艣膰 skutki tego stanu.

Osoby z afazj膮 mog膮 r贸wnie偶 wykona膰 nast臋puj膮ce czynno艣ci, aby zadba膰 o siebie:

  • Skontaktuj si臋 z lekarzem zgodnie z zaleceniami . Dalsza opieka mo偶e pom贸c w monitorowaniu stanu i pr贸bie ograniczenia skutk贸w.
  • Post臋puj zgodnie ze wskaz贸wkami dotycz膮cymi leczenia swojego dostawcy . Przyk艂ady obejmuj膮 przyjmowanie lek贸w zgodnie z zaleceniami i chodzenie na terapi臋 logopedyczn膮 (je艣li zaleci to Tw贸j dostawca).
  • Je艣li to mo偶liwe, szukaj grup wsparcia . Tego rodzaju spo艂eczno艣ci wsparcia, osobi艣cie lub online, mog膮 pom贸c ci uczy膰 si臋 od innych os贸b z afazj膮. Afazja jest r贸wnie偶 problemem komunikacyjnym, wi臋c osoby z ni膮 cz臋sto czuj膮 si臋 odizolowane lub samotne. Te grupy mog膮 pom贸c ci poczu膰 wi臋藕 z innymi, kt贸rzy rozumiej膮 twoj膮 sytuacj臋 i zmagania.
  • Poszukaj alternatywnych sposob贸w komunikacji . Dla wielu os贸b z afazj膮 鈥 zw艂aszcza z afazj膮 Broki 鈥 komunikowanie si臋 poprzez pisanie jest pomocne, poniewa偶 opiera si臋 na cz臋艣ciach m贸zgu, kt贸re zwykle nie s膮 dotkni臋te.
  • Technologia mo偶e pom贸c . Urz膮dzenia mobilne, takie jak smartfony i tablety, mog膮 pom贸c osobom z afazj膮, oferuj膮c im inne sposoby komunikowania si臋 bez m贸wienia na g艂os. Istniej膮 nawet aplikacje dla tych urz膮dze艅 zaprojektowane specjalnie, aby pom贸c osobom z afazj膮.
  • No艣 co艣, co powie innym, 偶e masz afazj臋 . 鈥濱dentyfikator afazji鈥 lub karta informacyjna mo偶e u艂atwi膰 komunikacj臋 w sytuacjach, w kt贸rych wyst臋puj膮 osoby, kt贸re Ci臋 nie znaj膮 lub cierpi膮 na t臋 przypad艂o艣膰.

Co mog臋 zrobi膰, aby pom贸c bliskiej osobie z afazj膮?

Istnieje kilka wskaz贸wek dla os贸b, kt贸re maj膮 ukochan膮 osob臋 z afazj膮. Niekt贸re z tych wskaz贸wek mog膮 u艂atwi膰 偶ycie bliskiej Ci osobie oraz pom贸c jej nawi膮za膰 kontakt i komunikowa膰 si臋. Inni mog膮 zach臋ci膰 ich do powrotu do zdrowia lub poprawi膰 spos贸b przystosowania si臋 do ich stanu. Niekt贸re rzeczy, kt贸re mo偶esz zrobi膰, to:

  • B膮d藕 cierpliwy i wyrozumia艂y . Je艣li ukochana osoba ma afazj臋, wzmocnij j膮, daj膮c jej czas na komunikacj臋. Pom贸偶 im czu膰 si臋 bezpiecznie i zach臋ca膰. Pozw贸l im pope艂nia膰 b艂臋dy bez ich poprawiania i daj im czas na doko艅czenie wypowiedzi bez przerywania i ko艅czenia zda艅. Pom贸偶 im, je艣li o to poprosz膮, ale najpierw pozw贸l im spr贸bowa膰 samodzielnie.
  • Znajd藕 sposoby na po艂膮czenie . Afazja zaburza zdolno艣膰 komunikowania si臋, co cz臋sto prowadzi do poczucia g艂臋bokiej izolacji i samotno艣ci. Mo偶esz zrobi膰 ogromn膮 r贸偶nic臋, je艣li komunikujesz si臋 z ukochan膮 osob膮 w spos贸b, kt贸ry jest dla niej 艂atwiejszy i wygodniejszy.
  • U艂atw im komunikacj臋. Zwr贸膰 ich uwag臋, zanim zaczniesz m贸wi膰, utrzymuj kontakt wzrokowy i po艣wi臋caj im ca艂膮 swoj膮 uwag臋, a je艣li to mo偶liwe, zredukuj ha艂as w tle (np. 艢cisz telewizor). Zaoferuj im alternatywne sposoby komunikowania si臋, takie jak pisanie, rysowanie, gestykulacje lub korzystanie z inteligentnych urz膮dze艅, je艣li wol膮 i je艣li to im pomaga.
  • Traktuj ich z szacunkiem i godno艣ci膮. Osoby z afazj膮 mog膮 czu膰 si臋 zak艂opotane lub zawstydzone swoimi zmaganiami z komunikacj膮. Traktowanie ich z szacunkiem i godno艣ci膮 mo偶e w tym pom贸c. Je艣li maj膮 problemy ze zrozumieniem, mo偶esz z nimi rozmawia膰, u偶ywaj膮c 艂atwiejszych do zrozumienia s艂贸w lub zda艅 albo za pomoc膮 pyta艅 typu tak/nie (je艣li tak wol膮). Powiniene艣 unika膰 m贸wienia do nich z pogard膮 lub m贸wienia tak wolno, 偶e jest to obra藕liwe lub bolesne. Powiniene艣 tak偶e unika膰 m贸wienia g艂o艣niej, chyba 偶e ci臋 o to poprosz膮.

Kiedy powinienem szuka膰 opieki?

Je艣li stopniowo zauwa偶ysz, 偶e masz objawy afazji, powiniene艣 jak najszybciej porozmawia膰 z lekarzem. Powiniene艣 r贸wnie偶 porozmawia膰 z lekarzem, je艣li masz objawy afazji, kt贸re pogarszaj膮 si臋 z czasem. Jest to raczej oznaka zwyrodnieniowej choroby m贸zgu ni偶 urazu lub uszkodzenia spowodowanego stanami takimi jak udar.

Kiedy powinienem uda膰 si臋 na ostry dy偶ur?

Je艣li nagle pojawi膮 si臋 objawy afazji, nale偶y wezwa膰 pomoc medyczn膮 w nag艂ych wypadkach. Gdy objawy afazji pojawiaj膮 si臋 szybko lub bez ostrze偶enia, mo偶e to by膰 oznak膮 udaru m贸zgu lub innego niebezpiecznego stanu, dlatego nale偶y natychmiast zadzwoni膰 pod numer 911 (lub lokalny numer s艂u偶b ratunkowych), aby uzyska膰 pomoc medyczn膮.

Powiniene艣 r贸wnie偶 uzyska膰 pomoc, je艣li zauwa偶ysz jakiekolwiek objawy udaru (niezale偶nie od tego, czy wyst臋puj膮 razem z objawami afazji) u siebie lub kogo艣 w pobli偶u. Objawy te obejmuj膮:

  • Os艂abienie, dr臋twienie lub pora偶enie po jednej stronie cia艂a.
  • Niewyra藕na lub zniekszta艂cona mowa.
  • Opadanie po jednej stronie twarzy lub utrata wzroku w jednym oku.
  • Problemy z po艂ykaniem.
  • Dezorientacja, dra偶liwo艣膰 lub pobudzenie.
  • Problemy z koncentracj膮, my艣leniem lub zapami臋tywaniem.
  • Nag艂y b贸l g艂owy, kt贸ry jest silny lub uniemo偶liwia wykonywanie zwyk艂ych czynno艣ci.

Jak oceniasz ten materia艂?

Kliknij na gwiazdk臋, aby zostawi膰 swoj膮 ocen臋

艢rednia ocena / 5. Liczba g艂os贸w:

Jak dot膮d brak g艂os贸w! Oce艅 ten post jako pierwszy.

Achondroplazja czyli kar艂owato艣膰 lub niskoros艂o艣膰 – na czym polega osteogeneza dystrakcyjna i wyd艂u偶anie ko艅czyn

Poprzedni wpis

B贸le g艂owy napi臋ciowe – o czym 艣wiadczy b贸l w tylnej cz臋艣ci g艂owy?

Nast臋pny wpis
Wiedzo Znawca
Redaktor z rzemios艂em w r臋ku na co dzie艅 szef kontroli jako艣ci w kuchni, serwuj膮cy wykwintne dania. W niedalekiej przysz艂o艣ci planuje zrealizowa膰 m艂odzie艅cze marzenia i napisa膰 co艣 wi臋cej ni偶 artyku艂 馃摉

Na pewno zainteresuj膮 Ci臋 jeszcze:

Komentarze - masz co艣 do napisania? Zostaw prosz臋 informacje.

Pozostaw komentarz

Tw贸j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s膮 oznaczone *